Veranderingen
2011-09-30
Hoe komt het toch dat het soms zoveel moeite kost om de vrede in de kerk te bewaren? Heeft dat er niet ook mee te maken dat we vaak maar slecht geleerd hebben onderscheid te maken tussen hoofd- en bijzaken?- Jaargang 55
- nummer 19
Alles was immers belangrijk, en ook wat aanvankelijk misschien een bijzaak kon lijken bleek bij nadere beschouwing toch heel principieel te zijn. Vooral de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt lijken op dit punt in onze tijd de wrange vruchten te plukken van hun verleden. Een paar generaties Vrijgemaakten zijn opgevoed en getraind in het opsporen en ontmaskeren van dwalingen in alle soorten en maten. Dat creëert geen klimaat van vertrouwen en harmonie.
In de Gereformeerde Kerkbode van 2 september schrijft de Dokkumse ds. Kees Smit een artikel over veranderingen in de kerk.
Bij de veranderingen die in de kerk en de kerkdiensten plaatsvinden worden argumenten voor en tegen gebruikt.
Wat mij de laatste jaren opvalt, bij meerdere argumenten die gebruikt worden tegen veranderingen, is het oneigenlijke gebruik ervan. Niet dat van mij alles anders moet, maar het oneigenlijke gebruik van argumenten tegen veranderingen in de kerk, daar zoom ik op in. () Neem nu de uitroep: “Dat is niet eerbiedig!” Juist rond de aanbidding en lofprijzing hoor ik vaak dat argument.
() Laten wij oppassen met het gebruik van het argument dat iets niet eerbiedig is. Ik merk dat in veel situaties waarin wij dat gebruiken het een veel te zwaar argument is. Als ik met mensen doorspreek over wat ze niet eerbiedig vinden, dan blijkt het steeds weer te gaan over vormen, gewoonten en smaak. () Dan zeggen we: “Dat is niet eerbiedig!” Maar eigenlijk bedoelen we: “Dat vind ik niet mooi.” () Op een soortgelijke manier als hierboven hoor ik vaak de woorden ‘Het is niet meer veilig in de kerk’ gebruikt worden. Ook dan gaat het praktisch altijd over veranderingen in de kerk.
Mensen kunnen daar erg moeite mee hebben. Het is ook erg wennen als je jarenlang alles volgens eenzelfde stramien gedaan hebt als gemeente. () Het is goed verklaarbaar dat mensen zich veilig voelen in vaste vormen en gewoonten. Maar die gewoonten zijn niet heilig. Alleen de Heer is heilig! In de kerk en in de kerkdienst dienen wij niet onszelf en wat voor ons goed en veilig en vertrouwd voelt, maar de Heer! Voelen wij de vaste grond onder onze voeten vandaan zinken als er vertrouwde vormen wijken? Worden we onzeker en bang als alles anders gaat dan vijftig of tachtig jaar geleden?
Er is niks mis mee als we moeten wennen. Maar als we onze veiligheid dan voelen wijken? Waarin ligt dan onze veiligheid? Die ligt toch niet in de vormen waaraan wij ons jarenlang hebben gewend? Zijn die onze rots en schuilplaats? Maar onze veiligheid ligt toch in God de Heer alleen? Of hebben we van onze vertrouwde vormen onze goden gemaakt? () Gemeenteleden kunnen zich ook onveilig voelen als ze de indruk hebben dat ze veranderingen niet tegen kunnen houden. Daarmee kunnen ze ook aan de haal gaan. Bijvoorbeeld als een kerkenraad wel luistert, maar Bijbels beargumenteerd toch verder gaat op de ingeslagen weg. () Maar als gemeenteleden dan gaan roepen: “De kerkenraad luistert niet.” Ik merk vaak dat ‘luisteren’ dan betekent: ‘mij mijn zin geven’. Maar iemand zijn zin geven is heel wat anders dan luisteren.
Het is je laten manipuleren. Daar is een kerkenraad geen kerkenraad voor!
Ik kom ook broeders en zusters tegen die niet op bovengenoemde manier tegen veranderingen zijn, maar die wel halt roepen als het gaat om de kerkdienst. Zulke veranderingen zijn allemaal prima, maar niet in de kerkdienst, want dat is wel een eredienst.
Daarin ontmoeten we de Here. “Hij is de heilige God. Sommige dingen passen gewoon niet in een kerkdienst”, zeggen ze. Let er wel op dat het daarbij niet gaat om profane dingen maar om activiteiten waarmee we de Heer willen eren.
Ik noem daar hier dit van: Als we zeggen dat sommige dingen van ons eren van God wel mogen buiten de kerkdienst, maar niet in de kerkdienst, dan maken we een terugtrekkende beweging.
Dingen die in het dagelijkse eren van God wel mogen, die mogen in de kerkdienst niet. Maar in de Bijbel is de beweging juist andersom: zoals God je heiligt in de ontmoeting met Hem in zijn huis, zo wil Hij je ook heiligen in de rest van je leven. Heiliging is niet: er blijft steeds minder over dat mag op een steeds kleinere plek, maar: laat het hele leven meer en meer doortrokken worden door God de Heer en zijn Geest en Woord.
Een zinnig verhaal. Maar of het ook werkt, en mensen overtuigt? Zolang het onderliggende concept, het gebrekkig ontwikkelde onderscheidingsvermogen, niet in beeld verschijnt, lijkt me dat twijfelachtig.
Drs. Menko Biewenga is predikant van de NGK Enschede.