"Ik kom thuis"
1982-10-29
H. J. Schilder - "Ik kom thuis" Een reeks Schriftoverdenkingen. Uitgeverij Vijlbrief, Haarlem, '81 - Jaargang 26
- nummer 40
160 pagina's - gebonden - f 24,95
Bovengenoemde bundel bevat meditaties, die eerder door de auteur werden gepubliceerd in het weekblad "De Reformatie". Veel teksten ut bet Oude Testament komen aan de orde terwijl ook enkele Schriftgedeelten uit bet Nieuwe Testament aandacht krijgen.
Prof. Schilder geeft in zijn "Woord vooraf" nader 'rekenschap 'van de gekozen titel. "Ik oom thuis''' - dat is ontleend aan Psalm 23. Hij, kreeg voorkeur voor deze titel als "tegenhanger"
van teen 'eerder door hem geschreven boekwerk waarin o.a. de moeiten van het onderweg zijn worden verwoord, Vandaar dat het boek heet: "Ik schreeuw het uit".
Boven elk hoofdstuk heeft prof. Schilder in spreukachtige vorm een samenvatting van de inhoud gegeven. Het zijn In doorsnee pakkende opschriften, al zijn 'er mensen, die er helemaal niet door geboeid worden, omdat ze daarvoor geen orgaan bezitten.
Trouwens de emeritus-hoogleraar uit Kampen heeft nu eenmaal een geheel eigen stijl. Men moet op zijn aparte jargon leren inspelen. De één lukt dat, de ander geeft het misschien te snel op en vindt, dat hij met geprikkeld wordt tot een blijven lezen. Maar wie zich de moeite getroost om de inhoud van dit boek tot zich te laten doordringen en bereid is verschillende gedeelten zelfs te herlezen, zal erkennen, dat hij exegetisch verder geholpen wordt. Laat men dan een zeker overvloedig woordgebruik constateren - daarmee is een auteur niet min of meer afgeschreven! Het fijne van dlit boek is m.i. gelegen in het feit, dat er zo'n beheersende 'plaats wordt ingeruimd voor de lofprijzing. In dat verband geeft H. J. SchiIder ons ook een goede les: "Maak nooit een tekst: los uit zijn verband. Doe het vooral met lofteksten niet. Isoleer ze met, rijg ze niet als fragmenten aaneen, stapel ze niet als losse stenen op elkaar Want dan dreigt de lof loos te worden, een holle klank.' (pag. 21).
Ik zal heus niet beweren, dat het betoog van de schrijver op elke bladzij even doorzichtig is, maar om de kern van de tekst wordt niet heen gezeild!
Het hermeneutisch principe van het vergelijken van Schrift met Schrift wordt door deze Oud- Testamenticus ten zeerste gehonoreerd, En dat verkwitkt, in een tijd waarin velen zich bezondigen aan een fragmentarische Schriftuitleg, die die hoorder en de lezer wèl tegemoetkomt, maar niet tot Bijbelstudie stimuleert!
Wie mocht denken, dat deze bundel meditaties een bepaalde actualiteit wel zal missen - want hoeveel overdenkingen lees je niet, die even goed een eeuw geleden in een kerkelijk blad hadden kunnen zijn geplaatst vergist zich deerlijk. Ik noem b.v. de meditatie onder het opschrift: "Spreuken in het stadion", P. 78 e.v. waarin de schrijver nader ingaat op bepaalde facetten van de voetbalsport. Ook in voetnoten kom je opmerkingen' tegen waarmee je je winst kunt doen wanneer ze b.v. handelen over het optreden van Arie Groenevelt (p'. 85) of over de Troonrede (p. 109). De auteur vraagt zich af hoe lang een volkslied, dat de Naam van God zo duidelijk belijdt en lieert intact blijft wanneer een Troonrede het adres van de "hoop" om. "kracht" te ontvangen weglaat. Heel mooi vind ik het hoofdstuk, dat onder de titel: .Huishoudelijk alfabet" handelt over Spreuken 31. Hier bedient prof. Schilder riah met name van een zeer vlotte stijl. "Een dagelijkse huishouding is de 'gecompliceerdste van alle organisaties.
Een moeder, die de huishouding doet, steekt de knapste organisatie-experts de loef af. Dus mag zij eens in het feestzonnetje worden gezet. Middelpunt van het fami1ietoneel." (p. 137).
De schrijver van dit boek, dat door Vijf brieven een keurige utgave op de markt is gebracht - royaal formaat en stevig gebonden - stelt het Verbond centraal! Men had eigenlijk van hem niet anders mogen verwachten, Hij heeft de strijd van de Vrijmaking intens 'beleefd en heeft duidelijk ervaren welke bijbelse noties toen in geding waren. Maar tegelijkertijd is hij zich bewust, dat bijeen dergelijke aanpak en opzet verschillende gevaren dreigen. Hij brengt dat als volgt onder woorden: “Scheppingsopdracht" , "cultuurmandaat", "heilshistorie", Verbondsstatuut" - ze kunnen na verloop van tijd ook weer van die vlotte rijtjes worden, de we handig hanteren zonder te handelen, te handelen in daadwerkelijk geloof." (p. 49). Eénmaal is de pen van de professor uitgegleden nl. als hij op pag. 94 spreekt van een voortdurende noodlottige bedreiging. Prof. Schilder zal met mij van mening zijn, dat deze terminologie in strijd is met het schriftuurlijk voorzienigheidsgeloof. Bij de uitleg van psalm: 23 hanteert de auteur de indeling: Herder, gastheer, heer van een huis. Drie "beelden". Maar zou het niet beter zijn om de eenheid van de herderspsalm te bewaren door te spreken van de HERE als de Herder, die zijn schapen verzorgt, leidt en beschermt? Het boek bevat treffende illustraties met nadere verklaring en leen register van teksten - erg bruikbaar - alsook verschillende gedachten van Tiemen W. Rasker, Schilder voelt zich door die dichterlijke ontboezemingen nogal aangesproken. Wij daarentegen Hebben in doorsnee veel moeite om de "gedachtekronkelingen" van Rasker te volgen. Maar dat zal wel aan ons liggen! Niet elke vorm van poëzie ligt je!
Tot slot: De schrijver besteedt veel Aandacht aan het Spreukenboek. Dat is een goede zaak! Onder ons heeft ds F. van Deursen uit Apeldoorn een dik boek over Spreuken gepubliceerd, een indrukwekkend geschrift, dat m.i. in onze pers veel te weinig aandacht heeft ontvangen. De invalshoek van het Verbond van Gods genade hebben Schilder en Van Deursen gemeen. Hoewel de verdere uitwerking van diverse gegevens weer verschillen vertoont. Dat geeft niet. Integendeel! Alleen - dat moet ik absoluut kwijt - betreur ik het sterk, dat de emeritus-
hoogleraar van de Broederweg te Kampen en de pastor uit Apeldoorn niet meer in één kerkverband samenwerken!
Wij verliezen elkaar steeds meer uit het oog. En vooral dat laatste doet pijn! Wij hebben elkaar ook bij de exegese van de Heilige Schrift zo heel hard nodig! God geve in zijn genade andere tijden! Om terug te keren tot het onderhavige boek - men vergeve mij de direct hieraan voorafgaande uitweiding - wij bevelen dit werk van H.J.S. hartelijk aan! "Ik kom thuis" - dát mag de troost zijn voor AL Gods kinderen, die op weg zijn naar de Stad van de eeuwige vrede!!