Omgang met de schepping in de moderne techniek
1982-04-30
1. De wetenschappelijk-technische mogelijkheden hebben een enorme verrijking van de cultuur gebracht, maar de neveneffecten worden steeds dreigender. De kernenergie en de industriële techniek leveren daarvan illustraties. De nieuwe genetische manipulatietechniek (Recombinant DNA) bergt vele beloften in zich, maar kan eveneens zeer destructief worden. Volstrekt wetteloze ontwikkelingen worden beoogd wanneer met geaborteerde foetussen experimenten worden verricht of wanneer met de technieken van de reageerbuisbaby’s mens-dier hybriden worden "gemaakt".- Jaargang 26
- nummer 17
2. De amerikaanse historicus Lynn White is er van overtuigd dat de traditie van het jodendom en het christendom, en vooral de opkomst van de Reformatie, een natuurbeschouwing met zich meebracht, waardoor onbegrensd ingrijpen op de natuur mogelijk werd met als gevolg het milieuprobleem en de ernstige bedreigingen van de moderne techniek.
3. De Reformatie ziet de natuur niet als goddelijk, maar als schepping. Wetenschappelijk onderzoek en technische beheersing van de schepping is gerechtvaardigd. De erkenning van een goddelijke orde voor de schepping waaraan de mens als rentmeester behoort te voldoen, voorkomt een volstrekt willekeurige uitbuiting van de schepping.
4. Voor de onderscheiden relaties: mensmens; mens-dier; mens-plant en mensdingen geldt een goddelijke orde, die de mens niet straffeloos kan negeren. Dat maakt bijvoorbeeld de bio-industrie duidelijk. Het dier wordt tot een productieobject en deze bio-industriële ontwikkeling bevordert tegelijk het hongerprobleem in de wereld, omdat voor de productie van vleeseiwit een veelvoud aan plantaardig eiwit nodig is. Overigens is er in deze ontwikkeling nauwelijks meer iets van wat de Bijbel zegt: De rechtvaardige kent de ziel van zijn beesten ... (Spr. 12 : 10).
5. Historisch gezien heeft de Reformatie veel invloed gehad op de ontwikkeling van de natuurwetenschappen, maar geestelijk-historisch gezien hebben de Renaissance en liet subjectivistisch humanisme steeds meer de overhand gekregen sinds de opkomst van de industriële revolutie. Voor zover het christendom in dit proces is meegeseculariseerd, staat zij mee schuldig aan de problemen van de eigenmachtige exploitatie van de schepping.
6. De mens die in de beheersing van de schepping geen maat heeft weten te houden, wordt in allerlei opzicht geconfronteerd met problemen en dreigingen die de menselijke maat te boven schijnen te gaan.
7. De verzakelijking en de zinontlediging van de natuur is niet alleen bevorderd door filosofie en wetenschap, maar ook door het welvaartsmaterialisme. Door dit materialisme werd nauwelijks aandacht gegeven aan de weg waarlangs en de manier waarop de welvaart werd verkregen. Men pleegt roofbouw op de natuur en vervuilt en verwoest haar voor zover zij van geen waarde blijkt te zijn voor de nuttigheidseisen van de mens.
8. De oorzaak van de dreiging in de toenemende wetteloze ontwikkeling in wetenschap en techniek ligt in de zonde als de afval van God, in het kwaad en in de kortzichtigheid van mensen. Maar juist wanneer men deze diepe oorzaak niet erkent en de grote problemen op eigen kracht te boven wil komen, worden ze versterkt.
De ontwrichting in de schepping neemt toe naarmate de eigenmachtigheid meer en meer het grondmotief wordt in de ontwikkeling van de wetenschappelijk-technische mogelijkheden. De overwinning daarvan is een geschenk van God in Christus. In Hem is er het perspectief van verlossing en vervuIling van de schepping in de komst van het Koninkrijk van God (1 Cor. 15).
9. In dat koninkrijksperspectief werken betekent verantwoordelijkheid aanvaarden in de gehoorzame uitwerking van goddelijke normbeginselen. Op deze weg van de verantwoordelijkheid blijven "doornen en distelen" ons echter niet bespaard.
10. Zoeken naar de normativiteit, georiënteerd op de scheppings- en verlossingsorde, in alle wetenschappelijk-technische problemen (kernenergie, kernbewapening, computertechniek, bio-industrie, genetische manipulatie, enz.) betekent geen teruggang van wetenschap en techniek - of zelfs afstand ervan doen, neen, het betekent de zin van wetenschap en techniek zoeken in het perspectief van de eeuwigheid. De Bijbel drukt dat uit in het beeld van het nieuwe Jeruzalem: de stad met de diamanten poorten, de gouden straten en de vruchtbomen die elke maand vrucht geven (Openb. 21).