Christelijke toekomstverwachting (2)
1986-08-01
In het eerste artikel over dit onderwerp is de vraag gesteld of het wel zo schriftuurlijk is om te geloven In de ondergang van de wereld. De Bijbel spreekt juist van een gedaanteverandering, In ten diepste hoopvolle termen. Denk maar aan Romeinen 8 : 22.- Jaargang 30
- nummer 29
In barensnood
Heel de schepping zucht nu nog - maar het is het zuchten van een schepping in barensnood: ze draagt het Kind van de nieuwe wereld al in zich zoals de pop de vlinder in zich draagt! De wortel van alle milieuverontreiniging is weggenomen en de angel van alle vergankelijkheid in de dieren, planten en sterrenwereld is eruit. Nu wacht alles op de dag waarop deze schepping zal gaan delen in de heerlijke vrijheid van de verloste kinderen van God.
In 1 Corinthe 15 herhaalt Paulus deze belofte als hij zegt, met een strekking die ineens veel breder is dan alleen het menselijke bestaan: "Dit spreek ik evenwel wel uit broeders: dit vergankelijke beërft de onvergankelijkheid niet. Allen zullen wij niet ontslapen maar allen zullen wij een metamorfose ondergaan - in een ondeelbaar 'ogenblik bij de laatste bazuin. Want de bazuin' zal klinken en de doden zullen onvergankelijk opgewekt worden en wij zullen veranderd worden en dan strekt Paulus daarna- zijn armen wijduit om allen er mee te omvangen wat door de mens in de onvergankelijkheid is gaan delen, als hij zegt in het neutrum - "want dit vergankelijke moet onvergankelijkheid uandoen en dit sterfelijke moet onsterfelijkheid aandoen". Al wat sterfelijken vergankelijk is zal op dat moment in die onsterfelijkheid delen! Hier hebben wij duidelijk voor ons wat de bijbei 'leert over de toekomst van onze aarde. God blijft zijn schepping trouwen zal niet rusten voor Hij haar verheerlijkt heeft.
Vroomheid - of angst?
Het lijkt dus wel vroom als christenen de ondergang van de wereld verwachten - maar het is het niet! Nu wij het jaar 2000 naderen denken wij terug aan die christenen die al rond het jaar 1000 zich terugtrokken op een berg in Italië om daar de ondergang van de wereld op 31 december tegemoet te zien. Mijn eerste twee stellingen 1) voor deze lezing bedoelden inderdaad te zeggen dat het zingen over de ondergang van de wereldof het verfilmen van schrikbeelden over de dag waarop de wereld vergaat wellicht uit een z.g. christelijke traditie stamt (hoewel ook niet-christelijk denken vele stromingen kent die volop aan doemdenken doen, volgens Rom. 8 is het helemaal niet christelijk. Wij wachten op de vernieuwing van deze wereld, op de staf van de "Great Magician", de adem van het Lam, die straks het aanzien van deze wereld veranderen zal. Iets om naar uit te zien, maar ook iets om je voor in te zetten. Want als een vrouw weet dat er straks een nieuwe baby geboren wordt zal ze nu al zorgen voor gezonde voeding voor het kindje dat nu nog aan het oog onttrokken is. Er is vanuit deze visie heel veel te doen in onze nu nog gebroken maar toch van toekomstig heil zwangere wereld!
Wereldbrand?
Maar nu dan de 2e etappe van mijn lezing. Wat nu met al die moeilijke teksten die ons toch wel lijken te spreken over de ondergang van de aarde? Spreken ze echt over een wereldbrand en een vergaan van deze aarde en de werken daarop zullen geoormaar in gelezen? 2 Petrus 3 : 10 "De dag van de Heer zal komen als een dief. Dan zullen de hemelen met gedruis voorbijgaan en de elementen door vuur vergaan (ze zullen brandend worden losgemaakt of ontbonden) en de aarde en de werken daarop zullen geoordeeld worden." Het is een van de moeilijkste verzen uit de bijbel - want u zult vele andere vertalingen aantreffen dan het NBG als u er een studie van maakt. Zo bad de middeleeuwse Griekse grondtekst: "en de aarde en de werken die daarin zijn zullen verbranden."
Calvijn
Het is nog verbluffend om te zien hoe Calvijn met deze foute tekst het goede accent legde. k al zegt Calvijn (beperkt als hij was in zijn vertaling tot de rij van middeleeuwse handschriften) dat hemelen aarde zullen branden, hij voegt er direct een aantal opmerkelijke toevoegingen aan toe die precies de goede bijbelse uitleg geven aan Petrus belofte, nl. "Het is niet Petrus' bedoeling om een subtiele uiteenzetting te geven over vuur en storm, nee hij geeft alleen een 'aanloop tot de vermaning om naar nieuwheid des levens te streven. Zoals hemel en aarde zullen worden gereinigd door vuur zo dat zij passend mogen zijn voor het Koninkrijk van God, zo is vernieuwing in de mensen nog veel grotere noodzaak." Later zegt hij nog eens: Het bederf van hemel en aarde zal door vuur worden gereinigd, hoewel zij als scheppingen van God zuiver zijn."
En tenslotte eindigt Calvijn zijn commentaar op 2 Petrus 3 : 10 met de woorden: Ik zal tenslotte nog één ding zeggen over de elementen van de wereld, nl. dat zij zullen verteren (be consumed) alleen maar om een nieuwe kwaliteit te verkrijgen, terwijl immers hun substantie gelijk blijft, zoals gemakkelijk kan worden geconcludeerd uit Rom. 8 : 21 en andere passages (12, 365)."
Niet verloren doch gevonden
Maar laat mij u nu eerst duidelijk maken wat er eigenlijk behoort te staan in 2 Petrus 3: 10. De latere {na. de middeleeuwen) gevonden veel jongere handschriften, de Sinaïticus en de Vaticanus (met enkele gezaghebbende papyri) hebben niet de tekst verbranden, maar: gevonden - niet purotèsetai maar heuretesetai. Greijdanus zegt: het is onmiskenbaar dat de laatste lezing nl. de aarde en de werken erop zullen gevonden worden, de moeilijkste is. Ze valt uit de gedachtengang - ze past er niet in - en daarom is die lezing van de tekst - gesteund 'als ze bovendien 'is door de 2 meest gezaghebbende handschriften de ware tekst. Toen ik dit vers onderzocht heeft deze ontdekking mij wel zeer verrast. Moet u nagaan: .Petrus geeft er blijk van dat hij volledig op de hoogte is van' de Griekse Stoïcijnse toekomstverwachting. Dat blijkt uit zijn gebruik van het woord vuur en elementen.
(Valse) elementen?
In de stoïcijnse wereldbeschouwing rijzen In een voortdurende kringloop van wereldtijdperken uit het goddelijke vuur van de loos steeds opnieuw werelden op en gaan erin onder. Deze onderscheidt vier elementen: vuur, lucht, water en aarde, die tegelijk als bezielde wezens gedacht werden en macht uitoefenen over de mensen.
Zo kan het gebeuren dat het woord voor 'elementen' (Grieks: stoïcheia) door 'andere exegeten vertaald wordt met 'geesten' of engelmachten. Augustinus meende dat je het maar het best kon vertalen met 'sterren' (die immers in het pantheïstisch denken macht over mensen werd toegeschreven... ) Hoe ook; deze elementen zullen bij de verschijning van Jezus Christus worden weggevaagd - ontbonden door het vuur waarin Hij verschijnt.. .Petrus gaat lijnrecht in tegen de stoa en het heidendom als hij -er in een adem aan toevoegt: maar de aarde en de werken erop zullen gevonden worden ... !
Verrast
Het woord vinden heeft in het N.T. een blijde klank. "Mijn zoon hier was verloren en is gevonden", vgl. Jezus in de gelijkenis. D.w.z. ik dacht dat ik hem kwijt was maar Goddank: als door een wonder heb ik hem mogen terug ontvangen. Dat is de betekenis van Petrus' woord. Als Petrus spreekt van ondergang betreft het "de goddeloze mensen" vs. 7 - en slaat het op de hemelen die brandend vergaan - en de elementen die zullen wegsmelten. Blijkbaar steekt God zijn verlaten huis als Hij op aarde komt in de brand... Bovendien zal Hij al die machten en krachten die elementair genoemd worden voor deze wereld wegschroeien. Zij horen niet bij Gods goede schepping, die dan gereinigd van alles wat er niet in thuis hoort te voorschijn zal komen. Precies zoals de zondvloed waarmee Petrus deze crisis vergelijkt de aarde niet vernietigde maar reinigde.
Het is daarom onjuist om bij 2 Petrus 3 : 10 te denken aan scheikundige elementen. Om die reden is het een verkeerde associatie als wij hier denken aan een atoomexplosie of nucleaire wereldbrand.
(wordt vervolgd)
1) Zie Opbouw d.d, 16-5-'86.