Omzien in verwondering!
1985-11-22
Wie al de woorden van de HERE in eerbiedige ernst beschouwt en betracht; die zal eenmaal omzien in verwondering - zo werd het gezegd in ons vorige artikel. Nu gaan we op die uitdrukking nog waf door. We willen het accent een beetje verleggen. Wie in alle gebeurlijkheden, hoe donker ook, op de Here blijft vertrouwen, die. zal eenmaal mogen omzien in verwondering. Ook hier raken we weer de grote zaak van de regering Gods over alle dingen. We raken hier wat de Catechismus als "de voorzienigheid Gods" aanduidt in Zondag 10. Een grote zaak, die voor zo ontzettend velen ook een groot probleem geworden is. Waar is God, die ik verwachtte?- Jaargang 29
- nummer 45
Een stralendbijbels voorbeeld
Omzien in verwondering – wat komen we dat prachtig tegen in de geschiedenis van Jozef. Niet aan het begin, maar aan het einde. Natuurlijk, het gaat immers over het ómzien, over het terugzien langs de weg die je gegaan bent. Ik denk aan Genesis 45:7 : “Daarom heeft God mij voor u uitgezonden om u een voortbestaan te verzekeren op aarde, en om voor u een groot aantal geredden in het leven te behouden.” En in Genesis 50:20 komen we dat nog eens tegen: “Gij hebt wel kwaad tegen mij gedacht, maar God heeft dat ten goede gedacht, teneinde te doen, zoals heden het geval is: een groot volk in het leven te behouden”. We zouden die geschiedenis van Jozef eigenlijk eens moeten lezen op twee manieren: eerst gewoon van het begin af aan, zodat we eigenlijk gelijk met de bijbel oplopen; dán vanuit het einde, dat ons in diezelfde bijbel wordt vermeld, vanuit Genesis 45 en Genesis 50. Zo doet Psalm 105 het ook: “Toen Hij hongersnood opriep over het land en alle staf des broods verbrak, zond Hij een man voor hen uit: Jozef werd als slaaf verkocht ... " (16,17).Ziet u het wel? Eerst leest Psalm 105 de geschiedenis op die tweede manier, vanuit het einde. ("...zond Hij een man voor hen uit") en daarna op de eerste manier, vanaf het begin, gewoon met de geschiedenisvertelling mee ("Jozef werd als slaaf verkocht"). Dat werken we nu wat breder uit. Nog even dit: We zijn' hier dus niet bezig niet wat A. Janse een speculatief spreken noemt. De tweede manier van lezen wordt ons niet geboden vanaf een "hoger standpunt", dat we zèlf zijn gaan opzoeken. Neen, het wordt ons geboden door. de geschiedenis, door de bijbel zelf!
Lezen vanaf het begin In Genesis 37 lezen we over het overleg van de broers, van deze kinderen van het verbond. Wat moet er met Jozef gebeuren? 'In dat overleg is de HERE volledig buitengesloten. En dat geldt ook van de gerechtigheid die de HERE vraagt. Waar is de HERE, de God van de vaderen? En die vraag komt des te sterker op ons af, als de kwalijke plannen inderdaad doorgang vinden en als Jozef op weg moet naar Egypte om als slaaf verkocht te worden. Wat moet Jozef gedacht hebben? De God van mijn vader, waar is Hij? Waar blijft Hij in deze nood? De HERE lijkt wel de grote Afwezige! Als Jozef in Potifar's huis komt lijkt het anders te' worden. "En de HERE was met Jozef" - zo lezen we. Hij krijgt in het huis van Potifar een hoge vertrouwenspositie! Zie je, de HERE is er wèl. Maar
dan? Dan maakt de zondige begeerte van Potifar's vrouw een einde aan alle voorspoed. Jozef's trouw brengt. hem in de gevangenis! De HERE wordt hier genoemd. Maar het lijkt wel, of Hij zomaar de nederlaag lijdt tegen de zondige aanslagen. Eerst scheen Hij er niet te zijn.
En dàn schijnt Hij alleen maar de verliezer te zijn! Maar ook in de gevangenis wordt het .een feit: De HERE was met hem! Ook daar klimt Jozef weer op. Hij wordt weer. de vertrouwensman. De HERE geeft aan Jozef zelfs het inzicht dat nodig is om de dromen van de schenker en de bakker uit te leggen. Maar dàn? Dan werpt de vergeetachtigheid van de schenker roet in het eten! Weer lijkt' de. HERE de grote verliezer te zijn! Wat is de weg van zijn heil gemakkelijk te verstoppen! - zo zouden we zeggen. De tegenstander heeft genoeg aan een overspelige vrouwen aan een vergeetachtige ambtenaar om het goede werk van God te verhinderen!
Maar dan komt het moment, dat Farao zelf droomt en over zijn dromen tobt. En dan slaagt zelfs de schenker er niet meer in geheugenloos te Zijn. En zo komt het tot die duizelingwekkende verhoging van Jozef! God is met hem - zó kan hij het zeggen.
Maar dat betekent nog niet, dat hij de zin van zijn leven heeft verstaan. Dat komt pas als in dagen van honger de broers voor hem verschijnen. Dan ontdekt Jozef de zin van alles: van die nare en grote omweg, van die schijnbare afwezigheid van de HERE, van die schijnbare verliesposten voor de HERE. Op een wonderlijke wijze komt zijn levensweg sámen te vallen met de baan van Gods beloften. En Jozef mag in de vervulling van die. beloften een zeer actieve rol spelen. Dan komt het moment waarop hij kan om zien in verwondering: "Daarom heeft God mij voor u uitgezonden om u een voortbestaan te verzekeren, en om voor u een groot aantal geredden in het .leven te behouden".
Dan wordt de zin ontdekt van dat verschrikkelijke, dat Jozef als slaaf werd verkocht! Psalm 105 zegt het zo vreugdevol: God was daarin bezig. De HERE stuurde een map voor hen uit, die als kwartiermaker dienst zou doen in Egypte!
Lezen vanuit het einde
Bij dat lezen vanuit het einde moet de verwondering steeds maar toenemen. Wij hadden gedacht: Waar is de HERE? Op al die momenten van onrecht, van vernedering, van pijn! Maar Hij was er ècht. Hij heeft in het verborgene geleid! Wij hadden gedacht: Als de HERE er dan is, waarom verliest Hij het dan? Waarom is Hij de mindere, als Potifar's vrouw haar zondige ogen op Jozef slaat? Waarom is Hij de mindere; als Jozef Hem nota bene trouw wil blijven? Waarom beloont Hij dat goede niet in zijn genade? En later met die schenker eigenlijk net eender! Maar lezend vanuit het einde zien wij het wonderlijke: de HERE is er altijd geweest. En die momenten van Gods schijnbare nederlaag hadden een plaats op de weg naar de uiteindelijke overwinning van het heil! Ja, ze hadden op die weg hun plaats en hun dienst. Dàt zie je, als je leest. vanuit het einde. Het heil van de HERE heeft overwonnen: in Jozef's leven. Maar ook en vooral: in Israëls leven. Want het gaat de HERE om de voortgang van zijn volk. En ter wille van die voortgang heeft Jozef die wonderlijke weg, zo krom aan het begin, moeten afleggen! De HERE is er toch altijd geweest En Hij heeft toch overwonnen, ook op die momenten van schijnbare nederlaag., Hij was er echt, toen' alle mensen zeiden: "Waar is nu uw God?" Omzien in verwondering - Wat was dat voor Jozef eet) vreugdevolle bezigheid! En wat worden wij met hem en na hem daarmee getroost!
Jozef's God
Onze Vader in Christus. Is dat nu wel waar? Worden ook wij getroost door die oude geschiedenis?
Jazeker! Want zo IS de HERE, onze God, onze Vader in Christus. Leest u maar eens rustig Hand. 2: 23. Daar hoor je van dat wonderlijke: Jezus Christus is, ter dood gebracht door de handen van wetteloze mensen, nadat zijn eigen volk Hem had overgeleverd.
Onrecht, nederlaag - zo zouden wij het zeggen. En we denken aan de troosteloze verleden tijd van de Emmaüsgangers: "Wij echter leefden in de hoop, dat Hij het was, die Israël verlossen zou (Luc. 24: 21). Waar is God, die wij verwacht hebben? Maar door de opstanding is het inzicht gaan leven. Petrus spreekt van de raad en voorkennis van God. Het vreselijke paste op de weg van. de vervulling .van het· heil. De HERE heeft overwonnen. Zo is onze God en Vader in Christus!
Daarom kan die oude geschiedenis van Jozef ons vandaag troosten. Nu lopen we nog met de geschiedenis op, van het ene gebeuren naar het andere. En al die benauwde vragen komen boven: Waar is de HERE Waarom is de HERE de verliezer op zovele fronten? Waarom brengt de gelovige trouw heden weer kinderen van God in de gevangenis? Jozef leert ons en Christus bevestigt ons met kracht, dat we eenmaal mogen omzien in verwondering: Hij wàs er toch. steeds en Hij heeft overwonnen!
In artikel 13 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis staat het heel mooi: "Want Gods macht en goedheid zijn zo groot en onvoorstelbaar, dat Hij zijn werk zeer goed en rechtvaardig beschikt en doet, ook al handelen de duivelen en goddelozen onrechtvaardig". Jozef laat ons dat zien. Jozef's geschiedenis leert ons dat geloven!
Dogma en geschiedenis En zo komen we, dan toch toe aan Romeinen 8:"Wij weten nu, dat God alle dingen doet medewerken ten goede voor hen, die God liefhebben, die volgens zijn voornemen geroepenen zijn". In ons artikel over Johannes 11 hebben we gezegd, dat de vertroosters vaak zo moeilijk zijn, omdat ze aan het begin willen zeggen wat onder de zegen van de HERE aan het einde volgen kan. Romeinen 8 : 28 is zo'n geweldige en massieve vertroosting, dat de mensen dat niet zomaar verwerken kunnen. U moet die geconcentreerde troostmedicijn oplossen in het water van de' geschiedenis van Gods heil. Want in de geschiedenis wordt dat massieve geloofswoord uitgelegd. Uitgelegd, zoals een huismoeder een strak opgevouwen doek kan uitleggen op de tafel. De geschiedenis wordt een ruimte waarin we. de waarheid zien. En het vertellen van die geschiedenis geeft ons de ruimte om die waarheid te verwerken! We hadden het er al over, dat we over de HERE vaak met twee woorden spreken. Zonder dat we de "resultante" kunnen aanwijzen. Nu kan ons blijken, dat we ook vaak twee maal moeten lezen: één maal met de geschiedenis mee, waarbij we àl onze vragen tegenkomen; één maal. vanuit het einde, dat de HERE deed volgen, waardoor we teruggebracht worden tot het vertrouwen: De God van Jozef, de God en Vader van onze Here Jezus Christus, Hij wàs er toch echt, Hij is er toch echt, Hij zàl er echt zijn en Hij overwint! En na de zegen van dat twee maal lezen te hebben ontvangen, kunnen we dan komen tot dat stralende woord van Romeinen 8: 28.
En tot Zondag 10! De HERE gaf ons die gehele geschiedenis van zijn woorden en daden. Laten we die grote ruimte dan ook beter benutten.
Laten we de geschiedenis vertellen. Eén en ander maal: Daarin ontvangen we de uitleg van troostwoorden, die zo zonder meer al te massief voor ons zouden zijn: We leren hoopvol vooruit te zien naar dat' omzien in verwondering!