Taal
1985-10-04
Om nog eens terug te komen op de psalmberijming van Marnix: hij schrijft in een woord vooraf: "dat wij ons schamen dat onse ingeborene nederlanders haer eygene moederspraecke verwerpen", als ze vormen en woorden gebruiken "als in hoochduyts ... het welcke wy oock ten allerminsten behoorden na te volgen... " Is het van belang om over de taal van de preek te schrijven? Er zijn toch onderwerpen die veel belangrijker zijn? Als het Woord maar recht bediend wordt! Toch wilde ik het eens over de taal hebben, al was het alleen maar omdat er mensen in de kerk zitten met gevoelige oren. En met gevoelige ogen. Er zijn kerkgangers die zich ergeren aan geknoei op het orgel en er zijn er, die zich afvragen of bij het maken van de plannen voor het bouwen van de kerk de man bekroond is die met het lelijkste ontwerp kwam. Zo zijn er ook, die het gevoel hebben, alsof ze bij het eten van spinazie zand tussen de kiezen krijgen, zodat het knerst in hun oren, en dat gevoel hebben ze als in de preek slecht Nederlands gesproken wordt, We hadden vroeger een dominee bij ons op het dorp, die nogal eens zei, dat God de ongerechtigheden “thuiszoeken'' zal. Mijn vader, die leraar Nederlands was, zei tegen hem, dat het woord “thuiszoeken" weliswaar voorkwam in oude bijbeluitgaven, maar dat het nu een germanisme is. Dominee kon beter het woord "straffen" gebruiken.- Jaargang 29
- nummer 38
Tussen haakjes: een germanisme is een woord, dat Nederlands klinkt, maar in feite Duits is. Onze dominee bleef "thuiszoeken" zeggen, want theologen weten altijd alles beter en menen dat alleen zij verstand hebben van vertalen en berijmen. Overdrijf ik? Wat zegt u dan van de voorrede in de eerste uitgave van het Nieuwe Testament in de Nieuwe Vertaling van het N.B.G., waarin staat, dat zonder eerbied voor de Nederlandse taal de vertaling tot mislukking gedoemd zou zijn en dat , men daarom met het toezicht op het Nederlands belast heeft Prof. dr W.J. Aalders, een theoloog! " Want de ervaring heeft bewezen dat dergelijk werk door een theoloog moest geschieden". Dus niet door een neerlandicus. Mensen met gevoel voor taal, en die heb je in elke kerk zitten, krijgen kippenvel als ze germanismen horen zoals: Romeinenbrief, Lucasevangelie, Woordbediening, tachtiger jaren. In ons "Akkoord van kerkelijk samenleven" wordt gesproken van "landelijke" vergaderingen.
Volgens de Dikke van Dale is dat in die betekenis een germanisme. "Landelijk" is goed Nederlands in de betekenis van: een landelijke omgeving. Tot nog toe was dit niet erg, want we konden met recht zeggen, dat we in Wezep, Breukelen en Enschede zeer landelijk vergaderden. Maar als zo'n vergadering in Rotterdam gehouden zou worden, dan zou je moeten schrijven over een nationale vergadering. Want "landelijk", dat is op die stad niet van toepassing. Ik maak er nu maar een grapje van, maar ik geloof toch, dat de zorg voor de schapen vraagt dat aan de taal en de stijl van de preek zorg besteed wordt. Er zitten mensen in de kerk die hun “moederspraecke" kennen en liefhebben.