Vader: kijk eens in de spiegel!
2011-07-08
Waar zijn de mannen gebleven? Eén van de redenen waarom jongens in de problemen komen is dat ze te weinig mannen als voorbeeld hebben. Waar zijn de vaders thuis? Waar zijn de vaders als concrete voorbeelden in hun werk? Waar zijn de mannelijke onderwijskrachten op de basisschool?- Jaargang 55
- nummer 14
En nu vrouwen zoveel meer in te brengen hebben in de samenleving: wat is nu eigenlijk de rol van de man?
We leven in – wat wel wordt genoemd – een vaderloze cultuur.
Speciaal voor de vaders schreef Nico van der Voet een opvoedingsboek.
Zelden heb ik een boek gelezen dat zó veel pedagogische voorbeelden geeft, zó veel anekdotes bevat, zó veel kritische noten kraakt als dit boek. Het lijkt wel of de auteur bijna over zijn eigen woorden struikelt, zó graag wil hij zijn boodschap over brengen. Dat is misschien een minpunt. Qua opzet en lay-out zou wat meer structuur geholpen kunnen hebben om de lijn beter vast te houden. Maar de inhoud van het boek is meer dan de moeite waard. Het is prikkelend geschreven en zet steeds aan tot nadenken.
Mislukte vaders
Stel eens de vraag aan je kinderen: hoe zien jullie mij als vader? zo suggereert Van der Voet. Soms komt het antwoord pas tijdens een begrafenis.
Zoals het confronterende voorbeeld waarbij geen van de kinderen het woord voort, maar alleen iemand van de voetbalvereniging waar deze man iedere dag te vinden was. Wil je zó’n vader zijn voor je kinderen?
Intrigerend is de volgende zin in het boek: “De vaders in de Bijbel komen er doorgaans niet best vanaf. Het is een lange rij van vaders die brokken maakten. Dat deel krijgt zelfs als titel mee: Mislukte vaders. Maar wat is de priesterlijke taak van de vader, vroeger en nu?
Opvoeden doe je niet alleen
Een rode draad is dat opvoeden niet alleen kan. Je doet het samen. Daarbij gaat van der Voet niet voorbij aan het feit dat sommige ouders er alleen voor staan. Dat is een gegeven dat samen hangt met de gebrokenheid van deze wereld, maar goed is het niet. Daarbij benadrukt hij dat je als vader nooit je schoonfamilie zwart moet maken. Maak zeker niet allerlei verwijten naar je ex-vrouw: ze blijft de moeder van je kinderen. Voed je samen op, draag dan als vader veel stenen bij. Steun je vrouw ook, daar waar nodig.
Aan het begin van zijn boek noemt Van der Voet opvoeding een evenwichtsspel.
Hij stelt een aantal opmerkelijke opvoedingsdoelen: zelfstandig zijn, in relaties leven, plichtsgetrouw zijn en je kunnen ontspannen. Die doelen zijn voor de opvoeder van belang, maar het zijn ook doelen in de opvoeding voor kinderen.
Een ander thema, dat wat mij betreft ook aan het begin van het boek had moeten staan is wie je zelf bent als opvoeder. Opvoeden begint naar mijn mening altijd bij de vraag wie je zelf bent als persoon. Accepteer je jezelf?
(ook al zijn anderen misschien veel beter). Ken jij jezelf (wie ben ik, hoe voel ik?)? Ben je vooral ook actief? (je wacht niet af, maar je gaat aan de slag). Van der Voet benadrukt dat opvoeding niet krampachtig moet zijn, maar ontspannen. Kun je genieten van je kinderen? In onze op prestatie gerichte samenleving waarbij ook steeds meer kinderen een ‘etiket’ krijgen is dat geen onbelangrijke zin…
Vaders meer in beeld
Als ik de boodschap van Van der Voet samenvat bepleit hij een bewuster rol voor de vader is het gezin. De vaders moeten meer in beeld komen. Die noodzaak kan pedagogisch geduid worden (de vader heeft een belangrijke rol als voorbeeld), maar het is ook een christelijke opdracht. Moeten vaders dus hun andere taken overboord gooien en alle tijd besteden aan hun gezin? Op die taakverdeling gaat Van der Voet niet zo concreet in. Het lijkt me ook niet goed als vaders nergens meer beschikbaar voor zijn. Ook door je werk in de kerk ben je een voorbeeld voor kinderen. Als je maar niet de man bent die alleen op zondag het vlees komt snijden.
En de moeders dan? Er zijn toch ook moeders die hun man geen ruimte geven? Die alles over nemen? Die hun man niet goed genoeg vinden? Jawel, dat komt ook voor. Maar daar gaat dit boek niet over. Wel bieden de gespreksvragen voldoende aanknopingspunten om het als partners daar over te hebben. Het boek is leerzaam voor vaders én voor moeders. Maar misschien zou zo’n ‘spiegel’boek voor moeders nog eens door een moeder geschreven kunnen worden….
Voet, N. van der (2011), Pa, wees een vent! Opvoedingsboek voor vaders.
Boekencentrum Zoetermeer. 176p.
€ 14,90.
Henk Algra is orthopedagoog en lid van de NGK/CGK Alkmaar.