H.M. Koningin Beatrix bij de Geref. Gezindte
1984-12-14
Hoewel er in de pers weinig aandacht is besteed aan het bezoek van Koningin Beatrix aan de tentoonstelling "Anderhalve eeuw gereformeerden" in het Catharijneconvent te Utrecht en de daarop gevolgde ontmoeting, is het gerucht hiervan toch uitgegaan en bereiken ons van allerlei kant verzoeken hierover iets naders te vertellen.- Jaargang 28
- nummer 47
Dit jaar is herdacht dat 150 jaar geleden in Ulrum de Afscheiding van de Hervormde Kerk heeft plaatsgevonden.
Het was het begin van een kerkelijke beweging. die grote gevolgen heeft gehad voor heel onze samenleving.
Onze lezers weten dat ongeveer 50 jaar later zich opnieuw een reformatorische beweging deed gelden, die uitliep op de Doleantie in 1886.
In 1892 vond vervolgens de vereniging plaats tussen Afgescheidenen en Dolerenden, die als Gereformeerde Kerken in Nederland samen op weg gingen, waarbij een deel van de Afgescheidenen achterbleef (de Chr. Geref. Kerk).
Van de zijde van de Geref. Kerken is een commissie Herdenkingen 1834-1886-1892 in het leven geroepen.
Deze commissie is uiterst actief, hetgeen kan blijken uit de vele uitgaven ter herdenking van de Afscheiding, die onder haar auspiciën dit jaar zijn verschenen.
De commissie is breed samengesteld.
Naast leden uit de Geref. Kerken (syn.) treffen we vertegenwoordigers uit de Herv. Kerk, de Chr. Geref. Kerken, de Geref. Kerken. vrijgemaakt en uit de Geref. Gemeenten in dit gezelschap aan.
De commissie was al geruime tijd bezig toen men tot de ontdekking kwam dat onze kerken ontbraken en via onze archivaris br. Smits uit Vlaardingen kwam het verzoek om tot de commissie toe te treden.
Graag hadden we gezien dat wijlen Prof. C. Veenhof, kenner bij uitstek van de geschiedenis van de Afgescheidenen, ons zou hebben vertegenwoordigd, maar zijn gezondheid liet het niet meer toe; ondergetekende heeft toen zitting genomen in de commissie en trof in de vergaderingen een gemêleerd gezelschap bijeen; een ervaring op zichzelf.
Van onze kant was de medewerking beperkt omdat de voorbereidingen al gevorderd waren.
Eén van de activiteiten van de Commissie was het organiseren van de tentoonstelling "Anderhalve eeuw gereformeerden", die op vrijdag 12 oktober onder grote belangstelling is geopend met een toespraak van prof. dr W. F. de Gaay Fortman.
In het gereformeerd kerkelijk leven heeft altijd de prediking van het Woord centraal gestaan en die voltrok zich doorgaans in sobere, zo niet sombere gebouwen.
Vee'! ornamenten e.d. hebben we niet en daarom waren we erg nieuwsgierig naar de tentoonstelling.
Men vindt daarop niet alleen papieren, zoals acten, strijdschriften, brochures e.d., maar ook geschilderde portretten: Hendrik de Cock (achter de tralies), Brummelkamp, Kuyper, Schilder, Greydanus, Berkouwer, Ridderbos e.a.; verder vaandels uit het rijke gereformeerde leven, foto's van kerken e.d.
De belangstelling voor deze expositie (tot 17 februari 1985) is boven verwachting naar men ons vertelde.
De "Gereformeerden" hebben bij alle onderlinge verdeeldheid een belangrijke plaats ingenomen in ons volksleven.
Hieraan ontleende men de vrijmoedigheid om H.M. Koningin Beatrix uit te nodigen voor een bezoek aan de expositie.
De koningin zag kans bij al haar verplichtingen ruimte te maken voor een bezichtiging van de tentoonstelling en sprak daarbij de wens uit een gesprek te hebben met vertegenwoordigers van de kerken, die uit de Afscheiding zijn voortgekomen.
De voorbereidingen moesten in vertrouwelijke sfeer worden getroffen vanwege een embargo op de bekendmaking van koninklijke bezoeken.
En zo gebeurde het dat op zaterdag 10 november omstreeks 10 uur in de morgen een bijeenkomst van vertegenwoordigers van gereformeerde kerken bijeenkwam in een samenstelling die uniek was.
Gaat u maar na: Op de foto's die bij deze gelegenheid zijn gemaakt (alleen het Nederlands Dagblad nam een foto op) staan rondom H.M. de Koningin, zo te zien broederlijk vereend, vertegenwoordigers van de Geref. Kerken onder leiding van dr H.J. Kouwenhoven, van de Chr. Geref. Kerken met ds J. H. Velema, van de Geref. Kerken vrijgemaakt met ds C. J. Smelik, de Geref. Gemeenten met ds K. de Gier en uit onze kerken dr J. Meulink, deputaat H. Overheid, drs H. de Jong en ondergetekende.
Dit bijeenzijn maakte onder de aanwezigen wel een en ander los, zoals bleek uit de bij tijden bewogen onderlinge gesprekken.
Maar eerst nu over het optreden van Koningin Beatrix.
Het was voor haar geen eenvoudige zaak om zich op deze ontmoeting voor te bereiden.
Na haar binnenkomst via het restaurant groette zij de wat gespannen mannen-broeders vriendelijk en bezocht vergezeld van haar gevolg eerst het museum.
Vervolgens kregen wij onze instructies.
In het refter van het museum vond de ontmoeting plaats.
Eerst gingen we op de foto (zie Nederl. Dagblad).
Vervolgens sprak de koningin met elke delegatie apart, precies naar het tijdschema, waarbij voor allen hetzelfde aantal minuten was uitgetrokken.
Het is ons - Meulink, De Jong, van der Kwast - niet bekend welke vragen H.M. elders heeft gesteld.
Bij ons informeerde ze naar onze plaats in dit geheel, en onze verhouding tot andere kerken. We zagen kans haar een indruk te geven van onze prediking, de opleiding, de zending en verzekerden haar van het meeleven en het gebed binnen de kerken voor het koninklijk gezin.
Het was, zoals u begrijpt, zo voorbij, veel te kort zei de Koningin zelf.
Toch was het ingrijpend, niet alleen in die zin dat het niet alle dagen voorkomt dat je in gesprek komt met ons Staatshoofd, maar ook omdat we ons wel beschaamd voelden.
De aardse majesteit bracht ons bijeen en daar sta je dan vriendelijk naast elkaar en voor anderen is het verschil tussen al die gereformeerden maar heel moeilijk duidelijk te maken.
Hoe kleiner het verschil, hoe moeilijker de verhouding.
Het was met dit al een enerverende dag.
Overigens had men in de media alleen bij uitzondering belangstelling voor deze ontmoeting.
Dat laatste moet ons ook te denken geven.
Laten we hopen dat bij een volgende herdenking het aantal gereformeerde kerken is teruggebracht.
God zegene de Koningin en haar gezin.