Burgerlijk en kerkelijk huwelijk
2011-06-24
In De Wekker (het blad van de Christelijke Gereformeerde Kerken) van 27 mei schrijft J.A. Voorthuijzen over het besluit van de Vrijgemaakte Generale Synode over de huwelijkssluiting.- Jaargang 55
- nummer 13
Het kan niemand ontgaan dat er iets wringt: de manier waarop wij in de kerk opkomen voor het burgerlijk huwelijk, en de manier waarop de overheid die die huwelijken moet sluiten, daar zelf mee omgaat.
Voorthuijzen:
Hoe de kerk hiermee om dient te gaan is een ingewikkelde zaak. Uiteraard kan de kerk, goed burgerlijk gehoorzaam als ze is, vasthouden aan de regel die een tweetal eeuwen gegolden heeft: de kerk sluit geen huwelijken want dat recht is aan de overheid voorbehouden en een burgerlijk huwelijk is voorwaarde voor een kerkelijke zegen of bevestiging. Deze praktijk is lang geleden door de overheid afgedwongen, maar diezelfde overheid laat dat principe steeds meer los.
Deze ontwikkelingen waren voor de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) reden om tijdens de generale synode 2011 (Harderwijk) te besluiten een onderzoek te starten hoe omgegaan mag en moet worden met verschillende publieke samenlevingsvormen tussen man en vrouw. De synode heeft uitgesproken dat het huwelijk als instelling van God afgegrensd en beschermd moet worden tegen de veelheid van andere samenlevingsvormen.
De synode stelt het huwelijk niet ter discussie, maar ziet zich wel geconfronteerd met nieuwe vragen uit de samenleving. Ik vind het van moed getuigen dat dit onderwerp opgepakt wordt. Dit omdat het niet gebeurt vanuit een hang naar modernisme(n) maar vanuit de zuivere bedoeling het huwelijk in ere te houden.
De terechte vraag is of de plechtigheid op het stadhuis vandaag de dag nog wel een huwelijk in Bijbelse zin is of niet meer. Hier volgt dan bijna automatisch de vraag op of het kerkelijk huwelijk dat niet moet compenseren.
De protestantse kerk heeft als voormalige staatskerk de Nederlandse overheid op het punt van het huwelijk gevolgd en de afgescheiden kerken zijn hierin geen andere weg gegaan. () Het zal nog een hele toer voor onze GKv-zusterkerken worden om weg te blijven van verwijten en verdachtmakingen wanneer dit onderzoek gestart wordt om de kerkelijke praktijk aan te passen aan de vervallen moraal in de samenleving. () Ook voor onze kerken ligt hier een grote uitdaging. Want hoe het er met de wereldse normen over huwelijk en gezinsvorming in 2011 voorstaat, valt te lezen in het recent door het Sociaal en Cultureel Planbureau gepubliceerde gezinsrapport 2011. Op veel terreinen constateren de onderzoekers dat er na grote verschuivingen in de periode 1970 - 1990, nu sprake is van stabilisatie. Maar de feiten liegen er niet om: “Het gehuwde paar met kinderen is nog steeds verreweg de meest voorkomende gezinsvorm, maar niet-getrouwde paren met kinderen zijn duidelijk in opkomst. Ruim de helft van de ouders is niet getrouwd op het moment dat het eerste kind wordt geboren, en steeds meer ouders blijven ook na de geboorte van hun eerste kind ongehuwd samenwonen”. () “In de jaren zestig lag het aandeel niet-echtelijk geborenen rond of onder de 2%. Vanaf medio jaren zeventig steeg het aandeel gestaag. Tegenwoordig heeft 43% van alle kinderen bij hun geboorte een moeder die niet gehuwd is.” “De situatie waarin niet-echtelijke kinderen tegenwoordig worden geboren, is heel anders dan vroeger. Tot begin jaren tachtig betrof het vaak jonge, alleenstaande meisjes die ongewenst zwanger werden. Tegenwoordig komen niet-echtelijke kinderen juist veelal ter wereld als kind van niet-gehuwd samenwonenden die er bewust voor kiezen om als ongehuwden een gezin te stichten”.
In deze samenleving leven wij en groeien onze kinderen op. En nu de overheid het huwelijk niet meer beschermt, hebben we als kerken in Nederland een hoge taak en roeping te vervullen. In het genoemde rapport worden landen als Ierland en Portugal getekend als landen waarin kerk en geloof veel meer de norm zijn dan in ons land. Als we vanuit Bijbelse motieven huwelijk en gezin in ere willen houden en de zegen daarvan uit willen dragen naar de samenleving toe, doen we er goed aan zelf te doordenken wat een huwelijk tot een echt huwelijk maakt. Een langdurige (tot de dood ons scheidt!) verbintenis van liefde en trouw. Waarin de één gericht is op het geluk van de ander. Waar geven rijk maakt. Waar een zuivere bedding voor seksualiteit gelegd wordt. Waar een veilige plek gecreëerd wordt voor kinderen (als de Here ze geeft!) om op te groeien tot volwassenheid en zelfstandigheid. Waar de Here samen gediend kan worden. Dit uitdragen is onze roeping als kerken. Het zou fijn zijn als we als kerken onze jongeren hier de weg, in lijn met Gods Woord, weten te wijzen en we hier met visie en moed de juiste kaders weten te creëren. En als het helpt moeten we als kerken niet schromen terug te vragen wat ons 200 jaar geleden door de staat is afgenomen...
Drs. Menko Biewenga is predikant van de NGK Enschede.