De Mormonen
1983-01-21
- Jaargang 27
- nummer 3
Waarschijnlijk maakt geen enkele in het Westen ontstane religieuze groepering een meer spectaculaire groei door dan de "Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen". Oftewel, de Mormonen.
De meeste lezers zullen hen wel hebben ontmoet. Mormonen zijn aktief; ze komen langs de deur, meestal keurig gekleed; hun Nederlands is vaak grammaticaal correct, zij het dat er een Amerikaans accent hoorbaar is. Of ze staan op een hoek van een drukke winkelstraat, naast een flanelbord, met daarop de belangrijkste mormoonse "bedelingen"
vermeld.
Het resultaat loont kennelijk de moeite. De Kerk, die inmiddels zo'n 4 miljoen leden heeft, stuurt per week een paar honderd (veelal jonge) zendelingen naar alle delen van de wereld. Gewoonlijk blijven ze twee jaar weg en voorzien ze zelf in hun onderhoud gedurende deze periode.
De Mormonen vormen een uitstekend geleide groep, die in de Verenigde Staten van Amerika, hun thuisland, grote invloed hebben.
Hun “hoofdstad", Salt Lake City, in de Zoutvlakte van Utah, is een indrukwekkend staaltje van menselijke durf en volharding. In honderd jaar tijd is een troosteloze zoutvallei, waar geen enkel leven wilde gedijen, veranderd in een vruchtbare streek waar het leven goed is.
De "woestijn is gaan bloeien als een roos", zoals de Mormonen zelf graag vermelden.
Zijn de Mormonen dus een aktieve, misschien wel "geslaagde" groepering te noemen, hier staat tegenover dat ze een leer hebben die zelfs door de meest oecumenische kerk niet als verenigbaar met het Christelijk geloof wordt beschouwd.
Van hun kant staan de Mormonen uiterst kritisch tegenover de gevestigde kerken. Hun dertien geloofsartikelen wijken op een paar wezenlijke punten af van de in de grote Christelijke kerken gangbare belijdenisgeschriften, zoals nog zal blijken.
De geschiedenis van de Mormonen is nogal bewogen geweest; we lezen van enorme energie en een onvoorstelbare inzet, maar ook van misdragingen van (zwakke?) leden van de Kerk, die door niet-mormoonse historici breed zijn uitgemeten (en door geschiedkundigen uit mormoonse kring steeds krachtig worden ontkend). De niet-mormoonse versie van de achtergronden verschilt daarom op verschillende plaatsen duidelijk van de door de Kerk verbreide opvattingen.
Wie literatuur uit de vorige eeuw over het Mormonisme leest zal merken hoezeer de gelovigen toen bij de buitenwacht in een kwade reuk stonden.
Ook is er geregeld een hevige controverse geweest over de vraag van de herkomst van een van de Mormoonse heilige boeken. In 1977 is de discussie daarover opnieuw “opgevlamd" naar aanleiding van een artikel in de Los Angeles Times (24 juni 1977), door drie niet-Mormonen geschreven.
Hun boek, Wie schreef het Boek van Mormon?, liet onder andere meerdere gezaghebbende handschriftdeskundigen aan het woord.
Net zo min als alle andere publikaties over dit thema is met dit boek het laatste woord gezegd. De zaak blijkt echter van tijd tot tijd weer aktueel.
De levensstijl van de Mormonen wordt tegenwoordig echter zelden verdacht gemaakt.
Ze vertegenwoordigen veel van wat de gemiddelde Amerikaan graag in zijn volk ziet: ijver, bekwaamheid, de bereidheid om hard te werken, succes in zaken, een goed en hecht gezinsleven, trouwen discipline. Ze leven sober: tabak, alcohol, maar ook thee en koffie zijn voor hen taboe.
Wie deze leer en organisatie evenwichtig beoordelen wil, doet er goed aan te beginnen bij haar verleden. In de eerstkomende weken derhalve een artikel over de eerste twee leiders, Joseph Smith en Brigham Young. Beiden hebben een bewogen leven geleid en de leer en levenspraktijk van de Kerk sterk beïnvloed. Beiden zijn ze ook zieners geweest, mensen die openbaringen ontvingen, naar de mormonen pretenderen.
Juist op grond van deze "godsspraken" - als ze dat waren! - wijkt de mormoonse leer af van iedere andere levensbeschouwing ter wereld.
Zoals twee maal eerder, over Islam en Antroposofie, hoop ik een tamelijk uitvoerige studie te schrijven, waarin de geschiedenis, maar ook het heden naar voren komt.
Aandacht voor ontstaan en inhoud van de Mormoonse heilige boeken, gevolgd door een weergave van de belangrijkste opvattingen van deze Kerk. We ronden, zoals te doen gebruikelijk is, af met een beoordeling.
Naar ik hoop hebt u weer belangstelling.