De Evangelische Beweging
1982-03-05
De gemeente in Breukelen heeft mij gevraagd om op hun gemeentevergadering van 17 maart a.s. te spreken over de evangelische beweging. Ik heb dat aangenomen en combineer het nuttige met het aangename door u als lezers van Opbouw alvast te vertellen wat ik daar wil gaan zeggen. aantal zendelingen van alle kerken - Jaargang 26
- nummer 9
I. Onder de evangelische beweging versta ik die groepen, organisaties en activiteiten die meestal naast en gedeeltelijk in verbondenheid met de orthodoxe kerken zich inzetten voor de verbreiding van het evangelie. Onder deze omschrijving vallen organisaties als de Evangelische Omroep en de Evangelische Hogeschool, groepen als 'In de Ruimte' of Volle Evangeliegemeenten, en activiteiten als De One-way dat van Ben Hoekendijk of het kinderwerk Timotheüs. De Evangelische Zendingsalliantie verenigt alle "vrije" zendingsorganisaties in ons land - en de Evangelische Alliantie poogt al deze bewegingen èn de evangelische groepen in de kerk met elkaar in gesprek te krijgen, tot overleg te dwingen en verder te mobiliseren.
II. Deze beweging is een niet weg te cijferen factor in de kaart van kerkelijk Nederland. Hun invloed is groot (denk maar aan de E.O.) hun aspiraties zijn hoog (de E.H. wil b.v, graag komen tot een stichting van een Evangelische Universiteit) hun inzet is breed: van jeugdwerk tot programma's van 65-plussers, van hulpverlening tot wetenschappelijk onderwijs, van politiek (via de R.P.F.) tot amusement (Gospel Music) etc.
Om een enkel nader getal te noemen: de Evangelische Zendingsalliantie draagt verantwoordelijkheid voor ongeveer 700 zendingsmedewerkers. Dat is meer dan het samen.
III. Wat hebben al deze bewegingen gemeenschappelijk?
De nadruk op het woord 'evangelie': anders zouden zij dat woord niet vooral in hun vaandel voeren. Toch vraagt dat een nadere toelichting: want wij kennen ook een E.V.P., een evangelische volkspartij en die hoort zeker niet bij deze beweging. Het woord evangelie wordt in deze E.V.P. meer minimaliserend gebruikt: deze partij wil een politiek voeren waarin op zijn minst alle christenen zich kunnen herkennen, n.l. het vechten voor gerechtigheid in de wereld. De evangelische beweging wordt gekenmerkt door een wijder gebruik van het woord evangelie.
Zij bedoelen juist een niet gekortwiekt evangelie - maar juist de volle bijbelse blijde boodschap, waarin de bijbel van a tot z als Woord van God wordt beleden.
Velen van deze organisaties of groepen hebben voor alle zekerheid nog een aantal basisverklaringen aangenomen waarin zij op dit punt ieder misverstand willen uitsluiten.
Ze belijden daarin meestal:
1. Tegenover de historische Schriftkritiek de betrouwbaarheid van het onfeilbare Woord van God.
2. De noodzaak van persoonlijk geloof en wedergeboorte - in reactie op naam-christendom en formeel kerklidmaatschap.
3. De roeping tot evangelisatie die voor ieder christen geldt, onder leiding van de Heilige Geest
IV. De ontstaansgeschiedenis van deze evangelische beweging heeft heel veel te zeggen aan de kerken. Normaal zouden al deze groepjes, bewegingen en activiteiten binnen de wijdere kring van kerkelijke activiteiten hebben moeten vallen. Dat is niet gebeurd omdat de kerken te weinig ruimte, visie en hart hadden voor dat wat deze bewegingen drijft.
Ik denk nu aan de opvang van verslaafden e.d., het kinderwerk en kinderevangelisatiewerk, de zending en de hulpverlening en vooral: de evangelisatie.
De kerken waren globaal in twee kampen verdeeld in de 20e eeuw: ter linkerzijde was de kerk veranderd in een sociale beweging; ter rechterzijde trok men zich op in het eigen bolwerk, de eigen rechtzinnigheid en de eigen organisaties. Ik zie het als een werk van Gods Geest dat toen buiten de officiële kerken om overal zich groepen en bewegingen hebben ingezet om toch te gaan doen wat in de eerste plaats aan de christenen is opgedragen n.l. om in een eenheid in Christus over alle kerkelijke scheidsmuren heen de handen ineen te slaan voor het uitdragen van het evangelie. Dat is vaak gepaard gegaan met vrije gemeentevorming, waar men zich niet aan de eeuwenoude kerkelijke liturgie gebonden voelde en ruimte kon geven aan de leidingen van Gods Geest en nieuwe Geestesgaven. Talloos veel jongeren zijn zo bereikt, voor het evangelie gewonnen - en voor de voortgang van het evangelie ingezet - in werk als Youth for Christ, de Navigators, Operatie Mobilisatie, Jeugd met een Opdracht, etc. etc. (er behoren ± 60 organisaties tot de Evangelische Alliantie). Een bewijs voor de vrijmacht van Gods Geest die voortgaat met Zijn werk - ook buiten de beddingen van de officiële kerken om.
V. De Nederlandse Gereformeerde Kerken bevinden zich in een wonderlijke positie tussen water en vuur - of zo u wilt tussen de wal en het schip. Enerzijds voelen wij ons "vrije" kerken. Wij weten wat het is te lijden onder een orthodoxistische kerk, onder de wetten van een kerkenordening of kerkelijke vergadering, waaruit intussen de Heilige Geest geweken is. Dat geeft ons een warme sympathie voor en een grote bereidheid tot samenwerking met vele groepen uit deze Evangelische Beweging.
Anderzijds zijn wij veel verdrietiger ontstaan dan vele van deze groepen en activiteiten. Wij zijn niet spontaan uitgetogen om enthousiast de handen ineen te slaan, maar werden er op een kwaad moment uitgezet - en keken toen om ons heen om vele andere gelijkgezinden buiten de muren te ontdekken - maar tegelijk: daarmee dragen wij nog een stuk traditionele kerkelijkheid met ons mee. Ik reken tot die traditionele kerkelijkheid: onze meestal nog op de oude stam geënte stijl van samenkomen, onze belijdenisgeschriften en theologie, en een erfenis van op land, volk en cultuurbetrokken zijn. Gaven waarmee wij juist moeten woekeren.
VI. Wat wij van de Evangelische Beweging moeten leren. Ik denk dat wij van velen van deze bewegingen mogen leren: hun toewijding en hun inzet voor het evangelie: hun geloof dat de Heer nog steeds dezelfde is en ook vandaag mannen en vrouwen gebruikt voor de voortgang van Zijn werk.
Daarmee verbonden is hun grote nadruk op gebed en het werk van de Heilige Geest. Dat zijn dingen die bij ons nog steeds niet genoeg zijn gezegd en geleerd. Zij zijn het die ons eraan herinneren dat veel onderwijs verwatert, dat wij veel psychische hulpverlening in handen laten van de geseculariseerde zielzorg, dat in onze wereld nog miljarden het evangelie niet kennen en dat in ons land vele miljoenen van het Evangelie vervreemd zijn etc. Ook dat kan ons niet genoeg gezegd worden.
VII. Wat wij in onze houding tegenover de Evangelische Beweging moeten afleren.
Ik denk vooral dat neerziende bekritiseren langs de meetlat van onze eigen rechtzinnigheid. Of de wereldse meetlat van het succes. Of de karakterloze liniaal van hun populariteit in ons land bij de niet-christenen. Op de achtergrond staat wellicht bij ons nog al te vaak een gebrek aan ootmoed en een soort concurrentiegevoel. Wij zijn geen concurrenten van de Evangelische groepenmaar medestrijders voor dezelfde zaak - ook al zullen wij het soms anders doen. Maar vaak bekruipt mij de vraag als ik luister naar kritiek op de Evangelische Beweging in onze eigen kring: wat voor recht hebt u om mensen die zich met grote toewijding in te zetten zó te bekritiseren terwijl er bij ons niets gebeurt.
Ik heb een gedeelte van het laatste zinnetje cursief laten zetten, omdat het mij vooral daarom gaat.
Vuile handen krijg je alleen als je ze uitsteekt. Waar niet wordt gewerkt worden ook geen fouten gemaakt. Ik denk dat wij in onze houding tegenover de Evangelische Beweging the easy chair mentality (kritiek vanuit onze gemakkelijke luie stoel) moeten afleren.
Intussen, na deze zeven beschrijvende positieve punten, hoop ik de volgende keer een verdere zelfbezinning te stimuleren door vragenderwijs een paar knelpunten ter sprake te brengen.