Bijbelgebuik het gezin (slot)
1981-08-14
Op de weg naar de volwassenheid maakt het kind tussen 12 en 15 jaar een grote stap. Opvallend is niet alleen de lichamelijke groei van kind naar geslachtsrijpe man of vrouw, maar ook de geestelijke ontwikkeling gaat in die jaren snel. Een ingrijpende verandering is de overgang van het concrete naar het abstracte denken. Een kind kan iets alleen begrijpen, als het zich daarvan een concrete voorstelling kan maken. Op de vraag, wat "liefde" is, zal een kind bijvoorbeeld antwoorden: "Nou, dat mijn vader iets voor mijn moeder doet".- Jaargang 25
- nummer 28
Op ongeveer twaalfjarige leeftijd treedt er verandering op in het denkvermogen van het kind en krijgen abstracte begrippen inhoud voor hem. Tot gevolg heeft dat o.m. dat het samenhangen gaat zien, oog krijgt voor problemen van verschillende aard, tegenstellingen en overeenkomsten constateert, en dat het gaat beseffen, dat zeer veel mensen een andere levensvisie hebben dan zijn ouders. Op deze leeftijd ontwaakt het begrip van de juiste betekenis van woorden als: vrede, gerechtigheid, zonde en verzoening. Het lichamelijk snel groeiende en daarom vaak vermoeiende kind zal in de meeste gevallen met weinig vragen over geestelijke zaken bij zijn ouders komen. Niet omdat het hen niet vertrouwt, of omdat het hun hulp niet nodig heeft, maar veel meer, omdat het nog niet in staat is gedachten goed onder woorden te brengen en de eigen probleemstellingen te doorzien.
Het begrijpen van abstracte begrippen en het werken ermee, opent voor het kind een nieuwe wereld, de wereld van de volwassenen.
leder kind heeft de groei naar volwassenheid in zich en zal elke informatie over die volwassenheid in zich opzuigen. Daarbij staat het niet alleen open voor objectieve berichtgeving, maar juist ook voor meningen en standpuntbepalingen van anderen. Al luisterend en lezend komt de jonge mens tot een eigen mening over allerlei zaken, ook op religieus en ethisch gebied.
Het is belangrijk dat op deze leeftijd het dagelijks bijbelonderwijs door de ouders trouw plaats blijft vinden, omdat de schriftuurlijke "visie en de goddelijke normen niet mogen ontbreken in de jaren van eigen meningvorming. Het is opvallend, hoeveel zaken, waarmee jongeren worstelen bij het trouw lezen in de Bijbel in de loop der jaren aan de orde komen. Het is heerlijk te constateren, dat het Woord van God kracht heeft en groter invloed uitoefent dan welke andere informatiebron ook. Als ouders hebben we de opdracht ervoor te zorgen, dat de stam van God tot klinken wordt gebracht boven de vele andere stemmen uit.
Methoden
Het abstract leren denken en het oog krijgen voor achtergronden en samenhangen, betekent dat het kind de kinderbijbel en de verhalenperiode ontgroeit. Aanvankelijk zullen echter veel bijbelse hoofdstukken zonder uitleg moeilijk te begrijpen zijn. Daarom zal het onderwijs en de leiding bij de bijbelstudie door de ouders onontbeerlijk zijn. Welke methode daarbij gebruikt wordt is afhankelijk van de ontwikkeling, de opleiding en de ervaring van het kind. In principe is elke deductieve of inductieve methode geschikt om met de jongelui te gebruiken, mits we als ouders leiding geven aan het gesprek, en veel doorgeven van onze bijbelkennis en onze ervaring in de omgang met de Here God.
Met het ouder worden van de kinderen kan de informatie van de ouders minder worden en zal de inbreng van de jongere in het gesprek groter worden.
Kinderen van verschillende leeftijden
In één gezin zijn vaak kinderen van verschillende leeftijden, die daarom niet aan dezelfde bijbelse lectuur toe zijn, met als gevolg dat een paar kinderen de bijbellezing en het gesprek niet begrijpen of dat anderen zich zitten te vervelen, omdat de stof te gemakkelijk is. In die gevallen kan er misschien een oplossing worden gevonden door met elke leeftijdsgroep op een geschikt moment van de dag apart bijbelstudie te doen. Met kleuters bijvoorbeeld aan het ontbijt of bij het naar bed gaan, met lagere schoolkinderen tussen de middag en met tieners aan de avondmaaltijd.
Welke oplossing een gezin voor dit probleem kiest, het zal ons inziens niet juist zijn kinderen die bijbellezing te laten bijwonen, waarvan ze weinig of niets begrijpen. Waarom zou het kleine kind niet even mogen spelen of kleuren als er met de groteren uit de Bijbel wordt gelezen? Voor het gezamenlijk beëindigen van de maaltijd met zang en gebed zal het snel genoeg weer aan tafel geroepen kunnen worden.
Stille tijd
Een artikelserie over "Bijbelgebruik in het gezin" is niet volledig als er niet geschreven wordt over de noodzaak voor ieder gezinslid dagelijks in stilte te komen tot eigen bijbelstudie en gebed, het houden van de zgn. "stille tijd".
Ook dat is een gewoonte, die kinderen niet vanzelf leren, maar die ze met voortdurende hulp van de ouders, zich eigen kunnen maken.
Zolang kinderen niet kunnen lezen, luisteren ze graag in hun bed naar een verteld of voorgelezen bijbelverhaal, dat daarna gevolgd wordt door een gezongen of gesproken kindergebed. Dit zijn vaak de intiemste momenten voor het kind, en van onschatbare waarde voor zijn ontwikkeling. Zodra de kinderen het lezen een beetje beheersen, kan er een bijbelstudieboekje voor hen aangeschaft worden. Samen met één van de ouders of alleen een stukje uit de Bijbel lezen, vragen beantwoorden en bidden voor het slapen gaan, kan een gewoonte worden voor het gehele leven. Gelukkig verschijnen de laatste jaren steeds meer bijbelleesboekjes voor kinderen, tieners en jonge mensen.
Als ouders doen we er goed aan de bijbelstudie aan het eind van de dag vlak voor het avondgebed te stimuleren door steeds te zorgen, dat ons kind een nieuw hulpboekje heeft, als het vorige is doorgewerkt.
Enkele te gebruiken boekjes zijn: Leeftijd 7-10 jaar: "Schatgraven" door Elve Vlug, vier deeltjes (Gideon) "Lees je Bijbel, bid elke dag" (IKEG, Apeldoorn) ,
“Mijn eigen leesgids" , zes deeltjes (Internationale Bijbelbond I.B.B.) Leeftijd 11-13 jaar:
"Speurtocht", drie delen (I.B.B.) "Flits", drie deeltjes (I.B.B.)
"Zelf op zoek", vier deeltjes (Navigators, Driebergen) "Moet je horen" door Sipke van der Land (Kok, Kampen) Leeftijd 13-15 jaar:
"Branding", drie delen (I.B.B.) "Deze man was anders" (I.B.B.)
"Moet je doen" door Sipke van der Land (Kok, Kampen) Leeftijd 15-18 jaar:
"Lees je Bijbel" door A. Halm (Dijkstra's Uitgeverij, Zeist) "Vragenderwijs" door A. F. Troost (B.K.V. Driebergen) "Het komt je niet aanwaaien", 23 bijbelstudies (Youth for Christ, Driebergen)