Pastorale notities
1983-07-15
Puriteins- Jaargang 27
- nummer 28
Dr W. Aalders van 's-Gravenhage heeft een belangwekkend en ook een nogal schokkende rede gehouden op de laatst gehouden vergadering van de vrienden van Kohlbrügge. Deze rede is gepubliceerd in het Kerkblaadje, het orgaan van de stichting Vrienden van Kohlbrügge in de nummers 12 en 13 van de 74ste jaargang.
De titel van de rede was Luther-Kohlbrügge-Kuyper. Deze rede verdient juist onder ons en in onze kerkelijke situatie aandacht. Veel meer aandacht dan ikin deze rubriek eraan geven kan. Aalders stelt in zijn referaat tegenover elkaar de meer lijdelijke Luther-vertolking van Bilderdijk. Groen, Kohlbrügge, Lütge, en de meer dadelijke Luther-vertolking van da Costa en Kuyper. Aalders kiest voor de lijdelijke vertolking en is van mening dat Groen en Kohlbrügge toch meer van Luther hebben begrepen dan Kuvper, Kuyper was meer onder de invloed geweest van angelsaksische puriteinen en independentisten.
Hij kon geestdriftig preken over de Amerikaanse vrijheidsoorlog en de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring, omdat hij meer lijkt op een man als Cromwell dan op Luther; Calvijn of Melanchton.
Het zuurdesem van de puriteinse dadelijkheid moet weg. Daartegen moet worden gewaarschuwd en daarover moet geklaagd. Het komt erop neer dan Aalders zegt dat Luther en Kohlbrügge wel konden wachten op de HERE en Kuyper niet. En de geschiedenis van alles wat Kuyper heeft gebouwd bewijst het gevaar van dat -niet kunnen wachten. Nergens heeft het modernisme meer toegeslagen dan in Kuyper's stichtingen.
We kunnen alleen maar spreken van treiste ervaringen met alles wat Kuyper opgezet heeft.
Als kind Opgegroeid in de Gereformeerde Kerken en in de Antirevolutionaire partij noem ik dit referaat niet alleen belangwekkend, maar ook schokkend.
Schokkend omdat ik Kuyper's stichtingen heb lief gehad. Maar dat is geen reden om direct afwijzend te staan tegenover wat dr Aalders zegt. We zullen, ook al staan we nu buiten de Gereformeerde Kerken en tegenover het C.D.A., ons niet kunnen onttrekken aan de kritiek van Aalders.
Hij is trouwens een vriend die poogt ons een spiegel voor te houden. Want zegt hij: "Dat houdt in, dat wij door het Kuyper litteken, dat wij in meerdere of-mindere mate allen met ons meedragen ... " Hij oordeelt niet vanuit de hoogte.
Dodelijkheid en puriteins activisme is ons, Vrijgemaakte gereformeerden, inderdaad niet vreemd.
We willen steeds maar weer de zaak van God ter hand nemen.
En nu de Angelsaksische invloed via de Evangelische beweging in de Nederlands Gereformeerd Kerken steeds meer toeneemt, zouden we er goed aan doen ons terdege te bezinnen op wat dr Aalders ons zegt.