Vrijgemaakt en Nederlands Gereformeerd (2)
2011-08-19
De vorige keer kwam in deze rubriek ds. P. Niemeijer aan het woord, de preses van de Vrijgemaakte synode.- Jaargang 55
- nummer 16
In zijn toespraak toen onze afgevaardigden te gast waren op de synode noemde hij twee perspectieven: als je alleen naar onze beide kerkgenootschappen kijkt, en naar hun verleden, zie je flinke verschillen, maar als je breder kijkt, in het heden, zie je vooral overeenkomsten.
Hij concludeerde dat er veel veranderd is bij de NGK, en dat onze kerken niet meer beoordeeld kunnen worden aan de hand van de Open Brief.
Ik eindigde toen met de opmerking dat er meer over te zeggen viel.
Boeiend is dat dat in ditzelfde nummer van De Reformatie (17 juni) ook gebeurt, en wel door de nieuwe hoofdredacteur, ds. Bas Luiten. Op een heel wezenlijk punt is hij het niet eens met Niemeijer:
De preses sprak van twee perspectieven.
Als je let op het grote geheel is er veel wat ons samenbindt, maar als je dichterbij kijkt zien we de verschillen.
Hier heb ik moeite mee. Want verschillen zullen er altijd zijn, is het niet hierover, dan is het wel over andere onderwerpen die zich aandienen.
() In 1892 ging dat heel anders! In dat jaar kwam de Vereniging tot stand tussen de kerken van de Afscheiding (1834) en van de Doleantie (1886).
Bij de afgescheidenen leefden grote bezwaren tegen het gedachtegoed van dr. Abraham Kuyper, nota bene de voorman van de dolerenden. Ze moesten niets hebben van zijn leer over de veronderstelde wedergeboorte, als basis voor de kinderdoop.
Toch konden ze samengaan en ook Kuyper aanvaarden als predikant in de verenigde kerken. Hoe was dat mogelijk?
Doordat men in de basis één was! Er was overeenstemming in geloof op basis van de Schrift en de belijdenissen.
Daarin vond men elkaar.
Daaraan had men genoeg. () Nog steeds staat dit bekend als het wonder van de 19e eeuw. Hier zijn we God altijd nog diep dankbaar voor.
Zo zijn de Gereformeerde Kerken in Nederland ontstaan! Ligt het dan niet voor de hand vandaag net zo te handelen?
Dit zit in de genen van de GKV én van de NGK! Maak onderscheid tussen het fundament (Schrift en belijdenis) én hoe je daarop bouwt (actuele zaken).
De CGK hebben hier minder mee. Tot op vandaag houden zij de boot van de kerkelijke eenheid af op grond van een verschil in ligging, terwijl overeenstemming in geloof wordt beleden. Zij hebben die houding in de genen. Zij stammen af van de afgescheidenen die de Vereniging niet konden meemaken met name vanwege de opvattingen van Kuyper. Na de Vrijmaking (1944) konden christelijke gereformeerde broeders ons fijntjes wijzen op hun gelijk.
Hadden zij deze ellende met de leer van Kuyper niet voorzien en terecht van zich af gehouden? Ons antwoord is daarop steeds ontkennend geweest. In de jaren voor de Vrijmaking was de leer van Kuyper verheven tot leer van de kerk, zij moest ondertekend worden als een belijdenisgeschrift.
Die binding, daarvan hebben wij ons vrijgemaakt! Van die binding was in 1892 geen sprake.
Zo essentieel is dus dat je samen ziet wat wel en wat niet tot de basis behoort.
Aan het Woord van God, nagesproken in de Formulieren van Eenheid, moet ieder zich ondubbelzinnig en onbekrompen willen binden.
Van dat fundament mag niemand afdoen.
Maar je moet er ook niet aan toevoegen, hoe belangrijk ook mag zijn wat zich actueel aandient.
De kerken van de Afscheiding en van de Doleantie waren wel zo reëel dat ze na de Vereniging niet meteen alle plaatselijke kerken lieten fuseren. () Er moest een generatie overheen gaan, zeggen we achteraf. () Het lijkt me heel belangrijk dat we dit samen onder ogen zien en hier ook in onze tijd naar handelen. Vertrouwen groeit niet op afstand. Als we samen avondmaal kunnen vieren, laten we daar dan mee beginnen. Als we één zijn in geloof, laten we dat dan hardop zeggen.
Dan moeten we wellicht over en weer nog veel verdragen van elkaar, maar in een groeiend vertrouwen kunnen we ook samen onderwerpen agenderen.
Niemeijer zei, dat er ook bij ons iets is veranderd. Dat lijkt me voorzichtig uitgedrukt. We kunnen gerust stellen dat wij voor dezelfde actuele vragen staan als onze broeders en zusters van de NGK, ook ten aanzien van vrouw en ambt en samenwonende homoseksuelen.
En we kunnen eraan toevoegen, dat ook onder ons een veelheid aan meningen hierover is ontstaan.
Dus hoeven we niet naar de ander te wijzen, dat die eerst z’n problemen moet oplossen. Samen lopen we aan tegen de haast allesomvattende invloed van onze libertijnse samenleving.
Terecht vroeg de preses de broeders van de NGK om hulp, om in de diversiteit van opvattingen ons karakter van belijdende gereformeerde kerken te behouden. Ik hoop dat ze ja zeggen, ik weet het wel zeker. Laten wij ze dan met open armen ontvangen, in de naam van Jezus.
Drs. Menko Biewenga is predikant van de NGK Enschede.