Ontwikkelingen met betrekking tot het C.D.A. (3 - slot)
1982-12-24
C.D.A. en V.V.D.- Jaargang 26
- nummer 48
De samenstelling van een bepaald kabinet, waar het vorenstaande mee werd afgesloten, is in veel oprichten van groot belang voor de partijkeuze van de kiezers.
Vroeger zou een dergelijke stelling in alle toonaarden worden ontkend. Toen huldigden immers niet alleen de officiële christelijke partijorganen het "lood om oud ijzer" principe, maar werd dit principe ook door de kiezers in overgrote meerderheid aanvaard. De toepassing van dit principe hield in, dat het voor de christelijke partijen in beginsel niet uitmaakte, of men nu met de P.v.d.A. of met de V.V.D. zou moeten regeren. De laatste tijd zijn veel kiezers die van huis uit gewend waren op een christelijke partij te stemmen, daar anders over gaan denken. Ten tijde van het kabinet-
Den Uyl hebben velen, die van dat centrumlinkse kabinet niets moesten hebben, hun toevlucht gezocht bij de V.V.D. Zij waren van mening, dat de christelijke politici in dat kabinet toch niet meer dan een wit randje aan een rode vlag vormden. Deze kiezers kwamen in de ban van Wiegel, die propageerde dat het tijd werd al dat puin zo gauw mogelijk te ruimen. Meer en meer werd de V.V.D. de grote concurrent voor het C.D.A. Nu deze partijen samen in het kabinet zitten, wordt deze concurrentieverhouding niet ongedaan gemaakt, integendeel zelfs! Wat de huidige situatie betreft leeft bij velen de vrees, dat de V.V.D. er in zal slagen om het C.D.A. te overvleugelen en zoals gezegd de tweede partij van dit land zou kunnen worden. De jongerenorganisatie C.D.J.A. heeft er onlangs bij het partijbestuur van het C.D.A. op gewezen, dat een sterkere profilering van deze partij ten opzichte van de V.V.D. broodnodig is. Verder wordt een dreigende tweedeling in de Nederlandse politiek gesignaleerd: rechts en links. In dat verhand wordt gesignaleerd, dat het CD.A. teveel opschuift naar het liberalisme, naar de V.V.D. Gevreesd wordt, dat een links-rechts schema het einde zal betekenen van het C.D.A. Het C.D.J.A. constateert verder, dat de V.V.D. een veel aantrekkelijker élan en gezicht heeft voor met name jongeren. Behalve het C.D.J.A. hebben ook diverse kaderleden van het C.D.A. de laatste tijd verontruste geluiden laten horen over het oprukken van het liberalisme. Zonder hiervan een complete bloemlezing te geven, kunnen deze geluiden als volgt worden samengevat:
De liberale doorbraak gaat niet met strijd gepaard, juist niet.
Het is meer een kwestie van verleiden. De liberale doorbraak vraagt niets van de mensen.
Het biedt de gemakkelijkste weg. De waarden die ons van die kant worden voorgehouden zijn die van "de toegeeflijke samenleving", de mens die aan zichzelf genoeg heeft en zijn eigen normen verkiest. "Gewoon jezelf kunnen zijn", geen opgedrongen verantwoordelijkheden, geen (wederzijdse) afhankelijkheidsrelaties.
Het C.D.A. heeft zijn aanhang onvoldoende immuun gemaakt voor conservatieve of modem liberale ideeën. De liberale levenshouding sluit aan bij de geest van de hedendaagse politiek, die een lange periode van verzakelijking achter de rug heeft. Dat wil zeggen: van afnemende levensbeschouwelijke diepgang. Oppervlakkig conservatisme en populisme zijn kenmerken van de V.V.D. Nu de V.V.D. zo sterk geworden is, zal de volgzaamheid van deze partij ten opzichte van het c.n.A. waarschijnlijk verminderen. Politieke wensen die met het liberale mensbeeld samenhangen zullen wellicht met meer kracht naar voren worden gebracht. Regeren met de V.V.D. zal een sociaal gericht C.D.A. steeds moeilijker vallen, hoewel het in deze zittingsperiode voor de V.V.D. nog voordelig kan zijn om de oude volgzame lijn te handhaven, in afwachting van het moment waarop het C.D.A. in grootte voorbij kan worden gestreefd. Op dit moment is daarvoor nog slechts een verschuiving van een vijftal zetels nodig.
Hoe nu verder?
Hoewel het C.D.A. vanwege de te grote en onoverbrugbare verschillen met de P.v.d.A., zoals deze naar voren zijn gekomen uit de besprekingen onder leiding van informateur Van Kemenade, op dit moment kiest voor regeringssamenwerking met de V.V.D., ligt er voor het C.D.A. een enorme uitdaging om juist in de komende tijd de verschillen aan te geven tussen deze partij en de V.V.D. Dit kan alleen als het politieke beleid niet bestaat uit een samenraapsel van ad hoc beslissingen, veelal ingegeven door de van dag tot dag slechter wordende economische omstandigheden, maar uit een beleid waarin werkelijke diepgang vanuit christelijke visie zichtbaar wordt, Met. name in een tijd, waarin het ieder voor zich steeds meer manifest wordt en kernbegrippen als solidariteit, gerechtigheid en gezamenlijk gedragen verantwoordelijkheid niet of nauwelijks meer aanslaan, zal het christelijk-sociale denken gestalte moeten worden gegeven. Dit vergt voortdurende bezinning op de vraag, op welke wijze het Program van Uitgangspunten kan worden vertaald in concrete politieke actiepunten.