De weg naar Nicea
1985-01-04
Op suggestie van God riep ik te Nicea een groot aantal bisschoppen bijeen, met wie ik als eenling, verheugd om met-u de Kerk te kunnen dienen, op zoek gegaan ben naar de waarheid.Constantijn de Grote in brief aan de Kerk te Alexandrië. 1)- Jaargang 29
- nummer 1
1) geciteerd uit Runciman, De Goddelijke Keizers, Bussum, 1979, p. 19.
De stad was omgeven door een dubbele ringmuur van zo'n 4 km lengte. Er waren vier poorten en 180 torens, in allerijl opgetrokken tussen de jaren 260 en 269, toen de Goten in opmars waren.
Toen ze de eerste keer gekomen waren, was de stad gemakkelijk veroverd en gebrandschat. Toen ze negen jaar later terugkwamen, was het een sterke vesting, geschikt om een keizerlijke zomerresidentie te herbergen.
Van al die schittering is nagenoeg niets over. In het gebied van het dorpje Iznik, in de nabijheid van de Zee van Marmora, in het huidige Turkije, staan nog wat resten van poorten en muren overeind. Maar
zelfs de preciese plaats van het zomerpaleis valt niet meer met zekerheid vast te stellen. 2)
2) foto's van die muren zijn o.a. te vinden in Henze, Het Grote Concillie- boek, Helmond, z.j., platen 1-3.
Bijeen
Toch lag hier het Nicea, dat in het jaar 325 bezocht werd door een groot aantal bisschoppen, die allemaal op verzoek van Constantijn, de eerste christelijke keizer, gekomen waren. Om te spreken over zaken als de exacte paasdatum en andere zaken, maar vooral, om een uitspraak te doen over de gedachten van Arius, een Egyptische priester, die in conflict was gekomen met zijn bisschop. Inzet van de discussie: hoe moet men de Christus zien? En hoe - daarmee was de vraag tegelijk gesteld -moet men denken over de goddelijke Drieënigheid? Is God wel drieinéén?
Eendrachtig bijeen?
Arius verscheen voor de keizer. Die twee hebben elkaar dus ontmoet. Dat de keizer een christelijk concilie bijeen riep was op zich al meer dan merkwaardig.De kerkvader Athanasius heeft Constantijn ontmoet. En Arius, ook hij kwam uit Egypte.
Ze waren met honderden sterk, ieder met een eigen verhaal, ieder met een eigen motief. Het is interessant om van de hoofdrolspelers te zien hoe ze eigenlijk in Nicea terechtgekomen waren.
Dat willen we binnenkort gaan doen. Even interessant is het om te zien wat er ná Nicea’s concilie gebeurde. Er kwamen namelijk nog zes andere vergaderingen, waarop kerkleiders uit de hele toenmalige christelijke, wereld bijeenkwamen, "Oecumenische Conciliès" . Steeds verder werden uitspraken over de Goddelijke Drieenigheid gedefinieerd. En hetzelfde gebeurde met uitspraken over Christus' wezen. Twee naturen? En zo ja, hoe? Ook daarover hopen we verder door te denken.
In dat alles verdwenen geloofsgemeenschappen uit de "katholieke"
(of zo men wil: "orthodoxe) Kerk". Armeniërs, Koptische Monofysieten _ Abessijnen, Nestorianen, Chaldeeuwse Christenen, ook wel "Jakobieten" genoemd. - ze verlieten' de band met keizer en patriarch. Ze hielden er andere visies op na. Pas in onze eeuw zijn ze, weer binnen ons gezichtsveld gekomen; veel kerken zijn nu "lijdende kerken" te noemen; ze leven binnen een overweldigende moslimcultuur.
Lijnen
In Nicea komen vele lijnen bijeen, of liever gezegd: vele mensen en vele ideeën. Het is de moeite waard om een aantal ervan te volgen. Er is veel gezegd dat ons nog aangaat. Omdat het over Christus gaat. De vraag is nog steeds: wat dunkt u van de Christus? Wiens Zoon is Hij?
In de komende weken hoop ik de gebeurtenissen van zo'n 16 eeuwen geleden te volgen. Dat de stof steeds even gemakkelijk is durf ik niet te beloven. Wèl dat het interessant is om erover te lezen! Tenminste, als deze scribent erin slaagt de gebeurtenissen en de mensen van toen recht te doen.