Een nieuwe roman: JOAB
1984-05-25
Wie nu eens een goede nieuwe roman wil lezen, raad ik aan: Joab. De schrijver is Hellema.- Jaargang 28
- nummer 21
Nee, geen voorletters of voornamen erbij, gewoon Hellema.
Wie geïnteresseerd is in moderne literatuur en f 27,50 kan missen, mag dat bedrag best voor dit boek over hebben!
Helaas ontbreekt mij op het ogenblik de tijd een uitvoerige beschrijving van dit werk te geven.
Examens, proefwerken, u begrijpt het wel! Toch wil ik er kort iets over zeggen. Ik heb namelijk het idee dat over enkele jaren dit boek op heel wat literatuurlijsten van scholieren zal prijken.
Het is een boeiend, om niet te zeggen fascinerend werk. Het speelt zich grotendeels in de top van het bedrijfsleven af. Zoals in de middeleeuwen de "zwarte dood", de pest, een derde deel van de bevolking in Europa uitroeide, zo slaat nu de "witte dood" toe: de werkloosheid. Ik citeer uit de inleiding van Hellema: "Nog zijn de slachtoffers niet onaanraakbaar geworden, nog zijn werklozen nauwelijks te onderscheiden.
De merktekens van ondervoeding en afgedragen kleren zijn nog niet aangebracht.
Maar zodra deze zichtbare symptomen optreden, zal de zelfbesmetting van deze groep hen afzonderen van de anderen, die zullen wegtrekken naar een antiseptische omgeving, de lijders achterlatend in het slop".
Vroeger waren het de aderlaters van wie men dacht dat zij de zieken konden genezen door hun bloed af te tappen. En ook nu moeten de zieken bloeden: dat heet nu "ombuigen in de sociale sector".
Ook in het bedrijf waar Hellema werkt, wordt zo'n wonderdokter te hulp geroepen, maar ook hij komt met geneesmethoden die zo mogelijk nog erger zijn dan de kwaal. Ik geloof dat ze zo iemand tegenwoordig "troubleshooter" noemen. Hier is het Bokkie Soetrug die redding moet brengen met behulp van zijn relaties bij het ministerie: dat moet subsidie geven! Maar via de toverspreuken als ombuiging en schaalvergroting dreigt hij het bedrijf bij de absolute ondergang te brengen. Hellema is dan degene die ervoor moet zorgen dat Bokkie Soetrug de aftocht blaast en dat gelukt hem ook. Ioab heeft Absalom verslagen. Maar Ioab wordt zelf het slachtoffer van Davids opvolger. Zo vergaat het ook Hellema. Voor meneer Willem, de opperbaas en hoofd- aandeelhouder, heeft hij het vuile werk opgeknapt, Bokkie Soetrug is "uit de weg geruimd", maar kort daarna overlijdt de monarch van de onderneming. Meneer Willems opvolger ontslaat daarna vrijwel direct Hellema.
Hij is op zijn beurt uitgeschakeld. Joab! Wie de bijbel kent en deze roman leest, zal gemakkelijk de andere belangrijke parallel herkennen: Zoals David treurde om de dood van Absalom, zo betreurt Meneer Willem na verloop van tijd het vertrek van Bokkie Soetrug. En dan zegt Hellema waar het op staat!
Zoals ik al zei: een boeiend boek. Ook door het ingelaste verhaal dat in een land achter het ijzeren gordijn speelt, een communistische "heilstaat". Onwillekeurig dringt zich aan mij de uitdrukking op: Macht corrumpeert! Dat geldt niet alleen voor mensen aan de top, dat geldt ook voor de baasjes in het klein. Thomas Loew wordt, eigenlijk per ongeluk, tot voorman gebombardeerd.Maar hij blijkt daarvoor de capaciteiten te missen; toch weet hij zich te handhaven, hij leert de toestand te beheersen, hij geeft "bevelen".
Ik citeer: "Aanvankelijk opgericht, ontdekt Loew al gauw de mogelijkheden van een ontaardende bevelsvolmacht en het duurt niet lang of hij weet Jahn precies datgene op te dringen wat strijdig is met het gezonde verstand en met wat het werk vraagt. Naarmate zijn bevelskracht verder ontaardt, wijkt bij Loew het gevoel van beproeving.Zijn opdrachten worden uitgevoerd. Hij is de leider. Hij is gehavend, maar zijn wil geschiedt - hij is gebleven wat hij was zonder te blijven wie hij was."
Een boek als Joab moet je drie keer lezen! En dan nog vind je er dingen in om over na te denken.
Dat alleen al bewijst dat we hier met echte literatuur te maken hebben!