Waarheen trokken de apostelen?
1984-07-13
De zendingsopdracht van onze Heiland luidde: alle volken te onderwijzen, te dopen en te leren onderhouden, wat Hij ons bevolen had.- Jaargang 28
- nummer 27
Bij die opdracht voor "alle volken" was de preferentie voor "de verloren schapen van het huis Israëls" niet vervallen. Ook de apostelen begrepen het zo: bij handslag spraken zij af 1), dat Paulus naar de heidenen zou gaan en de anderen naar het bondsvolk. Paulus zag die grens zo scherp, dat hij alleen wilde prediken, waar anderen nog niet geweest waren 2). Van Paulus weten we nu drie zendingsreizen uit de Schrift - hoewel Paulus veel meer gedaan heeft. Maar waarheen trokken de twaalf apostelen, wier zendingsreizen niet in de Bijbel vermeld staan?
Deze gingen naar Oost en West, naar Noord en Zuid, en naar de verre eilanden der zee, oftewel kustlanden (NBG). Van de meeste apostelen zijn gegevens achtergebleven. Laten we die in vogelvlucht doornemen - dan zien we wellicht ook iets meer van de "verloren schapen van het huis van Israël", de verloren tien stammen.
Van Jacobus zegt de Spaanse traditie, dat hij in Spanje en Portugal gepredikt heeft; Flavius Dexter 3) schrijft, dat Jacobus behalve in Spanje ook in Frankrijk en Bretagne, zowel als in de Venetiaanse steden heeft opgetreden en wel plm. 41 n.C. Bij zijn terugkeer in Jerusalem is hij door Herodes gedood 4). Zijn lijk is volgens de Spaanse traditie in Santiago begraven, in de hoofdstad der Spaanse Kelten, waar hij nog steeds als beschermheilige geldt.
Daar de Kelten hun traditie slechts mondeling doorgaven is het verhaal pas plm. 400 op papier gesteld; later door Isidorus Hispalensis (600) 5) herhaald en door St. Julianus en Freculphus in 850 opnieuw te boek gesteld.
Het zal u opvallen dat - na de reeds genoemde Kelten van Wales, die zich "zonen van Omri" en kinderen van Israël noemen - opnieuw een Keltische stam binnen uw gezichtsveld komt.
Taddeus (dat is de Judas uit Luc. 6 : 16) heeft het Evangelie gebracht naar Edessa in Mesopotamië, zegt Eusebius. Dat is het ;,Sinear" uit Jesaja 6), gelegen in het nabije Oosten 7).
Bartholomeus 8) is naar het verre Oosten getrokken. Hoe ver weten we niet, maar Jesaja heeft onder meer Elam (de hooglanden ten O. en N.O. van Babylonië) genoemd.
Van Thomas zegt de traditie dat hij in India is opgetreden. Nadat hij te Granganore is geland heeft hij er zeven kerken gesticht. Hij stierf als martelaar te Mylapore. Eeuwen later waren er nog christelijke banden tussen Britain en de christenen van India. Koning Alfred de Grote van Wessex bijvoorbeeld 9) zond in 883 geschenken aan de christenen van India; ze werden overgebracht door bisschop Sighelm van Sherbourne 10). Laat niemand zich verbazen over deze traditie: India heeft in zijn oude geschriften (Vishnu Purana) vastgelegd, dat de jonge Jezus een bezoek aan het naastgelegen Nepal zou hebben gebracht. De religieuze leraars van India waren trouwens zeer bekend met de Britse Eilanden. In de oude boeken werden ze genoemd met Jesaja's uitdrukking: "de verre eilanden van het Westen ..' 11)
Ook naar het Zuiden trokken de apostelen, zoals Jesaja voorzegde.
Simon (van Cana) heeft in Afrika gearbeid, al kunnen we niet zeggen waar. (Een historiucs 12) noteert, dat "een der apostelen" Egypte en Lybië heeft bereisd; dat kan dus Simon zijn geweest, mogelijk nog een ander.) Ook staat genoteerd 13), dat hij door geheel Mauretanië heeft gepreekt - dat is Algerije aan Afrika's Noordkust.
Petrus is bizon der ijverig geweest voor de verspreiding van het Evangelie, en van Christus' inzettingen. Van hem is vastgelegd, dat hij eirie leerlingen naar de Zuidelijke Nederlanden stuurde, welke de kerken van Tongeren, Trier en Keulen hebben gesticht. Deze Zuidelijke Nederlanden behoorden, samen met West-Duitsland en België, tot het als Gaul of Gallië bekend staande gebied; waarmee tijdens de eerste drie eeuwen groot-Frankrijk werd bedoeld.
Laten we daar even bij stilstaan. De naam Gaul is gelijk aan de stam van het Spaanse Galacia, van het Poolse Galacia, van de Galaten in Klein-Azië 14), van de Ierse 15) Celts, van de Schotse Gael en dus van de naam Kelt. Julius Caesars oorlogen (Belli Gallico) dienden om het Keltische Franrijk te onderwerpen. Tal van historici bestrijden vandaag dat Paulus' brief aan de Galaten bedoeld zou zijn voor de kolonie van huursoldaten in Klein-Azië - eerder voor geheel groot-
Frankrijk, het toenmalige Gaul, inclusief de Zuidelijke Nederlanden!
Petrus zond 17 discipelen naar 17 Gallische provincies, zegt een Brits handschrift, en wel "ten tijde van Nero", dat is 37-68 n.C. 16) Hij stuurde ook 7 discipelen naar 7 Spaanse districten. Maximus had de leiding van de Franse missie; deze Maximus wordt een vriend van Jozef van Arimathea genoemd en woonde in het huidige Aix-en-Provence. Daar woonde trouwens ook (zegt de overlevering) ...
Maria Magdalena, die als alle gelovigen Ierusalem was ontvlucht 17).
Uit genoemd handschrift weten we waar die zeventien gebleven zijn: b.v. Sergius Paulus stichtte de kerk van Narbonne; Austregilus die van Bourges; Gratian werkte in Tours, Valerius in Trier, Martialis in het huidige Limoges, Hyrenaeus in Lyon, Sabinus en Potentianus werkten samen in Sens, Feronicus preekte in Besançon, Eutropius in Orange(!), Frontinus in Perigeux, Georgius in Veliacum, Julianus in Mans, Parmenas is (met Martha) naar Avignon gegaan. Ook de namen van de zeven Spaanse evangelisten zijn bekend.
Van Matthias is vrijwel niets bekend; dan dat hij in Trier begraven is.
Maar ook de apostel Filippus is in Franrijk geweest. Hij bracht "barbaarse volken, in duisternis gezeten aan de oceanen, tot het licht en de haven van het geloof" 18). Bovendien was hij het, die Jozef van Arimathea met 12 man naar Britain stuurde 19). Dit is erg belangrijk.
Uit vorige artikelen weten we de traditie: dat Jozef van Arimathea, die volgens de Talmud een jonge oom van Maria was, als tinhandelaar regelmatig Britain had bezocht en daar goed stond aangeschreven.
Deze opdracht van de apostel Filippus was precies nodig en voldoende om een openstaande deur op de eilanden binnen te gaan.
Juist tijdens de Romeinse vervolgingen was Britain het enige land, waar het christendom zich in vrijheid kon ontplooien; zelfs een wijkplaats voor velen, wie het onder Rome te moeilijk werd. Wederkerig is dan ook vanuit Groot-Brittannië veel missiewerk naar het vasteland ondernomen, zelfs tijdens de Romeinse terreur. 20)
Van Simon Zelotes weten we voorts, dat hij behalve naar Algiers ook "naar de Westelijke Zee en de Britse Eilanden is getrokken" 21). Hij heeft daar eerst in 44 gewerkt 22), keerde in 60 daarheen terug als bisschop en werd in 61 tijdens de oorlog tussen koningin Baodicea en de Romeinen gedood.
Johannes is nog niet genoemd. Hij bleef in het nabije Oosten, bestreek Phoenicië en het huidige Turkije (het Hamath van Jesaja), werd verbannen naar Patmos (voor de Turkse kust) en is begraven in het nabije Efeze. Hij moet de enige apostel zijn geweest die, in hoge ouderdom, een natuurlijke dood stierf.
Wij spraken van een "vogelvlucht". Al te veel gegevens zouden de lezer vermoeien en de schrijver in discrediet brengen. Maar genoeg zij te vermelden, dat ook Zacheus (van Iericho) in Marseille, Rocamadour, Arles en Aix-en-Provence werd gesignaleerd; dat de diaken Filippus en zijn dochters zowel in Gallië als in Hiërapolis worden genoemd; dat de diaken Parmenas vanaf het jaar 35 in Arles woonde en werkte; en dat de opgestane Lazarus bisschop van Marseille is geweest en aldaar is begraven.
De grote betekenis van het Gallische christendom blijkt uit vele data van de kerkgeschiedenis. "Paus" Anicetus schreef in 167 een brief aan de bisschoppen van Gallië. Er is een brief geweest uit 177 van de kerken van Lyon en Vienne, aan de kerken van Azië en Phrygië; Eusebius bewaarde er een deel van. Eleutherius schreef als "paus" in 179 aan de Gallische provincies en aan koning Lucius van Britain, dezelfde die gedoopt is door Timotheus, de zoon van Claudia en Pudens. In 190 waren er twee synodes te Lyon; in 197 was er een Gallisch Concilie. In 314 werd het Concilie van Arles gehouden, waar drie Britse bisschoppen aanwezig waren; Lyon betwistte het eerstgeboorterecht aan Arles, maar tevergeefs want - zo zei men Petrus had destijds Trophimus als bisschop van Arles aangesteld.
Na 445 schreven negentien bisschoppen vanuit Arles naar Rome: "ieder in Gallië weet, en de kerk van Rome weet het ook, dat Arles de eerste stad in Gallië was, die een bisschop kreeg, Triomphus (Trophimus), door Petrus gezonden" 23).
Op de Britse kerk komen we wellicht nog terug. Op Paulus ook.
Uit dit alles blijkt dat Jesaja's profetie (11 : 11) vol inhoud is: dat de verloren tien stammen in Oost en West, in Noord en Zuid en op de verre eilanden bekend waren en door het Evangelie werden bereikt.
Onder die tien stammen nemen de Kelten hun plaats in; dit slaat ook op de Verenigde Staten, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland; bedenkt u daarbij dat van elke 10 Schotten er 8 in het buitenland wonen, dat van elke 10 Ieren er negen geëmigreerd zijn. Beide stammen blijven aan hun namen herkenbaar.
1) Gal. 2: 9 - 2) 2 Cor. 10: 13-15 - 3) aangeh, door Cressy in zijn Church Hist. o. Britain. V - 4) Hand. 12: 2 - 5) deel 7-390 en 5-183 - 6) Jes. 11 : 11 - 7) A. Janse in zijn 'Uit de geschiedenis der kerk' noemt de bisschop van Osroëne in Mesopotamië (95) en noemt Irenaeus (96), die plm. 191 "paus" Victor namens de Gallische broeders bestrafte, omdat deze de Oostelijke kerken uitgebannen had - 8) Eusebius in Eccl. 1-3, 14 en 5/10 - 9) zijn leermeester en biograaf was de Kelt Asser uit Wales; let op de Israëlische naam - 10) zegt WiIliam v. Malmesbury - 11) Jowett, "Lost Disciples", p. 69 _ 12) Nicephorus van Constantinopel, 758-820 - 13) Nicephorus 11, 40 - 14) die Galaten waren een kolonie van de Europese Kelten - 15) Ierland en het "Iberisch schiereiland" (Spanje plus Portugal) hebben nog al wat gemeen. Ierland heet van ouds Hibernia. De leren komen namelijk volgens hun kronieken uit Spanje en stamden ofwel af van Er (een Bijbelse naam) ofwel hun letters kloppen met de medeklinkers van de naam Hebreeën. Voor Spanje hadden ze in het nabije Oosten gewoond, daarvoor ten Oosten van Mesopothamië. - 16) Ook vermeld door Faillon 11. 575 - 17) De Joodse Encyclopaedie spreekt van een Joodse groep vluchtelingen, die in een oude boot naar Marseille is ontkomen - 18) Isidore van Sevilla, 600-636 - 19) zeggen Wm v. Malmesbury en Gladys Taylor, 'Early Church', p. 17 - 20) denk aan het Zwitserse St. Gallen, rustplaats van de gelijknamige; denk ook aan Bonifatius, te Dokkum vermoord en Willibrord, te Trier werkzaam. - 21) Nicephorus 2-40 - 22) zeggen Baronius en Hippolytes, zie ook Jowett p. 159 - 23) Patr. Lat. 54880/1.