Adventstijd- Charoekafeest
1981-12-18
Heeft u ooit weleens het genoegen gesmaakt, één van de weken van december door te brengen in een echte Joodse wijk of misschien wel in Israël zelf? Dat genoegen mocht ik zo'n twee jaar terug hebben, toen ik door omstandigheden de wintermaanden in Antwerpen doorbracht.- Jaargang 25
- nummer 46
Eén van de wijken, waar ik toen met veel genoegen wandelde, was de Joodse wijk, vlakbij het Centraal Station. U weet wel, die wijk, die door het terrorisme zo in 't nieuws stond de laatste weken.
Waarom ik nu juist over deze tijd iets wil schrijven, is vanwege een echt groot feest voor de Joden: Charoekafeest. Het was in Antwerpen de eerste kennismaking met het Charoekafeest en het zou mij niet eens opgevallen zijn als Ds. Ranaka van de V.P.K.B. (Ver. Past. Kerk van België) er niet één van zijn preken aan gewijd had. Charoekafeest is een "Lichtfeest". In 't kort gezegd herdenken de Joden dan een wonder. Vele jaren na de verwoesting van de tempel werd er namelijk een achtarmige kandelaar gevonden, die olie bevatte om slechts één dag te branden. Maar volgens de overlevering brandde de kandelaar geen één maar wel acht dagen. De kandelaar heet Charoeká, vandaar de naam Charoeka-feest.
Wat mij nu juist zo aangreep in dit Charoeka-feest, dat altijd in de adventstijd gevierd wordt, was de tastende overeenkomst met onze adventstijd en kersttijd. Het is een typische overeenkomst, want onze cultuur is eigenlijk puur heidens, germaans van oorsprong en vele kerstgebruiken (bv. de kerstboom) niet minder. Zelf had ik en heb ik nog best wel moeite met onze erfenissen uit Germaanse bron.
Toch, als we wat meer kijken naar de Joodse gebruiken en betekenissen in deze tijd, zou de adventstijd voor ons best een diepere betekenis kunnen krijgen. We zullen eens wat gebruiken Ieren en ze vergelijken met onze gebruiken.
Tijdens alle dagen van Charoeka staat de achtarmige kandelaar met één of meer brandende lampjes voor het venster. De Jood verheugt zich, omdat het in de loop der dagen alsmaar "lichter" zal worden, waarover zo meer. Volgens Joodse publikaties zit er soms zelfs een Messiaanse verwachting achter.
We moeten uiteraard oppassen om de "heilsfeiten" te willen herhalen, maar Adventstijd heeft dan ook in' de oude christelijke kerk direkt te maken met de Wederkomst van Christus. Daarom kunnen we ook in het gebruik van de zgn. Adventsster misschien eens vreugdevol vooruitzien naar de komst van Christus. Bij de geboorte van de Heer in Bethlehem wees de ster op dit heugelijke feit. Als we zo'n ster zien branden, mogen we daarop zien, maar bovenal op het feit dat Christus spoedig weer zal komen.
Wat dacht u van het branden van adventskaarsen? Voor elke zondag komt er één kaars meer te branden.
Bij ons thuis was het vroeger een normale gewoonte. Het wees erop dat kerstfeest steeds dichterbij kwam. Als er vier kaarsen brandden, wist je: "nog even, dan is het kerstmis". Behalve dat, kan er voor ons ook een diepere gedachte achter liggen, namelijk de steeds dichterbij komende "Wederkomst van Christus" .
Wist u dat de Jood zo ook zijn Charoeka-feest viert? Het feest duurt acht dagen. Op elke dag mag er één lampje van de kandelaar meer branden, de laatste dag zijner acht. Voor de Jood ziet dat terug op een wonder, maar hij verwacht daarmee ook nog de komst van de Messias.
Als christen heb ik vaak moeite met het vieren van het heidense Sint Nikolaasfeest of, zoals in Duitsland gebruikelijk is, het feest van de kerstman. Daardoor wordt kerstfeest vaak een feest, overgoten van puur heidendom en materialisme.
Voor de Jood betekent geschenken geven op "Charoekafeest" en het zenden van geschenken daarvoor een uiting van vreugde, denk ook maar aan de geschenken die gezonden werden tijdens het Poerimfeest in de tijd van Esther.
Het was bij ons thuis vroeger een gebruik om elkaar geschenken te geven met kerst. Het geloof in de kerstman of Sint Nikolaas is mij nooit bijgebracht, en ik ben er mijn ouders maar wat dankbaar om, dat ik niet met die fabeltjes. grootgebracht ben. Wel leerden we van jongsaf aan om elkaar cadeaus te geven met kerst. Het hoorde gewoon bij het feest, Mijn vrouwen ik hebben die traditie in ere hersteld en we hebben beiden veel geleerd van het Joodse idee over geschenken krijgen en ontvangen.
Over de "oliebollen" die de Joden van matzemeel maken tijdens het Charoekafeest, zullen we het nu niet hebben, evenmin over de Joodse gelukwensen tijdens hun Nieuwjaar in september/oktober.
Maar het bewijst allemaal wel, dat (we niet zo heel ver staan van de Joodse gebruiken dan we denken.
Misschien krijgen de Adventstijd en de vele gebruiken rondom december voor u ook een nieuwe betekenis. In elk geval prettige feestdagen en gelukkig nieuwjaar gewenst.