Pastorale notities
1984-03-02
Vorige week zond de Evangelische Omroep een speelfilm uit, de verfilming van het bekende boek "Quo Vadis", het verhaal van Nero, de brand van Rome en de vervolging van de Christenen. De Amerikaanse film, die al meer dan dertig jaar oud is en bij het maken het enorme bedrag van 8 miljoen dollar kostte (en dat in die tijd!) heeft op sommigen indruk gemaakt. Men vond het wel een waagstuk dat de EO een speelfilm uitzond, maar dat de keuze op "Quo Vadis" viel, leek juist, zo vonden enkelen, die er een gesprek over begonnen.- Jaargang 28
- nummer 9
Ik weet het niet, ik weet het niet.
ik zou willen zeggen, met een latijns zinnetje dat ik onthouden heb: Non tali auxilio. Niet met dat soort hulp.
Het Evangelie moet niet verkondigd worden met behulp van spektakels als die film, want de waarheid is hier in het geding. Allang geleden is er ernstig aan getwijfeld of het oude verhaal van 'de brand te Rome, die door Nero zou zijn aangestoken en waarvan hij de Christenen beschuldigd zou hebben, op feiten berust. In de laatste tijd heeft de geleerde fransman Gérard Walter dit probleem besproken. Zijn boek is in de serie Phoenix-pockets verschenen in 1960. "Nero, keizer en tyran". Het heeft hem verbaasd dat de Christenen geen gebruik gemaakt hebben van het gegeven van de brand die door Nero zelf zou zijn aangestoken.
Walter betwijfelt dat dan ook sterk.
Nero was 40 kilometer van de stad verwijderd toen de brand uitbrak en zijn houding wijst niet op medeplichtigheid.
De passage waarin het verhaal staat, is van Tacitus, uit zijn "Annalen", maar Walter wijst erop dat het vijftiende boek van de Annalen pas omstreeks het jaar 1000 - voor het eerst is gepubliceerd en dat er dus een "invoeging" in zitten kan, bijvoorbeeld van een vrome monnik. Walter voert wel meer gronden aan, waarom het twijfelachtig is dat Nero de brand aangestoken heeft en daarna de Christenen ervan beschuldigd.
Het kadertje van deze rubriek laat het niet toe er op in te gaan, maar Walter, die Nero niet wil schoonpraten, (hij noemt hem ronduit een misdadiger) acht de theorie van, laat ik zeggen, "Quo Vadis" onbewijsbaar en waarschijnlijk onhoudbaar.
Het is uit historisch oogpunt niet hard te maken dat Nero schuld had aan de brand en dat hij bovendien er onze broeders en zusters de schuld van gegeven heeft.
Hoe moeilijk ligt dit dan. Want ook een misdadiger mag niet beschuldigd worden van iets waaraan hij part noch deel had. Ook een Christelijke omroep mag de historie niet doen vervalsen. Deze materie ligt op een bepaalde manier n6g gevoeliger dan men eerst zou denken. In 1960 verscheen ook een boekje van prof. v. Stempvoort, (Petrus en zijn graf te Rome) waarin gewezen wordt in de richting, dat de vervolgingen grotendeels te wijten waren aan naijver, verraad en spanningen onder de Christenen zelf. Als we Nero de schuld geven, hebben we te weinig oog voor het gevaar dat in onze eigen verdeeldheid ligt.