'Dichter bij elkaar gekomen dan gehoopt'
2008-06-20
In een fijne, broederlijke sfeer heeft de synode van de Vrijgemaakte Kerken in haar vergadering van 7 juni in Zwolle gesproken over de verhouding tot de Nederlands Gereformeerden. Algemeen was er waardering voor de woorden van Ad de Boer, die namens de NGK sprak.- Jaargang 52
- nummer 13
Duidelijk was ook dat de meeste synodeleden vinden dat de gesprekken tussen de beide kerken voortgezet moeten worden. Onenigheid was er over het niveau van die voortgaande gesprekken. Moeten ze net als tot nu toe een verkennend karakter hebben of moeten ze van nu af gericht zijn op kerkelijke eenheid?
Tot een besluit is het tijdens die zitting nog niet gekomen.
De inleidende woorden van de synodevoorzitter, ds. De Snoo, waren aan het begin van de bespreking meteen al sfeerbepalend. 'Kerkelijke eenheid is niet door ons op de agenda gezet, het is een van boven opgedragen agendapunt, waar het hart van de Heer naar uitgaat: “Laat hen allen één zijn, Vader, opdat de wereld gelooft…” (Joh. 17). Christus berust niet in de zonde. Wij daarentegen zijn lui, postmodern, gunnen ieder zijn eigen geloofsbeleving met de vele verschillen in cultuur en historie.
Maar onze Heer deed dezelfde avond dat hij om eenheid bad, een stap terug: hij ging door de knieën om zijn leerlingen de voeten te wassen. Laten we de houding van Christus aannemen en door zijn ogen naar elkaar kijken.'
Eenheid is geschenk
Als voorzitter van de Commissie voor Contact en Samenspreking (CCS) voerde Ad de Boer het woord namens de NGK. 'Als broeders in onze Heer, Jezus Christus, mag ik u, leden van de synode, aanspreken. Welke verschillen er ook zijn, die eenheid in Hem is er. Het is de eenheid die Gods Geest gééft (Ef. 4:3). Maar wel met de opdracht er bij om dat geschenk van de Geest door de kracht van de vrede te bewaren.' De Boer gaf een opsomming van NGK's die 'perspectiefvolle contacten' hebben met de plaatselijke GKv's: van Alkmaar tot Zwolle. Hij noemde er 16.
'Er is sprake van kanselruil en Avondmaalsgemeenschap, men is daarheen op weg of er zijn verkennende gesprekken met de vaste wil om elkaar te vinden als gemeenten van Jezus Christus.'
Natte mist
De Boer deed een oproep veel meer te gaan samenwerken. 'Allemaal krijgen we een klap mee van de cultuur van deze tijd. Een cultuur waarin je vooral moet doen wat goed voelt. Dat is als natte mist die onder de huisdeuren en kerkdeuren door naar binnen sijpelt. Om in dat opzicht de geesten te beproeven hebben we elkaar hard nodig. En ook in ander opzicht. Ik denk aan vragen rond de plaats van onze homoseksuele broeders en zusters; hoe voorkomen we dat de tweede dienst op zondag als een nachtkaars uitgaat, terwijl we het Woord van de Here zo broodnodig hebben?
En: hoe houden we in deze tijd van belevingscultuur onze jongeren vast?
We hebben elkaar nodig als de hand en de voet. Als we daar samen op gericht zijn, zouden we dan niet samen de wijsheid en de fijngevoeligheid ontvangen waarop het aankomt?
Samen zoeken bij het licht van de Schrift naar Gods wil voor vandaag.
In gesprekken waarin we elkaar dienen met wat God ons heeft gegeven: wij u en u ons.' 1)
Het VOP-rapport
De eigenlijke bespreking van de relatie GKv-NGK cirkelde vooral rond twee onderwerpen: de vrouw in het ambt en - toch weer - de binding aan de belijdenis. Het eerste met als kernwoord de 'VOP', het tweede aangeduid als de 'Balans'. De VOP verwijst naar het VOP-rapport van de NGK.
Het bevat het verslag en de aanbevelingen van de commissie die onderzocht heeft of vrouwen op Bijbelse gronden toegelaten kunnen worden tot het ambt van ouderling en predikant.
Het rapport stelt: met de exegese (Schriftuitleg) komen we er niet uit; daarom moet de hermeneutiek (het Schriftverstaan) het antwoord geven. Daar hadden de meeste synodeleden moeite mee. Laat je daarmee het 'verstaan' niet heersen over de exegese? Of nog erger: laat je zo de cultuur van deze tijd in zijn denken over de vrouw niet heersen over het Woord van God? Ad de Boer had er in zijn toespraak over gezegd: 'Dat is een van de zwaarste verwijten die een kerk gemaakt kunnen worden.
We hebben duidelijk gemaakt dat we ons daarin op geen enkele manier herkennen. En we zijn blij dat uw deputaten en onze commissie het hartelijk eens blijken te zijn over de verhouding van het Woord van God en de invloed van de cultuur. Dat staat niet tussen ons in, maar verenigt ons.
Zoals we het ook fundamenteel eens zijn over ons omgaan met de Schrift.
Met alle verschillen die er vervolgens nog liggen over de toepassing daarvan op de rol en taak van de zusters in de gemeente.' De eensgezindheid op dit punt geldt dan wel voor de deputaten en de CCS, een aantal synodeleden was niet overtuigd.
Zij blijven het VOP-rapport als een blokkade zien op de weg naar eenheid, terwijl anderen het met de deputaten 'slechts' als een barrière ervaren. 'Ons eigen rapport over de man/vrouwverhouding is er nog niet eens, hoe kunnen we dan met verwijten komen in de richting van anderen die er 18 jaar studie van gemaakt hebben?' merkte een van de sprekers op.
Balans over de belijdenis
Veel aandacht kreeg ook de Balans over de belijdenis, een gezamenlijk document van de vrijgemaakte deputaten en de Nederlands Gereformeerde CCS. Ad de Boer in zijn toespraak: 'Een zijn in Christus brengt ook mee dat we één moeten willen zijn in de leer van Christus. Jezus Christus, de gekruisigde en opgestane, is het centrum van ons geloof. Maar Hij is niet los verkrijgbaar. Paulus en de andere apostelen maken duidelijk dat het geloof niet zonder leer kan. Ze laten zien dat de leer van Christus breed en diep is en dat de christelijke gemeente dwaalleer moet bestrijden en weerleggen.
Om de schapen van de Goede Herder te beschermen tegen huurlingen en rovers. Onze kerkorde, het AKS, maakt dat duidelijk. Ook ons ondertekeningsformulier is daarover klip en klaar. Daarom hebben we als Nederlands Gereformeerde Kerken van harte met de Balans ingestemd.
We zijn als kerken blij met de overeenstemming die daarin is vastgelegd over de binding aan de leer van de kerk, dat wil zeggen: aan de leer van Christus en van zijn apostelen, ja van heel de Schrift. De belijdenis van de kerk spreekt de Schrift na: dát geeft haar gezag. Ander gezag dan het gezag van het Woord van God is er in de kerk niet. Daarom mag er in en van de kerken een ondubbelzinnige en onbekrompen belijdenis gevraagd worden. En wat je met het hart gelooft en met je mond belijdt, waarom zou je dat niet met je handtekening bekrachtigen?'
Handtekening
De Landelijke Vergadering heeft vorig jaar in Zwolle al van harte met de Balans ingestemd, nu wordt door hun deputaten van de vrijgemaakten hetzelfde gevraagd. De moeite lag voor sommige synodeleden niet in de uitspraken over de belijdenis, maar over wat zij noemden de vrijblijvendheid.
Concreet: dat er NG kerken zijnslechts enkele volgens de deputatendie accepteren dat hun ambtsdragers geen handtekening zetten onder het ondertekeningsformulier. Als we de 'Balans' aanvaarden betekent dat, dat we het nìet-ondertekenen goedkeuren.' Deputaten stelden daar tegenover dat ze de beslissing van die kerkenraden betreuren, maar ze hebben er wel begrip voor: het is meer een kwestie van pijn dan van vrijblijvendheid.
Pijn uit het verleden toen gewetensdwang en juridisering van de binding aan de belijdenis evident waren.
De sporen ervan zijn bij sommigen nog niet uitgewist. Aan de andere kant: alle NG kerkenraden hebben de preambule van de AKS volledig geaccepteerd!
In de richting van eenheid?
De synode kwam op die eerste zitting over de GKv-NGK-relatie nog niet tot besluitvorming. Doordat de deputaten zelf verdeeld zijn, liggen op de synodetafel een meerderheids- en een minderheidsrapport. Allen zijn het met elkaar eens dat de gesprekken met de NGK voortgezet moeten worden, maar over de aard van die gesprekken bestaat verschil van mening. Het meerderheidsrapport zegt: de verkennende periode is nu afgerond, er zijn vorderingen gemaakt, stappen vooruit gezet. Er is nu een basis waarop we elkaar kunnen aanspreken. We zijn dichter bij elkaar gekomen dan we aanvankelijk durfden hopen. Dat is door de Geest van God tot stand gekomen. Laten we vasthouden wat we hebben. Synode grijp het momentum aan en besluit dat de gesprekken nu moeten gaan in de richting van eenheid. Het minderheidsrapport vindt dit een veel te optimistische visie. Werken in de richting van eenheid is een stap te ver. Het VOP-rapport en de vrijblijvendheid ten aanzien van het ondertekeningsformulier vormen hiervoor een te grote blokkade. Volgens een van de woordvoerders is er geen gebrek aan verlangen naar herstel van de eenheid, maar het fundament is in geding en daarom kunnen we niet anders dan de verkennende fase voortzetten.
Zusterkerkrelatie
Ds. Oosterhuis kwam met een heel nieuw gezichtspunt: 'Laten we met elkaar een zusterkerkrelatie aangaan, zoals we dat met buitenlandse kerken hebben. Je erkent elkaar daarmee als kerk van Christus en dat maakt dat je de rust krijgt om de dingen met elkaar te bespreken. Bovendien creëer je op die manier een kader voor plaatselijke samenwerking.
Wederzijdse herkenning
Ondanks de tegenstellingen verliepen de besprekingen in een fijne sfeer.
Vrijwel iedere woordvoerder begon zijn verhaal met het uitspreken van waardering voor en geraakt zijn door de toespraak van Ad de Boer - die nogal eens als dominee De Boer werd aangeduid. Diverse sprekers uitten hun blijdschap over de gemaakte vorderingen en het naar elkaar toe groeien.
'Wantrouwen heeft plaats gemaakt voor vertrouwen.' Er was duidelijk sprake van wederzijdse herkenning.
Zo de Here wil wordt op de zitting van 21 juni een besluit genomen.
1) De paar citaten doen geen recht aan het indrukwekkende betoog van Ad de Boer. In het volgende nummer van Opbouw hopen we het uitgebreider te publiceren.
Jan Lakerveld is neerlandicus, redacteur van Opbouw en lid van de NGK in Emmeloord.
| Opvallende uitspraken Hoe kunnen we zo kritisch zijn in de richting van de NGK over de positie van de vrouw, terwijl we zelf met vergelijkbare problemen en dezelfde vragen zitten? Bij ons stikt het van vrouwen in allerlei commissies en functies, ook leidinggevende. Tegen de achtergrond van 1 Tim. 2:9-15 valt dat toch niet uit te leggen? Stel geen voorwaarden vooraf: je moet een gesprek met mensen van wie je houdt niet bij voorbaat belasten. Je wilt het gesprek toch graag? We maken ons zo druk voor de formele binding aan de belijdenis, terwijl we de inhoudelijke binding kwijt raken. Na hun ervaringen met ons kan ik de kopschuwheid van de Nederlands Gereformeerden best begrijpen. Spreek samen door over de belijdenis maar vertaal die dan alsjeblieft naar het leven. Of nog liever: kom samen met de NGK tot een nieuw belijden. We zitten samen met de NGK in de trein van Den Haag naar Groningen; het minderheidsrapport trekt in Woerden al aan de noodrem. |