Balans tussen ideaal en werkelijkheid
1982-11-26
Balans tussen ideaal en werkelijkheid - Jaargang 26
- nummer 44
Christelijk realisme in de wereldpolitiek
Drs. A. Kamsteeg
f 29,50 - Kok Kampen
In dit 187 blz. tellende boek zet drs. A. Kamsteeg, redacteur buitenland Ned. Dagblad en politiek commentator bij de E.O., uiteen wat hij onder christelijke buitenlandse politiek verstaat.
Hij distantieert zich daarbij uitdrukkelijk van twee grote stromingen, zij die zich geïnspireerd weten door het Evangelie en daarbij terecht komen bij een tamelijk kleurloos personalisme en zij die kiezen voor een christelijk radicale opstelling en in hun positiekeus vaak dichtbij de socialistische visie belanden. Het is goed, dat Kamsteeg zich duidelijk van deze visie distantieert, maar ik meen wel, dat hij onder deze twee visies toch niet alle opvattingen van christenen over buitenlandse politiek kan samenvatten. Over het algemeen wordt over de buitenlandse politiek in de kring van hen die kiezen voor christelijke politiek, nog al genuanceerd gedacht.
Buitenlandse politiek is nooit een sterk punt geweest bij de christelijke partijen en is dat helaas nog niet. In het eerste hoofdstuk geeft hij aan wat onder buitenlandse politiek moet worden verstaan: het naar buiten gerichte beleid van de staat. Verschillende ideologieën passeren daarbij de revue.
In het tweede hoofdstuk bespreekt hij de buitenlandse politiek van Nederland van 1558 tot heden.
Ook het ontwikkelingsbeleid wordt hierbij behandeld. Jammer, dat het beleid van minister Van Dijk hier niet meer bij besproken kon worden.
Deze minister geeft naar mijn opvatting blijk van wat meer nuchterheid dan zijn voorgangers.
Daarna volgt een behandeling van de grootmachten en buitenlandse politiek. Dit hoofdstuk verschaft veel feitelijke gegevens.
Het interessantste is hoofdstuk 4, waarin de schrijver vertelt wat hij verstaat onder christelijke politiek.
Christelijk is overeenkomstig de leer van Christus. Christelijke politiek zal zich dus normeren aan de Bijbel. Helaas ben je er daar niet mee, daar christenen vaak een verschillende Schriftbeschouwing hebben. Kamsteeg wijst daarbij natuurlijk af het modernisme, dat zegt dat de Schrift niet slechts tijdbepaald, maar ook tijdgebonden is. Zo wijst hij op de vreemde inlegkunde van prof. Augustijn, die met betrekking tot Rom. 13 stelt, dat de staat niet langer een instelling van God is, maar een product van menselijk handelen. Maar ook het fundamentalisme, dat zich vaak schuldig maakt aan een atomistische schriftgebruik, wordt door hen afgewezen.
Terecht wijst hij hierbij kritisch op het biblicistisch schriftgebruik in een advertentie van december 1978 in de "Jeruzalem Post", waarin Amerikaanse fundamentalisten, onder wie Carl Mclntire, verklaarden voor de staat Israël te kiezen. Hoe moeten we dan de Bijbel lezen?
Het antwoord van Kamsteeg is: gereformeerd is kort gezegd alles wat a) in de Drie Formulieren van Enigheid is beleden als de waarheid van God en de leer der Schriften, alsmede b) wat uit de Schrift in wettige uitleg als de waarheid van God wordt aangedragen.
Hier moeten toch een paar vraagtekens geplaatst worden. Is het juist om naast de geref. belijdenis ook nog op te nemen wat uit de Schrift in wettige uitleg als waarheid Gods wordt aangedragen? Wat is wettige uitleg? Is het verder voor de buitenlandse politiek echt nodig, dat je heel de geref. belijdenis aanvaardt? Is het niet voldoende, als men de Schrift aanvaardt als Gods Woord in de zin van art. 7 N.G.B.? Het is voor de buitenlandse politiek toch niet essentieel hoe men denkt over de sacramenten b.v.? Kamsteeg pleit voor een buitenlandse politiek, die hij "christelijk realisme" noemt. Het lijkt me een niet erg gelukkige term. De schrijver geeft ook zelf toe, dat het geen originele term is, die bovendien wat belast is. Franz Jozef Strauss noemt zich bv. een "christenrealist".
Het is duidelijk, dat Kamsteeg onder christelijk realisme wat anders verstaat. Christelijk realisme is voor hem, dat men kiezend voor het Bijbels-idealistische einddoel beseft te werken in een wereld waarvan het karakter door de Heilige Schrift is beschreven en door de werkelijkheid van de internationale verhoudingen wordt bevestigd.
Wat dit in de praktijk inhoudt, tracht hij in het slot van zijn boek duidelijk te maken aan de hand van vier onderwerpen: Oost-West-verhouding, kernwapens, Israël en Afrika.
Hoewel Kamsteeg uit de hoek van het G.P.V. komt, getuigt zijn boek toch op verscheidene punten van een zelfstandige opstelling. Dit maakt zijn boek ook voor niet-aanhangers van het G.P.V. alleszins de moeite waard. Wanneer ik zijn boek vergelijk met de vaak onpraktische kijk van het G.P.V. in de eerste jaren van haar bestaan, mag ik concluderen, dat er grote vooruitgang geboekt is. Kamsteeg schrijft op duidelijke wijze. Zijn boek is vlot leesbaar.