Bij nader inzien
1988-12-23
(Vele vroegere mystici meenden dat) toekomstige generaties mogelijk de onzichtbare wetten en krachten om ons heen zouden kunnen opsporen: de vitale relatienetwerken, de banden tussen alle aspecten van leven en kennis, de ritmes en harmonieën van het universum, de samenhang die de delen tot één geheel maakt, de patronen die een betekenis geven aan de onzichtbare wereld.- Jaargang 32
- nummer 48
Marilyn Ferguson (1)
Toverformules, mantra 's,poëzie en geheime heilige spreuken zijn allemaal bruggen die de beide hersenen met elkaar verbinden.
Marilyn Furguson
De twee hersenhelften
In de serie die vorig jaar in "Opbouw" verscheen is wel enige aandacht geschonken aan de gedachte dat de mens een "mannelijke" linker hersenhelft en een "vrouwelijke" rechter hersenhelft heeft. Daarbij heb ik toen onder andere opgemerkt dat dat plakken van termen als "mannelijk" en "vrouwelijk" - of ook wel "westers" en "oosters" mij dubieus, zo niet ideologisch bepaald, voorkwam.
Inmiddels ben ik bezig aan een aantal nadere beschouwingen. Dan blijkt dat op de een of andere manier de "vervrouwelijking", van de mensheid, waar (een deel van) de Vrouwenbeweging naar hunkert, naar besef van de aanhangers van deze visie verbonden kan worden met een "occulte", "magische" levensbeschouwing.
Wie de nieuwe wereld van New Age beter wil leren kennen - in de versie die aanhangers van New Age-denken eraan geven, wel te verstaan - zou eens moeten kijken naar de boeken van Shirley MacLaine; Out on a Limb en Dancing in the Light zijn nu beide in het Nederlands vertaald, meen ik. Daarin laat de filmactrice, die door een Amerikaanse criticus de "pied piper" van de New Age-gedachte genoemd wordt, (zoiets als bij ons de rattenvanger van HameIen), een wondere wereld van ongekende mogelijkheden en alternatieve belevingen zien.
UFO's astraal licht, mediumieke begaafdheid, paranormale verschijnselen en - uiteraard - karma en reïncarnatie komen alle aan bod. Ze "pakt echt eens even lekker uit", zouden we nu zeggen.
En wat daar ons geboden wordt heeft kennelijk met die andere, betere, meer geïntegreerde wijze van leven te maken.
Maar ook hekserij, of teveel zoals het nu vaak heet "wicca", trekken de aandacht.
In Duitsland alleen zouden er al tienduizend aanhangers van wicca zijn.
Marilyn Furguson Er zou, los van andere zaken, ook al een heel commercieel netwerk zijn voor hen die zich met deze alternatieve "natuurbeleving" willen bezighouden.
Kosmisch bewustzijn
Wie wil weten wat er allemaal met een mens gebeuren kan, als je de magische "power line" raakt, kan in Marilyn Fergusons boek uitvoerig terecht. Vele tientallen bladzijden lang lezen we over "transformatie" en wat dat aan levensverandering inhoudt. Je krijgt de indruk dat al je menselijke vermogens aangeraakt worden - je wordt een meer creatief mens, je leervermogen neemt kennelijk toe, je neemt toe in gevoeligheid voor allerhande verschijnselen.
Los van al het andere zit er een flinke scheut evolutionistisch en humanistisch optimisme bij, zou ik zeggen.
In haar boek The Brain Revolution geeft Ferguson een opsomming van wat er allemaal aan sensaties en ervaringen mogelijk is. "Verlies van de grenzen van je eigen ik, en een plotselinge eenheidservaring met alle leven Ge versmelt met de kosmos), lichten, een veranderde waarneming van licht, opwinding, electrische prikkels, het besef datje als een zeepbel uitdijt of omhoog zweeft, het verdwijnen van angst, met name voor de dood, een donderend geluid, wind, een gevoel alsof je van je lichamelijke zelf wordt losgemaakt, gelukzaligheid, ....een oceanisch gevoel, een geloof dat men is ontwaakt, dat de ervaring de enige werkelijkheid is, vergeleken hiermee; en een besef dat men de grenzen van tijd en ruimte overstijgt". (3).
Wie wel eens wat mystieke literatuurof preciezer gezegd, beschrijving van (b.v. oosters gekleurde) mystieke ervaringen - heeft gelezen, zal getroffen zijn door de overeenkomst daarmee.
Het is in feite een sterk religieus gekleurde ervaring die hier wordt vermeld.
De goeroes
Wie daarover verder leest komt vermoedelijk ook in contact met een aantal vooraanstaande goeroes. In hun ervaringen wórden sommige goeroesdoor Tal Brooke in een uiterst lezenswaardig boek "de goden van de New Age" genoemd-door dezelfde ervaringen van zintuigelijke aard, maar ook van "eeuwigheidsgehalte", overméésterd.
Dat is echter, zoals een volgende keer zal moeten blijken, niet het hele verhaal.
Door goeroes wordt in meer nadrukkelijk-Hindoeïstisch-gekleurde terminologie over dit alles gesproken. Ook daarvan een voorbeeld. Wie - via yoga bijvoorbeeld - die Ervaring van Kracht en Eenwording deelachtig wordt spreekt over "de Ervaring Energie/de Kracht. De Primaire Kracht/de Slangekracht is de stroom van leven die van elders de wereld binnenkomt. Zij komt de mens door "de open mond" van iedere chakra binnen. Deze kracht is op zich zevenvoudig, net als de kleuren van de regenboog waarmee zij correspondeert.
Daarom is de regenboog ook het voornaamste symbool van de New Age cultuur ..." (4).
Een stukje citaat van de eenheidservaring die Bhagwan Sri Rajneesh had: "Er was geen begrenzing. Een geweldige kracht steeg in mij omhoog, alsof ik alles, wat dan ook, zou kunnen doen ...
Ik was er niet, HET was er, noem HET God ... HET was er en ik werd gewoon opgenomen, opgetild door een vloedgolf' (5).
Sjamanen en medicijnmannen
Dan zijn we nog niet helemaal klaar met onze rondgang door de wereld van het kosmische. Ook moet aandacht gevraagd worden voor sjamanen en medicijnmannen.
Voor hen die - in een vroeger ten onrechte primitief geachtesamenleving een verbinding weten te leggen tussen het "hogere", het kosmische, en déze aarde. Zij zijn ook de mensen, mannen en vrouwen, die de formules, gebaren, rituelen en aanroepingen kennen om de "geesten" op te roepen en de baas te blijven. Zij zijn degenen die MACHT hebben. Althans, zo wordt het in allerhande spirituele kringen geloofd.
Vandaar de boeken over "Winti", de Surinaamse oerwoudgodsdienst, in de tegenwoordige spirituele boekerijen.
En de programma's die er met sjamanen geweest zijn op de radio. En de aandacht voor wat antropologen hebben weten te onthullen. (5). En ... (de lijst is nog niet af).
Er is een alternatief circuit dat op diverse manieren die voor ons onzichtbareen derhalve meestal ook gesloten - wereld willen betreden. Met een aantal gevolgen die we zeker niet buiten beschouwing mogen laten.
1. Marilyn Ferguson De Aquarius Samenzwering.
Ankh-Herrnes, Deventer. 1982 (5e druk 1986) pp 39,50.
2. Ferguson. a.w. 67.
3. Marilyn Ferguson The Brain Revolution: The Frontiers of Mind Research. p. 60. geciteerd in Jarnes Sire. Een wereld van Verschil.
Kok, Kampen, 1980 p. 172.
4. Johannes Aagaard. Artikel "The World View/Cosmology of the New Religious Movements, in A. R. Brockway en J. P. Rashekar.
The New Religious Movements and the Churches. WCC. Genève. 1987 pp 42, 43.
5. Rajneesh. The discipline of Transcendence II. Rajneesh Foundation, Poona, India. 1978. p.31O.
6. Zie de veelgelezen boeken van de antropoloog Carlos Castaneda, over zijn contacten met de Indiaanse medicijnman Don Juan.