De protestantse paus?
2008-04-11
In een serie over belangrijke christelijke leiders mag dr. John Stott niet ontbreken. In 2005 publiceerde Time een artikel over de honderd meest invloedrijke personen van onze tijd.- Jaargang 52
- nummer 8
De anglicaanse pastor Stott was één van hen die als zodanig door dit seculiere tijdschrift werd aangewezen.
Billy Graham schreef over Stott in diezelfde uitgave: 'Ik ken niemand die zo effectief bij zo velen een bijbels wereldbeeld geïntroduceerd heeft.
Stott vertegenwoordigt een toetssteen van authentieke Bijbelse geleerdheid die naar mijn mening nauwelijks is geëvenaard sinds de dagen van de 16e-eeuwse Europese hervormers.' In een recent artikel in de New York Times klonk een soortgelijk geluid: 'Als evangelicale christenen wereldwijd een paus zouden kiezen, dan is Stott de aangewezen man'. Wie is deze inmiddels 87 jarige voorganger en wat is de reden dat zelfs seculiere bladen zo lovend over hem spreken?
Een stem in de stad
Zoals Johannes de Doper een stem van God in de woestijn was, zo vormt Stott vandaag een stem die in de stad London tallozen aansprak. Toen ik van 1980-1984 in Engeland theologie studeerde ging ik af en toe naar All Souls, Langham Place, de anglicaanse kerk dichtbij Oxford Circus Station, waar John Stott levenslang lid was.
Verschillende keren heb ik hem horen preken en zat dan temidden van mensen uit vele landen die geconcentreerd meeschreven. De preken en boeken van Stott ademen een bepaalde sfeer en hebben een eigen toon.
De stem die erin klinkt is helder en logisch, vriendelijk en stijlvol, nederig en tegelijk vol vertrouwen en humor.
Zijn doel is altijd om mensen via de Bijbel in direct contact te brengen met Jezus. Achter het preekgestoelte van de All Souls-kerk hangt een metershoog schilderij van Christus voor Pilatus. De preekstijl die John Stott vaak hanteert is die van expository preaching, waarbij een Bijbelgedeelte wordt doorlopen en voorzien van een doordachte indeling en commentaar. Dit komt voort vanuit zijn visie op de Bijbel. In zijn commentaar op Tessalonicenzen schrijft hij daarover: 'Elke waarachtige bediening begint met de overtuiging dat we als predikers zijn geroepen om met Gods Woord om te gaan als bewakers en getuigen. Onze kerntaak is om dat Woord te bewaren, te bestuderen, uit te leggen, toe te passen en te gehoorzamen.' Op de website van All Souls is nog te zien hoe de thema's voor de verschillende diensten in series op elkaar zijn afgestemd. Stott heeft op die manier hele Bijbelboeken behandeld.
In zijn boek over prediking ('I believe in preaching') definieert hij preken als: 'het bouwen van bruggen tussen de Bijbelse openbaring en de moderne wereld.' Hij constateerde bij velen een gevoel dat het christendom hopeloos ouderwets en irrelevant is in de opwindende, moderne wereld van ruimtevaart, orgaantransplantatie en genetische manipulatie. Daarom pleit hij voor een 'hedendaags christendom'.
Om daartoe te komen is het nodig zoals hij zegt: 'dubbel te luisteren: om tegelijkertijd te luisteren naar Gods stem door de Schrift en naar de stemmen van mensen om ons heen.
We verkondigen dan goed nieuws dat zowel waar als nieuw is. We leven zo in het heden in het licht van het verleden.'
Een stem voor de wereld
Stott bereikte vanaf de kansel in All Souls miljoenen mensen wereldwijd.
Dat gebeurt nog steeds door de vele boeken en brochures die hij schreef en die in meer dan zeventig talen zijn vertaald. Door het internationale publiek van jonge intellectuelen dat Stott in All Souls wist te boeien werd zijn werk over heel de wereld bekend en ontving hij uitnodigingen om elders te spreken. Hij bleef levenslang ongetrouwd en zag dat als een roeping die hem in staat stelde zich volop te wijden aan het uitbouw van Gods koninkrijk. Vanaf het begin van zijn bediening was hij erop uit om jonge, veelbelovende leiders uit Afrika, Azië en Zuid-Amerika te ondersteunen in hun ontwikkeling.
De opbrengst van de verkoop van al Stott's boeken en cd's worden nog altijd volledig voor dat doel gebruikt.
Voor theologische scholen in ontwikkelingslanden is het fonds STL (Spread The Light) beschikbaar waarmee bibliotheken worden voorzien van Bijbelgetrouwe naslagwerken en veelbelovende theologen in staat worden gesteld om verder te studeren. Ook worden in vele landen cursussen gegeven voor lokale predikers. Stott woonde in London levenslang in een eenvoudig verblijf van twee kamers.
Zijn missie en passie was en is om anderen verder te helpen in Christus.
Vanaf 1975 gaf hij het roer in zijn eigen gemeente over om zich te kunnen wijden aan andere projecten, al bleef hij 'Rector Emeritus' in All Souls.
Vanuit deze basis ontstonden de Langham Partnership International (John Stott Ministries in de V.S.) en het London Institute for Contemporary Christianity, organisaties die wereldwijd christelijke leiders bijstaan. Stott is ook altijd betrokken geweest bij de studentenbewegingen Intervarsity Christian Fellowship en The International Fellowship of Evangelical Students (IFES). Als voorzitter van het International Congress on World Evangelization in 1974 in Lausanne in Zwitserland was hij één van de schrijvers van het Lausanne Covenant waarin zending en sociale actie bijeen werden gebracht.
Meer dan vijftig boeken
Geregeld trok Stott zich terug op een boerderij in Wales om te schrijven.
Inmiddels zijn er meer dan vijftig boeken van zijn hand verschenen, waaronder Bijbelse commentaren op de Bergrede, Handelingen, Romeinen, Galaten, Efeziërs, Tessalonicenzen, Timoteüs en Titus. Eén van zijn bekendste werken is een boekje getiteld Basic Christianity, dat in ons land verschenen is als Basis van het Bijbels geloof. Het is inmiddels vertaald in 63 talen. Bij de uitgeverij Novapress zijn verschillende boeken van Stott beschikbaar in een Nederlandse uitgave.
Onlangs nog werd in Opbouw 'Waarom ik een Christen ben? - John Stott', besproken. Stott is dus ook in ons land geen onbekende. Zijn publicaties gaan zelden over theologische bijzaken, maar over kernzaken als de aard van het Schriftgezag, de betekenis van het kruis, de Bergrede en Gods koninkrijk, het werk van de Geest en christelijk leiderschap.
Evenwichtig
Uit Stott's werk ademt een bedachtzame toewijding aan Gods Woord en eerbied voor Christus. Hij onderzoekt geregeld tegenstellingen.
Bijvoorbeeld: Jezus predikte nederigheid, maar waarom sprak hij dan zoveel over zichzelf? Wat betekent het om sterk te zijn in zwakheid, of om vrij te worden door gehoorzaamheid?
Hoe is het mogelijk dat een God die liefde is mensen voor eeuwig veroordeelt?
In veel gevallen ligt de waarheid niet in het gulden midden van schijnbare tegenpolen, maar tegelijkertijd aan beide zijden van het spectrum. De Bijbelse waarheid is zelden het één of het ander, maar vaker zowél het ene áls het andere. Heel wat desastreuze kerkelijke twisten hadden voorkomen kunnen worden als daar wat meer oog voor was geweest. Wellicht is dat één van de redenen waarom deze anglicaanse pastor wereldwijd over alle kerkgrenzen heen populair werd. Tegelijkertijd nam hij duidelijk en fijngevoelig stelling als het ging om controversiële zaken. Hij accepteerde homoseksualiteit niet als een legitieme levensstijl, verwierp de abortuspraktijk, accepteerde de doodstraf en hamerde altijd op het exclusieve en unieke van het christelijk geloof. De waarheid is voor hem niet iets waar we naar toe groeien, niet iets waarvan overal wel deeltjes te vinden zijn. Nee, waarheid is door God Zelf geopenbaard in Jezus en in het Bijbels getuigenis. Daarvan afdoen, of eraan toevoegen, betekent Christus tekort doen.
Als protestanten geloven we niet in een aardse paus want we beschouwen alleen Christus als het Hoofd van de Kerk. Dat Stott desondanks 'een protestantse paus' genoemd werd in de Time, bewijst hoezeer hij er in slaagde om wereldwijd gelovigen op een tegelijk radicale en fijngevoelige wijze te verwijzen naar onze Heer.
Zijn liefde voor Christus en diens wereldwijde Lichaam, vormde hem tot een zachtmoedig, integer mens, een ware Engelse gentlemen en een voorbeeldige broeder.
Ds. Henk van der Velde is predikant in de NGK te Bunschoten/Spakenburg.