Nooit meer alleen
1981-09-11
Openingswoord jeugddag 1981 - Jaargang 25
- nummer 32
Mensen op maat
In 1966 verscheen er een boekje onder de titel 'Mensen op maat'.
De ondertitel luidde 'Het materiaal mens in de greep van een zielloze maatschappij - wordt het wel over deze woorden - het materiaal mens in de greep van een zielloze maatschappij - wordt het wel duidelijk dat de schrijver heeft willen wijzen op het feit dat de mens steeds meer geleefd gaat worden in plaats van dat die mens de dingen zelf in beweging zet.
Ik geloof dat er sinds de verschijning van dit boekje weinig is veranderd. Ook vandaag kun Je algemeen de klacht horen dat de menselijke persoonlijkheid steeds meer naar de achtergrond verhuist.
Misschien zijn mede daardoor allerlei protestakties te verklaren, omdat velen het gevoel hebben op die manier tenminste nog daadwerkelijk bezig te zijn. De mens die door God met macht werd bekleed, wordt steeds meer onmachtig, wetenschap en techniek zijn geworden tot machten boven hem.
Er groeit een massa-mentaliteit en er wordt steeds meer gevraagd naar het massa-belang. De persoon van de mens wordt steeds meer overbodig, de individuele mens komt aan een heleboel dingen niet meer te pas. Met name jongeren stellen steeds meer de vraag 'wie ben ik' en alleen die vraagstelling laat al zien dat er een grote vereenzaming is, men kent zichzelf niet meer, men is op zoek naar zichzelf.
We zijn als mensen beslist niet alleen, vooral in ons land niet waar we met veel mensen op weinig grond wonen, maar temidden van allerlei drukte groeit het aantal eenzamen, stijgt het aantal anoniemen.
Jezus en de mensen
Als er één is geweest die Zich heeft verzet tegen de vereenzaming van mensen, dan is het wel de Heiland geweest. Laat ik een paar voorbeelden noemen. De tollenaar Zacheüs was een eenzaam mens, hij verdiende veel en veel mensen waren van hem afhankelijk. Toch was hij eenzaam, misschien wel, gefrustreerd, want je klimt niet zo maar in een boom om Jezus te zien.
De vrouw die bij Jezus komt en in de bijbel een zondares wordt genoemd, wordt met de nek aangekeken. Misschien heeft ze als hoer veel klanten gehad, maar toch is ze eenzaam en ze vlucht naar Jezus en dat is beslist geen gemakkelijk gang voor haar geweest.
Het is belangrijk dat we ons afvragen hoe het komt dat mensen rondom ons en temidden van ons eenzaam zijn. Eenzamen vind je niet alleen buiten de kerk maar ook binnen Gods gemeente.
Ongetwijfeld houdt dit verband met allerlei ontwikkelingen op het gebied van wetenschap en techniek waar ik al even op wees, maar het heeft ook te maken met de ontwikkeling van het menselijk denken. We zijn met z'n allen blijkbaar niet in staat om het proces van toenemende massaficering te doorbreken. Het lukt niet aan het humanisme, maar het lukt evenmin aan het christendom. Aan het adres van het humanisme kan worden opgemerkt dat het ten diepste mensen niet verbindt maar gelijkgeschakeld. Maar aan ons eigen adres moet er op gewezen worden dat christelijke mensen het druk hebben met allerlei dingen, maar dat ze de weg naar een ander erg moeilijk kunnen vinden.
Wellicht zijn juist kerkmensen te veel geneigd om steeds meer te praten in plaats van te luisteren.
Dat is niet zo best, want Jezus Zelf heeft Zijn discipelen en ons een duidelijk voorbeeld gegeven.
Uit de griekse mythologie is bekend het verhaal van de herbergier Prokrustes. Hij had in zijn herberg twee bedden, een lang en een kort bed. Als er een lange gast bij hem kwam legde hij hem in het korte bed en hakte van die gast af wat er uitstak. Als er een korte gast kwam legde hij hem in bet lange bed en dan rekte hij hem op maat.
Zo maakte Prokrustes mensen op maat en het is wel duidelijk dat geen enkele gast het overleefde.
Op andere wijze gebeurt dit vandaag nog. In een samenleving waarin alles collectief wordt geregeld, worden-mensen op maat gemaakt; in kerken waar heel vaak gelijkgezindheid wordt bevorderd, gebeurt precies hetzelfde.
Er zijn altijd mensen die in de collectiviteit niet passen, er zijn ook altijd mensen die anders denken of zijn of denken dan de meesten.
Via de Prokrustes-methode worden zulke mensen vaak min of meer uitgeschakeld, de eenzaamheid in gestuurd.
Jezus echter heeft Zich niet geschaamd één te zijn met vereenzaamde mensen.
Hij is juist gekomen om het geknakte riet niet te verbreken en de walmende vlaspit niet te doven (Jesaja 42: 1-4; Matth. 12: 15-21), Hij zoekt juist de vermoeiden en de vragers, de twijfelaars en de gefrustreerden.
Jezus en het koninkrijk
Dáárin was Jezus geheel anders dan anderen, daardoor is ook Zijn rijk anders dan het rijk van anderen. In Lucas 12 zegt Jezus tegen zijn discipelen dat ze niet bezorgd moeten zijn en dan voegt Hij er aan toe (vers 32): 'Want het heeft uw Vader behaagd u het koninkrijk te geven'.
En in Handelingen 1 : 3 wordt gezegd dat de Heiland tussen Zijn opstanding en hemelvaart is bezig geweest Zijn apostelen de stijl van dat koninkrijk van God uit te leggen.
Misschién vind je het een vreemde sprong, van wat ik opmerkte over de toenemende vereenzaming naar wat ik nu zeg over de Here Jezus.
Die sprong is echter minder groot dan het lijkt. Want het koninkrijk van God is een koninkrijk van mensen en voor mensen; in het koninkrijk van God wordt niemand aan zijn lot overgelaten.
Van dat koninkrijk heeft Johannes de Doper gezegd dat het was nabij gekomen (Matth. 3 : 2). Van dat koninkrijk heeft Jezus Zelf gezegd tegen de farizeeën dat het midden onder hen was (Lucas 17 : 21).
Van dat koninkrijk heeft Jezus ook gesproken als van iets dat later komt (Lucas 22 : 29, 30).
Dat koninkrijk was er, is er en komt er.
Dat koninkrijk heeft alles te maken met de verhoogde mens Jezus die naar de hemel ging. Hij werd onzichtbaar voor mensenogen, maar Zijn koninkrijk wordt steeds meer zichtbaar in deze wereld.
Dat wil de Vader tenminste dat dat koninkrijk steeds meer zichtbaar wordt in mensen van welbehagen.
Een koninkrijk voor mensen
Het laatste dat Jezus op aarde heeft gedaan is Zijn apostelen het eigene van Gods koninkrijk bij te brengen. En daarin heeft hij ons een weg gewezen waarop voor vereenzaming geen plaats is.
In Gods koninkrijk hoeft niemand op maat te worden gemaakt, hoeft niemand te worden gelijkgeschakeld, hoeft niemand te vereenzamen. Om Jezus' wil niet!
En als het toch gebeurt, mankeert er wat aan, dan mankeert er wat aan ons, dan hebben wij van Jezus nog weinig begrepen, dan geloven we erg slecht in de verhoogde Heer.
Dan is het goed voor ons om te bedenken dat hoeren en tollenaars ons kunnen voorgaan in het koninkrijk van de Vader (Matth. 21 : 31).
Eens zullen twee mensen op het land zijn. Dan blijkt het opeens te zijn de dag van de wederkomst van Jezus. Die twee zijn misschien samen aan het werk, de één zal worden aangenomen en de ander zal worden verworpen (Matth. 24 : 40).
Dán zal het volkomen zichtbaar zijn dat Gods kinderen geen onpersoonlijke massa vormen, maar allen, ménsen zijn die dan sámen en nooit meer alleen zullen zijn.
Daarvoor is Jezus op aarde geweest en weer naar de hemel gegaan!