Snuf de hond in oorlogstijd
2008-07-25
Heel wat Opbouwlezers van na 1960 zullen in hun kinderjaren de boeken over Snuf hebben gelezen. Ook nu nog worden ze gedrukt, maar gaan ze in het grote aanbod van christelijke kinderboeken ten onder. Dit komt mee doordat de stijl van spreken over het geloof te gedateerd is en te braaf. Bijzonder is dan ook deze verfilming, waarbij de makers ook op dit punt gebalanceerd hebben met de gegevens van het eerste boek en een eigentijdse verfilming.- Jaargang 52
- nummer 15
Tom is niet langer zoon uit een keurig gezin, maar een opstandige jongere die door het verlies van zijn ouders bij zijn oom en tante op de boerderij in Friesland moet wonen. Het liefst wil hij Duitsers vermoorden. Zijn oom reageert hierop fel. Hij lijkt dan driftig en kortzichtig van aard. Later leert Tom een andere kant kennen: zijn betrouwbaarheid en inzet voor mensen. Hij gaat voor ‘recht’. Tante Jeltje en haar vader zijn ieder op eigen wijze een brug tussen Tom en zijn oom. Ze staan veel meer voor ‘liefde’ en ‘wijsheid’. Dit blijkt al bij het eerste tafelgebed. Tom maakt het vanuit zijn katholieke achtergrond met een zekere distantie mee - het biedt zo een herkenning voor de hedendaagse kijker. Tom voegt aan dit gebed een wraakwens voor de Duitsers toe. Oom Tjerk vliegt op, maar zijn vrouw en haar vader weten met wat humor de situatie te redden. Het bidden wordt zo wat lichter en de film is daarmee toegankelijker dan het boek.
Vriend en vijand
Tom leert in het dorp allerlei mensen kennen. Iedere ontmoeting staat voor een nieuw avontuur. In de eerste dagen spreekt Tom de ogenschijnlijk vriendelijke dorpsbewoner Dries. Deze blijkt later landverrader te zijn. Ook ontmoet Tom het joodse buurmeisje Mirjam, dat daar ondergedoken zit met haar grootouders. Zij ziet vrijwel direct wat in Tom, bij hem duurt het wat langer. Later wordt haar familie verraden en helpt Tom haar te vluchten. Ook zij woont dan op boerderij. Tom weet een Nederlandse piloot, die voor de Engelsen vliegt en uit de lucht is geschoten, van een eilandje te redden. De piloot kan als boerenknecht bij de familie blijven. Opvallend is natuurlijk de rol van Snuf, die Tom en anderen uit wel heel benarde situaties weet te redden. Ze blijven daarbij steeds wel onwaarschijnlijk onzichtbaar voor de Duitsers.
Eigenwijzigheid
Op een aardige manier tonen Tante Jeltje en haar pake steeds weer aan Tom, dat de lijn tussen goed en kwaad niet tussen Nederlanders en Duitsers doorloopt. Er zijn ook goede Duitsers: soldaat Dieter blijkt er één te zijn, maar ook de Duitse herder Snuf noemt tante Jeltje als grappig en verhelderend voorbeeld. Nederlanders blijken fout te kunnen zijn, maar ook Tom zelf moet ervaren dat een kleine eigenwijzigheid van hem ernstige gevolgen kan hebben.
Het is een echte avonturenfilm, waarin veel gebeurt met niet al teveel diepgang. De film is daarmee heel toegankelijk, al zou de leeftijdsgrens wel iets omhoog mogen. Want voor een zesjarige lijkt het me veel te spannend.
Drs. Judith Gerkema-Mudde is theologe en bezocht met drie dochters de film ‘Snuf de hond’.