Een bijzonder nieuw jaar in Deventer
2008-12-19
DEVENTER – Ds. J. Schelhaas had de wens om ooit nog eens te preken voor Gereformeerd vrijgemaakte broeders en zusters. Hij had die wens vorig jaar nauwelijks uitgesproken, of hij werd gebeld uit Deventer. Of hij wilde voorgaan in een gezamenlijke dienst van NGK, GKv en CGK? Hij vertelde het verhaal met veel plezier, toen hij half november voorging in een NGK-dienst in Deventer. Een van de laatste, want per 1 januari verlaat de gemeente de Baptistenkerk. Net zoals de Vrijgemaakten hun kerk op die datum verlaten. Hun monumentale pand wordt een veilinghuis.- Jaargang 52
- nummer 25
Aanleiding voor Schelhaas’ ontboezeming was een verhaal van gemeentelid en domineeszoon Jan Scheele, die de scheuringen in 1944 en eind jaren zestig meemaakte.
In de laatste diensten in het eigen gebouw vertellen jonge en oude gemeenteleden afwisselend wat zij vinden en verwachten van de Deventer federatie, die 1 januari begint. Schelhaas en Scheele bleken ‘de pijn aan de kerk’ te delen, maar ook veel te verwachten van wat komen gaat.
Trio dit, trio dat
Wie het federatieproces de laatste jaren heeft meegemaakt, verbaast zich over het ogenschijnlijke gemak waarmee barrières worden overwonnen.
Waar landelijk gemeenten nog in tal van versnellingen lopen, gaan de circa 1100 Deventer broeders en zusters (en de vele kinderen) zeer voortvarend te werk. Sinds de wederzijdse erkenning als kerken van Jezus Christus in 1996 is het snel gegaan. Er kwam een stappenplan en daarin werd voor het eerst ook een tijdpad uitgezet. Met 1 januari 2009 als beoogd tijdstip voor een volledige federatie. Dat was voor sommigen een versnelling te hoog, maar het zette wel druk op de pan.
Vanaf dat moment richtten alle geledingen in de drie gemeenten zich – vaak met het voorvoegsel ‘trio’ - op de taken, die eind 2008 moesten zijn afgerond.
En dat waren er veel. Behalve de gesprekken tussen de kerkenraden over inhoudelijke kwesties als binding aan de belijdenis en de toe-eigening van het heil (om er maar eens twee te noemen), ging het over de juridische vorm, de verhouding tot de drie kerkverbanden, de arbeidsverhoudingen met de drie voorgangers, de structuur van de nieuwe gemeente en de integratie van het jeugdwerk. En dat alles met het hoofddoel: ‘Christus verheerlijken, zijn grootheid ontdekken, genieten en doorgeven.’ Waarbij velen hebben gemerkt, dat de drie gemeenten toch veelal voor dezelfde levens- en maatschappelijke vragen staan.
Ook praktisch
De drie gemeenten onderstrepen met hun plannen het belang van de Bijbelse oproep om één te zijn. Zeker richting de samenleving geldt de gereformeerde ‘verscheidenheid’ niet als een aanbeveling voor het geloof. Nu moet eerlijk worden gezegd, dat ook praktische zaken speelden in de aanloop naar de federatie. De GKVgemeente groeit al jaren sterk en zag aankomen, dat het kerkgebouw te klein zou worden. De afweging over mogelijke nieuwbouw werd dan ook gedeeld met de twee zustergemeenten.
Zodoende ligt er nu een ambitieus plan voor nieuwbouw van een kerk met ruim 700 zitplaatsen. Op het moment van schrijven onderzoeken de kerkenraden het financiële draagvlak, want het gaat om een investering van ruim drie miljoen euro. De gemeente Deventer heeft al langere tijd een stuk grond gereserveerd voor dit plan.
Dat is vlakbij het politiebureau, dus wordt in de wandelgangen geopperd dat ‘federatieve’ snelheidscontroles kunnen helpen bij de bekostiging van het nieuwe kerkgebouw. Tot het zover is, kerkt de federatie in de aula van een Deventer school.
Twee brandpunten
De structuur van de nieuwe gemeente heeft waarschijnlijk de meeste aandacht gekregen. Er komt een overkoepelende kerkenraad met daaronder een bestuursraad, een pastorale en een diaconale raad. Dat maakt het beter mogelijk de uiteenlopende geven en talenten goed te gebruiken. Onder die drie raden hangen de clusters Gemeenteopbouw, Jeugd & Gezin, Erediensten en Organisatie & Beheer. De clusters bestaan op hun beurt uit taakgroepen, die zich bezighouden met zaken als ouderen, gebed, jeugddiensten, Bijbelstudie, liturgie, muziek, kerkblad en de website.
Bijzonder is ook, dat naast de belangrijke zondagse eredienst veel wordt verwacht van de ‘huiskringen’, die op hun beurt weer deel uitmaken van wijken met 25 tot zeventig adressen. Elke wijk telt zes à acht huiskringen van zes tot tien adressen. De huiskringen moeten als het ware het frame van de gemeente worden. Daarin krijgen pastoraat, diaconaat, onderlinge zorg, Bijbelstudie en al die andere facetten van het christelijke leven hun plaats. Ofwel: ‘van gemeente met kringen naar gemeente van kringen.’ Vanuit organisatorisch oogpunt worden trouwens eerst de - gemakkelijker op te zetten - wijken gevormd. De wijken bepalen na 1 januari zelf hoe en in welk tempo zij huiskringen gaan vormen. De verwachting is, dat die kringen zowel geografisch als inhoudelijk bepaald zullen worden.
Integraal jeugdwerk
Ook volop beweging is er in het jeugdwerk. De NGK was al eerder begonnen met opvulling van het ‘leeftijdsgat’ tussen de kindernevendienst en de catechisatie door een basiscatechese tijdens de dienst. Dat stoelde vooral op het inzicht, dat de doorsnee beginleeftijd voor de catechisatie (vanaf twaalf jaar) niet aansloot bij het leergedrag van kinderen. Algemeen wordt aangenomen, dat zij tussen tien en twaalf jaar makkelijk dingen aannemen en daarna langzamerhand gaan puberen. Zonde om die tijd verloren te laten gaan. In de federatie worden catechisatie en jeugdvereniging gebundeld. Het programma van die wekelijkse nieuwe club bestaat nu uit een mengsel van onderwijs (catechese), kennismaking en ontspanning.
Melancholie
Niets menselijks is Deventernaren vreemd. Nu de federatie nadert koesteren velen melancholieke gevoelens.
Iedereen geeft iets op ter wille van het grotere geheel en het hogere doel. De NGK’ers vormden de kleinste gemeente, waarin iedereen elkaar nog kende. Dat wordt anders. Waar de NGK een gebouw huurde, daar moeten de GKv’ers hun gebouw verlaten, terwijl de CGK’ers hun gebouw - een voormalige synagoge in het centrum, waarin erg veel zelfwerkzaamheid en geld is gaan zitten - nog moeten afstoten. Het is makkelijk gezegd: ‘Het is maar een hoop stenen’, maar je hebt een band met je godshuis.
In de aanloop naar 2009 is ook veel tijd en aandacht besteed aan gemeenteleden, die twijfels hadden of zich zorgen maakten. Hoewel het tijdschema krap was, overheerste zelden het idee dat mensen ‘tot hun heil werden gedwongen’. Ook aan het overleg met het kerkverband werd veel aandacht besteed en dat leidde tot instemmende reacties.
Inmiddels heeft ds. Bert Lakerveld van de NGK ervoor gekozen een deel van zijn predikantstaken in te wisselen voor die van jeugdwerkcoördinator. Predikanten Wim van Wijk (GKv) en de begin oktober aangetreden E. Everts (CGK) blijven fulltime voorgangers. Het begin van de federatie wordt het eerste weekend van januari gevierd met een feestelijke zaterdag en een minstens zo feestelijke zondag.