De Kelten
1984-08-03
We hebben nu in vogelvlucht waargenomen, waarheen de apostelen getrokken zijn, toen zij het Evangelie aan de verloren schapen van het huis Israëls "onder alle volken" moesten brengen; ze trokken vanuit Jerusalem naar Oost en West, naar Noord en Zuid, en naar de verre eilanden in het Westen, het einde der aarde. Als ze zich aan hun opdracht hebben gehouden (en waarom niet?) woonden de mensen van het Tienstammenrijk, voor wat Europa betreft: in Frankrijk, België, Nederland, Duitsland, Hongarije, Polen, Griekenland, Spanje, Portugal en het huidige Groot-Brittannië.- Jaargang 28
- nummer 28
Buiten Europa gingen ze naar Azië: Mesopotamië, Phoenicië, Turkije, Perzië (waarschijnlijk ook Pakistan) en India. Ook trokken de apostelen naar Afrika: Egypte, Soedan (ook Abessynië?), Lybië en Algerije. Er was dus geen sprake meer van een Assyrische ballingschap, maar van een grootse verspreiding over de gehele wereld (van toen). Wel buiten Israël, wel in verstrooiing - zoals Jacobus schreef.
Dat mocht in die dagen inderdaad "de gehele wereld" heten. Wel kende men in de oudheid ook het enorme rijk van China; maar de gegevens van Thomas gaan niet Oostelijker dan India (en wellicht het aangrenzende Nepal, dat zegt de Heiland te hebben gekend).
Ook was men bekend met Afrika's westkust - maar daarover zijn geen berichten binnen.
De "uitersten der aarde" was een gewone term voor de "verre eilanden". En dan niet de kleine eilanden uit de Griekse archipel; ook niet Kreta en Cyprus of Sicilië werden bedoeld - maar eilanden met koningen I), eilanden die handel dreven met Phoenicië 2). Het tin van Tarsis 3) bijvoorbeeld kwam stellig niet uit het tinarme Spanje (Tarsis), maar moet in doorvoer uit de Britse Tin-eilanden 4) zijn gehaald.
Jesaja noemt 5) tegenover de Oostelijke landen (streken des lichts) deze “kustlanden der zee", als het verre Westen, de "zoom der aarde".
En dat de Britse eilanden in de toenmalige scheepvaart "het uiterste der aarde" heetten, weten we al van Homerus, die de Argonauten Groot-Brittannië en Ierland liet bezoeken in de achtste eeuw voor Christus. Het waren dus déze eilanden, die op het Evangelie hebben gewacht 6). Terzijde: de SV noemt ze "eilanden", waar de NBG-vertaling van “kustlanden" spreekt. Wij geven voorkeur aan de SV, die in Jer. 25 : 22 spreekt van "eilanden die aan de gene zijde der zee zijn". Eilanden lijken de moeilijkst bereikbare uithoeken van de aarde.
Over de door de apostelen bereisde gebieden buiten Europa weten wij nu niets naders te zeggen. Maar voor wat Europa betreft zijn er duidelijke aanknopingspunten. We wezen er al op, dat zowel Wales (G.B.) als Santiago (Spanje) Keltische stammen herbergden. Maar nu gaan wij verder, met te zeggen: dat op vrijwel alle Europese zendingsvelden eveneens Kelten woonden. En indien de Cumry van Wales zonen van Israël zijn - dan alle andere Kelten ook! Daarom nu eerst iets over de Keltische oudheid.
Vandaag kennen wij de Kelten als dragers van de oudste Europese beschaving. Ze hebben sedert de achtste eeuw voor Christus het IJzeren Tijdvak ingeluid. De Kelten, wier historie wordt verdeeld naar de twee massale oudheidkundige vindplaatsen in Oostenrijk (Hallstatt-periode) en in Frans-Zwitserland (La Tène-periode), waren meesters in de kunsten, de ambachten en het vechten. Ze hadden, ondanks hun verspreiding, eenheid van taal, religie en cultuur. Hoewel ze zich - vanwege hun aangeboren vrijheidszin en zwerflust nooit tot een keizerrijk samensmeedden, stonden ze klaar voor elkander, hielpen elkaar en bevochten zo nodig elkaar.
Ze brachten beschaving aan Europa, lang voor de Grieken en Romeinen daar aan dachten. Ze leerden bijvoorbeeld die Grieken en Romeinen het gebruik van zeep ( ... ), van strijdwagens en oorlogstaktieken, van maliënkolder en damaseener zwaarden; ze besloegen de hoeven van hun paarden en openden zodoende ontoegankelijke bergachtige gebieden; ze smeedden naadloze banden om de wielen van hun strijdwagens en voegden daar gruwelijke zeisen aan toe; ze maakten draaiende oogstmachines, ontwierpen de handzagen, boren, beitels en vijlen die wij vandaag gebruiken; ze stelden de maten van onze spoorwegen vast ( ... ), zijnde 4 voet en 81/2 duim, de standaardmaat van hun strijdwagens; ze verzekerden de rechten van de vrouw, stelden een Europees hooggerechtshof in en een Europese goederenmarkt ( ... ) en leverden kunstvoorwerpen van zulk een schoonheid, dat de vondsten adembenemend worden genoemd 7).
Op het hoogtepunt van de Keltische beschaving, de 3e eeuw v.C., woonden de Kelten al "van de einden der aarde" (Kaap Finisterre in Spanje en de Britse Eilanden) - tot de Zwarte Zee; en van de Noordzee tot de Middellandse Zee. Ze hadden in 387 v.C. de stad Rome ingenomen en stichtten steden als London, Lyon, Genève, Straatsburg, Bonn, Weenen, Budapest, Belgrado, Coimbra en Ankara. De naam Parijs komt van de Keltische stam der Parisii, Reims komt van de Remii, België van de Belgae, Bologne en Bohemen van de Boii, Helvetia (Zwitserland) van de Helvetii, Gallicia van de Gallaeci, Caledonia (Schotland) van de Caledones, Trier van de stam der Treveri, Nîmes van de Nernetes, Dalmatië van de Delmatae; ook de Marcomanni in Duitsland en de Trevrisci in de Karpathen waren Keltische stammen. Zowel in Lugdunum (Leiden en Lyon), als in Dundee (Schotland) als in Verdun (Frankrijk) komt u de Keltische naam "Dun" tegen, die fort of hoogte betekent. Geeft dit alles niet een beeld van de betekenis der Kelten voor ons werelddeel? 12)
Hun taal is beeldrijk als geen andere. Ze heeft zes naamvallen, iets wat het latere Latijn overnam. Volgens diverse kenners is de Keltische taal als eenheid de oudstbekende taal ter wereld. Ieren en Schotten zijn er zelfs van overtuigd, dat hun taal al in het paradijs werd gesproken 8). Overigens is die taal verwant met middel-Aziatische talen.
Maar voorts heeft het Keltisch sterke verwantschap met het oud-Hebreeuws, het Aramees. Een Britse taalgeleerde kon van 5000 Keltische namen en woorden de Aramese herkomst aantonen; een Franse geleerde corrigeerde hem en maakte er 6000 van 9). De Keltische taal was zo sterk, dat de Kelten in Frankrijk, Spanje, Portugal en Italië van het - door de Romeinen opgelegde - Latijn ... nationale mengtalen maakten, te weten Frans, Spaans, Portugees en Italiaans.
Maar daar, waar ze zich gezamenlijk staande konden houden, bleef de verboden Keltische taal overeind.
Het zal niet gemakkelijk zijn, de verloren schapen van het huis Israëls álle te vinden en te benoemen. Voor ons mensen tenminste.
Maar het voorgaande wil slechts illustreren, dat de verdwenen tien stammen wel degelijk bestaan, mits wij er naar willen zoeken. Alle kennis van volksverhuizingen, invasies, vermengingen en emigraties ten spijt, blijft het bloed van Israël spreken, zo goed als het Joodse bloed. Een volk van zulke enorme beloften gaat nooit verloren. Met een beetje geluk, mensenkennis en talenkennis haal je ze er uit. 13) Trouwens: Hitler wist de Joden immers ook wel op te sporen. Niet alleen de Cohens (Kahn, Cohn), de Abrahamsons, de Levi's en andere 14) Hebreeuwse namen; evenzeer de onderduiknamen als Van Zutphen, Van Kampen, Van Tiel (incl. Tilanus), Van Rhenen en zo voort. Of de beroepsnamen als Diamant, Saffier, Robijn, Paardekoper, Slachter, Augurkiesman. Zo kunnen wij er zeker van zijn, dat alle namen die met Mac beginnen (MacGillavray, Macadam, Makaske, Mackay, Mackee, Kee, Mekkes en Mekkenes) Schots-Keltische namen zijn. En talloze namen die met 0' of 0 beginnen (O'reilly, O'NeH, O'Connor, O'Connell, O'Donnell, O'Duffy) stammen uit Ierland; waarbij de verwantschap met Schotland duidelijker uitkomt bij de uitspraak dan bij de schrijfwijze, want de Ierse O'Donnel heet in Schotland MacDonald.
Juist op de eilanden konden de Keltische stammen aantoonbaar zichzelf blijven. De Romeinen hebben in Groot-Brittannië zo weinig invloed gehad, dat hun taal binnen een generatie was vergeten. De Angelen en Saksen (6e eeuw n.C.) hebben de Kelten zelfs naar de uithoeken van het land verdreven en daarmee hun cultuur helemaal gespaard. Trouwens uit de geschiedenis van de Joden blijkt, dat een ras met sterke religieuze en culturele banden ook in de verstrooiing zichzelf blijft. Zou dat voor de Tien Stammen niet gelden?
Het vraagt wel enige inspanning van ons, 'om in Ieren en Schotten, in Walesmen en bewoners van het Franse Brétagne Gods volk terug te zien; laat staan in Polen en Spanje, in Portugal en Turkije. Niettemin.
Er zijn sterke aanwijzingen, zo niet bewijzen, voor het hier gevondene. De Ierse Kronieken bijvoorbeeld (begonnen in 1368 v.C. en lopende vanaf 3500 v.C. tot ongeveer Christus' geboorte; geschreven in het Phoenicisch en pas in 1822 in het Engels vertaald) geven de herkomst van de Ierse Kelten (dezelfde die nu in Schotland wonen) als Gallicia in Spanje aan 11). Reeds toen noemden ze zich Gool van Sciot (Nomadenvolk), waarin u de namen Gael (Gal, Kelt) en Scot herkent. De laatste naam, de stam der Skutoi of Scythen, wordt door Paulus genoemd 10); komt ook in het hier veel vernoemde Succoth voor. De Kronieken zeggen, dat de Gool naar Spanje waren getrokken, komende van de omgeving van de Kaukasus; en dat ze oorspronkelijk ten Oosten van de Tigris, later aan de Eufraat, hadden gewoond. Welk volk kan zijn geschiedenis tot 1850 terugvoeren, tot "achter de grote rivier", dan het volk van Abraham?
Wellicht is het voorgaande wat verrassend. Laten we er dan voorlopig alleen dit uit concluderen: dat er volop aanwijzingen bestaan, dat Gods beloften aan zijn volk Israël (heel Israël) alsnog zullen worden vervuld. En omdat Britain in de oude kerkgeschiedenis een zeer aparte (hoewel onder ons vrijwel niet bekende) rol heeft gespeeld, hopen wij in een slotartikel nog iets te vertellen over de vroege Britse Kerk.
I) Ier. 25 : 22 - 2) Ez. 26 : 18 - 3) Ez. 27 : 12 - 4) Herodotus noemde in 445 vC de Britse Tin-eilanden - 5) Jes. 24: 15, 16 - 6) Jes. 42 : 4; 51: 5; 60: 9-
7) Merle Severy, "The Celts" in Nat. Geogr. Mag., May 1977 - 8) de bard Duncan Ban (die in Dalmally woonde) dichtte in 1782 een "ode aan het Gaelic" en zegt O.m.: "Gaelic is verklaard de beste, kostbaarste en nauwkeurigste taal te zijn, die ons verbindt met Adam. Iedere kenner verzekert ons, dat het de taal is, die Noach sprak toen hij in de ark trok; die sindsdien door latere geslachten is gebruikt en die zal blijven bestaan tot de jongste dag", "Orain Dhonnchaidh Bhain", ed. 1978 pag. 277 - 9) Roberts, Druidism in Britain", ook Canon Lysons en Poste - 10) Col. 3: 11 - 11) Spanje plus Portugal heten nog het Iberisch schiereiland, Ierland draagt nog altijd de naam Hibernia; beide namen wijzen naar Ib-Er, zonen van Er, een Bijbelse naam - 12) Wat Skandinavië betreft: weliswaar wijzen daar vele oudheidkundige vondsten op vroege Kelten, maar deze streken zijn in de eerste eeuw niet als zendingsvelden bekend - 13) aannemende dat er thans 11-15 miljoen Joden bestaan (waarvan 1 miljoen afstammelingen van David), zouden we theoretisch op 65 miljoen Israëlieten moeten komen, verspreid over de gehele wereld - 14) waar zou de vertrouweling van koningin Victoria, Benjamin Disraeli, van hebben afgestamd?