Het stralend einde van Petrus
1984-05-04
In november 1685 besloot de Franse regering, de aanwassende groep protestanten in de stad Saint Quentin gewelddadig te bekeren of uit te roeien. Zeventien compagnieën soldaten werden bij de verdachte families ingekwartierd. Gevraagd naar hun volmacht, antwoordden zij dat die achter de kolven van hun musketten zaten. De ruwe soldaten namen bezit van huis- en slaapkamers, van keuken en provisiekast. Ze richtten "zodanige treurige tonelen bij de arme ketters aan, dat verscheidene binnen enkele uren tot de Roomse moederkerk waren teruggekeerd", zegt een dagboek. Ze terroriseerden de protestanten, totdat deze hun geloof verloochenden en de voorgelegde acte van berouw tekenden - al ware het om van de mateloze overlast bevrijd te zijn. Binnen twee weken waren alle ketters van de stad op wrede wijze tot de kerk teruggebracht, op enkele jongens en meisjes na, die tijdig in de bossen van Saint Quentin waren ondergedoken. 1) - Jaargang 28
- nummer 18
Jean Descarrières was de laatste, die - op aandrang van zijn familie - door de knieën ging. Hij heeft zich diep geschaamd en schreef onder tranen in zijn geheime dagboek: "zij hebben mij en mijn vrouw zo lastig gevallen, dat ik door geweld bekeerd ben. God heeft ons verlaten, omdat wij Hem hadden verlaten. God vergeve mij mijn grote zonde, want ik heb tegen de hemel gezondigd en ben niet meer waard Zijn kind te heten. - Maar er is vergeving bij God. Hij weet dat ik gestreden heb zo lang ik kon. Mijn arme kinderen, hun tere jeugd, mijn arme vrouw, die eerstdaags moet bevallen ... Ik hoop dat de grote God, vol genade, mij de gunst wil schenken om straks mijn gezin in Zijn heilig verbond te kunnen onderwijzen. Want ik heb het niet van harte verlaten. Zo zij het".
Het zal voor schrijver dezes altijd een vraag 2) blijven, of zijn voorouders - die in deze jaren te Saint Quentin woonden en op de ketterlijsten voorkwamen - eveneens krachtdadig "bekeerd" zijn, of niet. Voormoeder Judith was in 1685 al zes jaren weduwe; ze had een dochtertje Marie, van 14, en een zoon Abraham van 11 jaar oud. Zéker is, dat deze Abraham in 1693 geloofsbelijdenis aflegde in de Waalse Kerk te Haarlem en dat hij in 1695 te Dordrecht huwde met Esther Desjardins. Het gezin heeft dus door Gods gunst de geloofsvervolgingen overleefd en ontkwam naar het vrije Nederland. (Ook u, die dit leest, kunt bij het opsporen van uw voorouders stellig voor Gods grote daden komen te staan.)
-0-
De Roomse Kerk had haar beruchte terreurmethoden van het Romeinse keizerrijk geleerd. Daar gold namelijk de ijzeren wet, dat voor het domme volk de godsdienst van boven af geregeld werd; en wie niet luisteren wilde zou dat voelen. De arena en de straten van Rome zijn rood gekleurd door het bloed van talloze christenen, die ingevolge het decreet van Claudius (42) moesten worden uitgeroeid. Zij hadden geen ontsnappingsmogelijkheid als de latere Hugenoten, - en zochten die wellicht ook niet.
Petrus was een van die martelaren. Wie - naast de sobere Schriftgegevens over zijn levenseinde 3) - de beschikbare historie raadpleegt, ziet dat Petrus inderdaad "door zijn dood Gode verheerlijkt heeft", zoals Johannes in zijn evangelie aankondigde, U herinnert zich wat de Bijbel vermeldt.
Petrus, die in de onverwachte dwangsituatie en in paniek zijn Heiland tot drie maal had verloochend: die naar buiten ging en bitter weende; die bij de kruisiging afwezig bleef; die later tot drie maal toe op 's Heilands vraag 'hebt ge Mij lief?' moest antwoorden; en die tot drie maal toe op het hart gebonden kreeg, Christus' schapen te hoeden. Waarop de Heiland hem de raadselachtige woorden toevertrouwde:”Voorwaar, voorwaar, Ik zeg, u, toen ge jonger waart omgordde gij uzelf en ging waar ge wilde - als ge oud wordt zult ge uw handen uitstrekken en een ander zal u omgorden en brengen waar ge niet wilt zijn".
Een oppervlakkige lezer kan zeggen: ja natuurlijk, oude mensen moeten - als de kinderen - geholpen worden, kunnen zelf niet meer alles doen, worden gewassen en gekleed en getransporteerd, of ze het leuk vinden of niet. Maar Johannes, die het einde beleefd en geweten heeft, tekende hier aan: "dit zei Hij om te kennen te geven, met welke dood hij Gode verheerlijken zou".
Voor Petrus zullen Jezus' woorden steeds helderder zijn geworden. Hij moet begrepen hebben, dat het volgen van de Heiland inhoudt: dat een dienaar niet meer is dan zijn Meester, dat hij op het ergste moest rekenen en dit in zijn leven zo snel mogelijk incalculeren. Dat heeft hij ook gedaan, zeggen de papieren, en toen het ergste kwam heeft hij zijn Heiland niet opnieuw verloochend, maar Hem verheerlijkt door zijn dood.
-0-
Er zijn historische stukken blijven bestaan, die details van deze dood beschrijven.
Sommige mensen zijn bevreesd voor historische toevoegingen aan Gods Woord. Indien die extra's dat Woord zouden ondermijnen of zelfs tegenspreken, is die vrees terecht. We moeten dus critisch zijn.
Maar de archeologie, de studie van de historie en de kennis van de landen en de volken, hebben tot nu toe al veel bijgedragen tot een beter verstaan van de Schrift. Hoe zouden we bijvoorbeeld weten, dat het boek Handelingen door Lucas is geschreven?
Hoe kwamen onze vaderen er toe, de brief aan de Hebreeën op Paulus' naam te zetten? Hoe kwamen latere theologen ertoe, deze brief bepaald niét aan Paulus toe te schrijven? De beschikbare wetenschap staat ook ten dienste van bijbellezers.
Het is bekend dat in de bibliotheek van het Vaticaan te Rome duizenden documenten opgetast liggen, die sedert de vroegste christentijd het daglicht niet hebben gezien. 4) Een bekend bibliothecaris, de kardinaal Baronius (1538-1607), begon diverse perkamenten te ontcijferen, vertalen en publiceren. De inhoud was onthutsend voor de kerk, wier pauselijke stoel begon te wankelen. Zo liggen in Rome ongetwijfeld ook de stukken beschikbaar, die bewijzen dat Petrus nooit de pauselijke stoel kan hebben gesticht; of dat de eerste christenkerk niet in Rome kan hebben gestaan; stukken die elders lang bekend zijn? Een bewijs? In 1931 heeft paus Pius XI aan een voornaam Engels gezelschap verklaard: dat niet paus Gregorius Britain heeft gekerstend, maar ... Paulus, Had u zo'n "bekentenis" verwacht?
-0-
En nu Petrus. Hij heeft zijn opdracht vervuld, heeft het Evangelie gepredikt voor de verloren schapen van het huis van Israël en is, toen het Gods tijd was, gevangen genomen te Rome.
Onbevreesd is hij zijn laatste levenshoofdstuk binnengestapt, vertrouwend op Gods bijstand.
In Rome bestaat een kerker, die al drieduizend jaar oud is en de Mamerti ne (of ook Tuläanum) wordt genoemd.
Een Romeinse staatsgevangenis onder het Kapitool, van het gruwelijkste soort. Het is een grot, in een rots uitgehouwen, van twee vertrekken onder elkaar, waarvan het onderste alleen door een luik in de vloer van het bovenste kan worden benaderd. Talloze staatsvijanden en verraders van het oude Rome zijn er door uithongering, verdroging, marteling en worging ter dood gebracht.
Historici zeggen dat de Mamertine wellicht de wreedste martelkamer uit de geschiedenis is en een huiveringwekkend bewijs van Rome’s bestiale aard.
De kerker bestaat nog. Ook bestaat de pilaar, waaraan Petrus vastgezet is geweest. Hij heeft letterlijk zijn handen moeten uitsteken, die in boeien geslagen werden. Om zijn middel is een ijzeren gordel gelegd. Zo is hij gebracht waar niemand zou willen zijn: in staande houding aan de paal geklonken. Zonder enig daglicht, nooit zittend of liggend, slechts etend wat hem werd toegeworpen en wat hij kon bemachtigen; in een hol dat nooit gelucht of gereinigd werd heeft Petrus negen maanden lang gevegeteerd, in de stank van vorige gevangenen.
Wij kunnen ons moeilijk voorstellen, wat deze broeder geleden heeft. Al Gods stromen zijn over hem heen gegaan.
Alle kwellingen van het kruis heeft hij gevoeld. Hij wou vluchten maar kon nergens heen. Levend als een gestorvene, maar niet vrij van folteringen, die perverse mensen kunnen uitdenken. Nooit van zijn drek gewassen, nooit een goede maaltijd, officieel nooit een beker koud water.
Uitgestoten uit de wereld, in leven gehouden teneinde verder te kunnen lijden, Honderd jaar tevoren had de historicus Sallust deze folterkamer huiverend beschreven; Petrus kan geweten hebben waar men hem bracht. En niemand kan zeggen wat hij verdragen heeft, negen maanden lang, eer hij gekruisigd werd. Alleen: hij wist zich niet van God verlaten, dank zij zijn Heiland,
En niet alleen overleefde Petrus deze negen maanden ongebroken: maar zijn geest bleef gevaarlijk voor het Romeinse Beest. Hij waagde het, zijn beulen te onderwijzen in leer en leven. Hij preekte voor zijn bewakers.
Hij bekeerde Processus en Martinianus en 47 anderen! Het is een merkwaardig Goddelijk spel: dat de pauselijke stoel staat precies boven de graven van Processus en Martinianus; beulen van Petrus, discipelen van Petrus, volgelingen van Petrus in zijn marteldood. En het is om over na te denken, dat - toen Petrus maatschappelijk had opgehouden te bestaan hij nog 49 mensen met God verzoende; negen en veertig, zeven in het kwadraat, Goddelijke volheid.
Daarop is Petrus naar Romeinse methode afgemaakt. Daar hij het profaan achtte om als zijn Heiland gekruisigd te worden. heeft hij verzocht met het hoofd naar beneden te worden gekruisigd. In satanische ironie is dit laatste verzoek ingewilligd. Hij heeft Gode verheerlijkt met zijn dood, in het jaar onzes Heeren 67, onder de regering van keizer Nero. Petrus was "wedergeboren tot een levende hoop op een onvergankelijke, onbevlekte en onverwelkelijke erfenis, die in de hemelen voor hem was weggelegd".5) En wij, die in het jaar 1984 leven, mogen ons verheugen als wij ooit door het vuur worden beproefd, tot lof en heerlijkheid en eer van Jezus Christus. 6)
1) A. Daullé, La Réforme à Saint Quentin
2) de archieven van deze stad zijn in twee wereldoorlogen totaal verwoest
3) Joh. 21 : 18, 19
4) sedert 1960 zijn een aantal documenten uit het Vaticaan aan universiteiten uitgeleend, om ontcijferd en vertaald te worden
5) 1 Petr.1 : 4
6) id.: 7. - Litteratuur: G. F. Jowett, "The Drama of. the lost Disciples" - R. W. Morgan, "St, Paul in Britain" - Roman Martyrologies - Greek Martyrologies e.a.