Ontheemd, maar niet los van God
2011-10-14
Het kwade ombuigen tot iets goeds.- Jaargang 55
- nummer 20
Dat is typisch iets wat God doet. Dat besef hoort bij het christelijke geloof, maar het is geen gemakkelijke taak om dat werk van God in ons leven zichtbaar te maken. Het is in ieder geval een uitdaging om dat te doen en Stefan Paas en Siebrand Wierda maken dat overtuigend zichtbaar in het leven van Daniël, in hun boekje Ontworteld. In een aantal Bijbelstudies over Daniël 1-6 laten zij zien dat ontworteld-
zijn (ballingschap) niet het einde van alles hoeft te zijn. En zeker niet van het geloof in God.
Ontheemd-zijn
Wie kortgeleden verhuisd is kan het invoelen: een gevoel van ontheemd-zijn.
Wie gaat studeren en de overgang maakt van een christelijke omgeving naar een niet-christelijke omgeving weet ook wat het is. Wie opgegroeid is in de tijd en kerkelijke cultuur van zo’n pakweg veertig of vijftig jaar geleden kan zich anno 2011 ontworteld voelen. Voor zulke mensen is dit boekje geschreven.
Stefan Paas maakte zelf de overgang van een relatief beschermde omgeving (Veenendaal) naar de grote stad Amsterdam.
Hij spreekt dus vanuit eigen ervaring. Het boek Daniël in het Oude Testament liet hem zien dat ballingschap niet het einde hoeft te zijn.
Samen met Siebrand Wierda preekte Paas uit het boek Daniël in Vita Nova, een jonge christelijke gemeente in Amsterdam. Dit boekje is trouwens het derde dat in korte tijd uitkomt van deze twee sprekers in Vita Nova.
Ze leerden dat Daniël in Babel ontdekte dat God niet van hem is, maar hij van Hem. Daniël had zonder de ballingschap nooit kunnen leren dat God de God is van de hele aarde, betogen de schrijvers. Zo kunnen wij ook ‘door Babel heen’ ontdekken wie God werkelijk is. Dit is een pijnlijk proces, maar bij Daniël zien we dat God er zelf bij is. God geeft bijvoorbeeld vrienden om je heen, een behulpzaam mens in de onbekende omgeving, en een missie (Daniël 1).
God neemt Daniël bij de hand en brengt hem op een hoge positie in het heidense Babel. Hij gaat een grote rol spelen in de politiek, onder meer door het uitleggen van de dromen van koning Nebukadnessar.
Actieve inzet
Wat mij opvalt bij de aanpak van Paas en Wierda is dat ze veel nadruk leggen op je eigen bijdrage in een tijd van ontheemd-zijn. Het is volgens hen niet passief afwachten hoe God je door zo’n moeilijke periode van ballingschap heen haalt. Het is niet alleen maar schuilen bij God die je wat troost geeft, in hoop op betere tijden.
Nee, je krijgt een actieve rol. Daniël gebruikt de talenten die hij van God ontvangen heeft en hij leeft in alles bij het geloof in de God van Israël. Ook al moet hij leven in het heidense Babel. De toepassing is verschillende keren: je kunt God overal dienen, want God is niet alleen de God van de christenen, Hij is ook de God van Babel. Dat betekent dat je God in elk beroep kan dienen. Kijk niet neer op ‘gewone’ beroepen, want God is groot genoeg om daardoorheen aan zijn rijk te bouwen.
Je kunt van Daniël leren om je werk voor God te doen en dat goed te doen. Dan laat je zien dat je door de Geest van God gevormd en geleid wordt, net zoals Daniël. Dat betekent heel praktisch: ‘op tijd komen, afspraken nakomen, woord houden, zuivere administratie, respectvolle houding naar je collega’s en leidinggevenden, correct taalgebruik en niet meegaan in roddelcircuits, creatief in het zoeken naar oplossingen, toegankelijk bij het bespreken van problemen of als iemand een andere mening heeft dan jij…’.
Bidden in de leeuwenkuil
Naast je werk goed doen wijzen Paas en Wierda ook op Daniël als gebedsvoorbeeld.
Daniël houdt (tegen de regels van Babel) vast aan zijn gewoonte om drie keer per dag te bidden. Dat zou je een stukje Jeruzalem in het land van de ballingschap kunnen noemen.
Daniël verliest zijn hoop niet, hij vraagt God om hulp en hij eert God voor zijn liefde en trouw. Daarmee laat hij ook zien wie zijn echte Heer is.
Niet de koning van Babel, maar de God van hemel en aarde. Deze vastberadenheid van Daniël leidt bij Daniël tot nieuwe problemen: ‘Een ontworteld leven als christen kan zomaar een vervolgd leven zijn. Een leeuwenkuil’.
Zo laten Paas & Wierda zien dat God het kwade in het goede kan ombuigen, maar dat met dat goede dat God geeft niet noodzakelijk een comfortabel leven bedoeld is. Dit slot maakt mij nieuwsgierig naar het vervolg: Daniël hoofdstuk 7 en de vervolghoofdstukken.
Paas, S. en S. Wierda (2011), Ontworteld.
Bijbelstudies over Daniël 1-6. Boekencentrum Zoetermeer. 80p. € 9,90.
Ds. Laurens Baardewijk is predikant van de NGK Marknesse.