Marginaal en missionair
2011-09-16
Het jongste boek van drs. Wim Dekker, Marginaal en missionair, is in Opbouw van 24 juni besproken door Willem Smouter. In het augustusnummer van Idea (het blad voor gemeenteopbouw van de Evangelische Alliantie) gaat Dekker zelf op een aantal onderwerpen nog wat dieper in: - Jaargang 55
- nummer 18
Mijn zorg over de verdamping van het geloof in onze kerk is niet nieuw. In de negentiende eeuw hebben anderen die al ervaren, toen de vrijzinnigheid opkwam.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog schreef Bonhoeffer erover in zijn gevangenisbrieven.
Zijn gedreven taal raakt me, zodat ik me vroeger al in zijn gedachtegang verdiept heb. Maar eerlijk gezegd zijn de vragen rond secularisatie de laatste jaren actueler, urgenter voor mij geworden. Toen ik twintig was, zag ik de vervlakking vooral bij ‘de anderen’, met name de meer vooruitstrevende kringen. En ik dacht: als wij maar bijbelgetrouw gereformeerd blijven, houden we die trend wel buiten de deur.
Maar dat is slechts zeer ten dele zo gebleken.
Er is geen succesformule, want secularisatie trekt zich niets van formules aan. Secularisatie zit in de lucht en adem je in. En dan wordt God een steeds kleinere stip in onze achteruitkijkspiegel, zoals Okke Jager de kern van secularisatie omschrijft. () Het grote verschil is dat we vroeger in een christelijk referentiekader leefden: kerk, school, cultuur, een complete zuil.
Daardoor kon je een hele poos onbekeerd zijn en toch binnen dat kader blijven met alle mogelijke ‘hulplijntjes’.
Je trouwde bijvoorbeeld met een meisje dat er wel wat aan deed, of je trof een dominee die je aansprak en dan kwam je bijna als vanzelf weer terug. Dat kader is nu weg. Vroeger had je wat uit te leggen, als je niet in God geloofde; nu als je juist wel gelooft. En we vinden steeds minder kapstokken in onze cultuur om onze uitleg aan op te hangen.
Wat ik vooral zorgelijk vind, is de vraag wat dat psychologisch met ons doet. Wat doet het met je, als je vrienden niet geloven en niets lijken te missen?
Wat doet het met je als je partner niet gelooft, je kinderen er niets mee willen, je kleinkinderen niet gedoopt worden? Dat knaagt aan je. Het is niet simpel om zo’n seculier netwerk te koesteren en tegelijkertijd ervan overtuigd te blijven dat Jezus de Waarheid is. Ik zie dat veel mensen in die situatie het geloof als optie gaan zien. Ze zijn het nog net niet kwijt, maar toch... () Door alles heen kom je gelukkig ook levend geloof tegen. Als mensen de kerkook hun eigen kerk - maar een ‘dooie boel’ vinden, zou ik hen wel eens mee willen nemen naar ontmoetingen die ik als predikant heb. Ik ben erg dankbaar voor gemeenteleden met authentiek geloof. Dat is werk van God. Dat moet je proeven. Laten we hopen en bidden dat dat er blijft. Maar het is ook onze verantwoordelijkheid om dat te voeden. In die zin leven we in een heel spannende tijd. () Er zit bij mij een zekere ambivalentie.
Moeten we nu die missionaire kant op of eerst een time-out nemen voor geloofsverdieping?
Ik hoor vaak dat een missionaire instelling tot persoonlijke geloofsverdieping leidt, maar in de praktijk zie ik zo veel vaagheid. Op de vraag wie Jezus is, krijg ik heel veel verschillende, hakkelende antwoorden.
Dat zie ik terug in de schutterigheid van veel missionair werk: ‘Tja, wij kunnen het ook niet helpen dat het Evangelie niet zo leuk is.’ Het is waar dat het Evangelie haaks staat op de hedendaagse ideologie van zelfontplooiing.
De Bijbel stelt dat je het leven alleen behoudt, als je het omwille van Jezus verliest. De confrontatie die dat inhoudt, kunnen we alleen aangaan, als we ervan overtuigd zijn dat we niemand bedotten met de boodschap dat je door Jezus juist meer mens wordt. () We moeten de eredienst, als plek waar we samen God ontmoeten en door Hem gevoed worden, zorgvuldig koesteren.
() Ik denk wel dat je voor een apart aanbod moet zorgen voor mensen die instappen, op het gebied van ontmoeting, toerusting en pastoraat. Die initiatieven mogen best laagdrempelig zijn.
Vroeger dacht ik dan wel: ‘Als ze op den duur maar naar de eredienst komen!’ Daarvan ben ik een beetje afgestapt.
Als iemand me zegt dat de vrouwengroep op vrijdagochtend haar kerk is, vind ik dat niet zo erg meer.
Maar de leidinggevende daar moet wel een lijntje - of liever: een goede, inhoudelijke lijn - met de kern hebben. En die kern beleven we in de eredienst.
Degenen die daar God ontmoeten, mogen de zegen meedragen in de kringen om de kerk heen, de wereld in. Dat is missionair. Het is natuurlijk de vraag of dat voor de zichtbare kerk veel winst oplevert. Maar marginaal zijn is op zich niet erg, als het geheim maar bewaard blijft.
Drs. Menko Biewenga is predikant van de NGK Enschede.