Eens of steeds opnieuw?
1986-05-02
Many times man lives and dies- Jaargang 30
- nummer 18
Between his two eternities
W.B. Yeats – Under Ben Bulben 1)
…zoals het de mens beschikt is eenmaal te leven en daarna het oordeel.
Hebreeën 9:27
"Toen het kleine meisje Shanti Devi nog maar drie jaar was, verbijsterde ze haar ouders door zo maar langs haar neus weg te praten over haar man en kinderen. Tenslotte vroeg haar moeder wie die man dan wel was waar ze het over had. Het meisje, dat in 1929 in Oud-Delhi, de hoofdstad van India, geboren was, antwoordde zonder aarzelen: "Mijn man heet Keridarnath. Hij woont in Muttra. Ons huis heeft gele gestucte muren, de deuren zijn van boven rond en de ramen hebben latwerk. We hebben een grote, binnenplaats, die vol staat met goudsbloemen en jasmijn. Grote struiken vuurrode bougainville slingeren zich over de muren. Vaak zitten, we op de veranda en kijken we naar ons zoontje, dat op de tegelvloer speelt. Onze zonen verblijven bij hun vader."
Het (populaire) werk dat ik hier citeer 2) verklaart dat deze preciese bewoordingen zonder twijfel in de media zo zijn opgesteld, maar dat ze authentiek de uitspraken van het kleine kind, weergeven.
Zo worden nogal wat ervaringen van bij uitsték jonge kinderen geciteerd om het geloof in "reïncarnatie", "transmigratie" of "zielsverhuizing" te onderbouwen.
Het verhaal van Shanti Dévi is weliswaar een van de bekendste, het is echter geenszins een uitzondering zulke, verhalen te horen citeren.
Voor veel mensen is daarom de conclusie onontkoombaar: we leven niet eenmaal, maar vele malen. Datgene wat boven een aantal min-of-meer aan omstandigheden gebonden persoonlijkheidstrekken uitgaat, mijn "ziel", volgens sommige definities, is niet éénmaal op aarde - één leven lang - maar vele keren. Wat ik mijn diepste "ik" noem komt steeds in talloze "zijnswijzen", op aarde terug.
Aktueel
Feitelijk is het geloof in reïncarnatie al zó oud dat er weinig reden zou hoeven zijn er in deze tijd speciale aandacht aan te schenken. Anderzijds blijkt echter dat dat geloof, dat zich vroeger vooral in de landen van Achter-Azië of bv, Libanon en Syrië manifesteerde, nu ook in het Westen vele aanhangers telt. Was dat in de vorige eeuw en het begin van deze eeuw al het geval bij relatief weinig personen – b.v. de filosoof Schopenhauer en de leden van de Theosofische en Antroposofische Vereniging – de laatste tijd blijkt de reïncarnatiegedachte haast letterlijk “in de lucht” te zitten.
Had b.v. Elseviers Magazine er al een paar jaar geleden een 'omslag-artikel', aan gewijd. (18 april 1981), onlangs zond de AVRO een lang programma uit (13 januari j.l.) over de ervaring van vier Australische vrouwen.
Ze bezochten de plaatsen waar ze volgens hun eigen zeggen vroeger hadden geleefd. Ze konden soms de weg zo wijzen in plaatsen die ze - in dit leven nooit eerder bezocht hadden!
Het blad van de Hervormde Jeugdraad M 3 wijdde in december bijna een heel nummer aan dit, verschijnsel en ermee verwante fenomenen. (Waarin, als ik het zeggen mag, vaak een zelfs voor de media opmerkelijke naïviteit, onkritische goedgelovigheid en levensbeschouwelijke onbelijndheid naar voren kwamen.) Het lijkt dus een trend te worden over reïncarnatie te schrijven. Reden voor mij om ook maar "op die wagen te springen". Met de kanttekening dat deze serie in z’n conclusies best eens kan gaan afwijken van wat in diverse andere artikelen betoogd wordt.
De route
Wie zich een pad wil banen in de “jungle" die het thema reïncarnatie vormt, dient zich duidelijk te houden aan een overzichtelijke "marsroute".
De werkwijze die ik me voorstel (ik heb de slechte gewoonte m'n artikelen van week tot week te schrijven) is de volgende.
Eerst moet het "voorwerk" worden gedaan: definities, opmerkingen vooraf, afbakening van grenzen.
Vervolgens een (beknopte) verkenning van de "oude" opvattingen aangaande reïncarnatie, zoals die met name in het Oosten voorkomen. We spreken dan over die visie(s) binnen een context van Hindoeïsme en/of Boeddhisme.
Daarna een inventaris van (min of meer) bekende Westerse zienswijzen: aandacht voor b.v. Mevrouw Blavatsky, Rudolf Steiner, Edgar Cayce, en anderen.
Daar zal een wat andere "toon" blijken dan in de Oosterse zienswijze.
Vervolgens een aantal opmerkingen over zg. “regressietherapieën”; het is opmerkelijk hoeveel van de getuigenissen ten gunste van reïncarnatieopvattingen verkregen worden onder hypnose. De vraag laat zich stellen: wat is hypnose eigenlijk? En: wat is het waarheidsgehalte van zulke ervaringen? Valt er iets te controleren?
Vragen genoeg dus. Temeer als er feitelijk ook nogal wat andere kwesties in het vizier komen. Vragen rond reïncarnatie raken je visie op de geschiedenis: de hele kwestie van alverzoening kan er moeiteloos bij betrokken worden en zeker ook het bestaan van ‘de machten’.
De welwillende lezer zal niet van me verwachten dat dit alles ineen of twee artikelen uit de doeken gedaan kan worden. Het zal een verhaal van een keer of zes worden, denk ik. En mocht het ietsje lànger uitvallen, dan hoop ik dat het aktuele van dit alles de misschien amechtige lezer motiveren zal niet voortijdig af te haken.
Want dat het aktueel is is buiten kijf. Even ontwijfelbaar is de noodzaak dit alles te bezien tegen de, achtergrond van het getuigenis van Gods Woord.
1)De Ierse dichter Yeats schreef een lang gedicht met hierin de regels: Vele malen sterft de mens tussen zijn twee eeuwigheden.
2)Into the unknown – Readers Digest 1981