Jeff Fountain zoekt een klimaat van hoop
2011-12-09
Houd toch eens op met zwartkijken. Dat is, een beetje cru gezegd, de boodschap van Jeff Fountain aan christenen in Europa. Negatieve praat over lege kerkbanken en een seculariserende bevolking ligt makkelijk op de tong. Maar is dát Gods wil met ons continent? Fountain: 'We moeten Gods toekomst zien. Leef als een volk van hoop.' - Jaargang 55
- nummer 24
Hij is zelf geen Europeaan, maar heeft in de loop der decennia zijn hart aan het continent verpand. Jeff Fountain groeide op in Nieuw-Zeeland. Als jongeman kwam hij naar Nederland om voor Youth with a Mission (YWAM) te werken. Het plan was dat hij één à twee jaar zou blijven, maar hij ontmoette Romkje, met wie hij trouwde. Inmiddels woont hij al 36 jaar in Nederland.
Na jaren de YWAM-vestiging Heidebeek te hebben geleid en aan het hoofd van YWAM Nederland te hebben gestaan, werd hij Europees directeur van de jongerenorganisatie. Die functie vervulde hij twintig jaar lang.
In 2009 legde Fountain zijn directeurschap neer om zich te wijden aan het Schuman Centre for European Studies, dat hij samen met zijn vrouw oprichtte. Vanuit het centrum zet Fountain zich in voor de verspreiding van een Bijbelse visie op verleden, heden en toekomst. 'Onze geschiedenis en onze toekomstperspectieven worden vaak maar vanuit één gezichtspunt verteld, bijvoorbeeld het economische', zegt Fountain. 'Met het centrum willen wij een groter, allesomvattend perspectief vinden.' De naam van het centrum is wat dat betreft typerend. Het is genoemd naar Robert Schuman, de man die de basis legde voor de huidige Europese Unie en wel de 'vader van Europa' wordt genoemd. Fountain heeft net een boek gepubliceerd over de vergeten visie van de Franse politicus. Het beeld dat velen, en niet in het minst christenen, anno nu van de EU hebben, is dat van een op economisch gewin en macht belust systeem. Maar daar ging het de stichters niet om.
Schuman wilde een vreedzame samenleving die diep geworteld zou zijn in christelijke waarden.
Dát soort frisse inzichten, daar is het Fountain om te doen. Zijn devies is: bekijk 'de big picture'.
Zwanger
Dat 'grote verhaal' lijken christenen wat uit het oog te hebben verloren, vindt Fountain. Dat is één van redenen waarom hij een aantal jaren geleden bij de start van de beweging Hope for Europe betrokken raakte. Hope for Europe is een echte beweging. Geen kantoor, bankrekening of telefoonnummer, wél een groep bewogen christenen die door netwerken, platforms, conferenties en allerhande contacten hun boodschap willen verspreiden.
Namelijk: er is hoop voor Europa.
'Op een of andere manier denken christenen dat het erger en erger wordt in Europa', zegt Fountain. 'Natuurlijk, het is makkelijk om zwart te kijken en te wijzen op de lege kerkbanken.
Maar dat is niet het hele verhaal.
Je moet Góds toekomst zien.
Krom gezegd: is het Gods wil dat zijn wil voor Europa zal geschieden? God wil iedereen bereiken, God wil zijn koninkrijk laten komen en hij wil dat we ervoor bidden en ons ervoor inzetten.' Volgens Fountain moeten we ons als christenen geheel laten beïnvloeden door die grote toekomst die voor ons ligt. 'Door Jezus is het koninkrijk al gekomen, maar het is nog niet voltooid.
Het wordt voltooid bij zijn wederkomst.
Je kunt deze tijd zien als een periode van zwangerschap. We zijn zwanger van het koninkrijk. Het is er dus al, maar het is nog niet geboren.
Het toekomstperspectief van het krijgen van een kind verandert heel je heden. Zo moet onze toekomst ons hele heden veranderen. Er is hoop, ondanks het huidige perspectief. Wij mogen bidden dat Gods koninkrijk komt. In Europa.'
Dood en opstanding
Minstens net zo belangrijk is het daarbij om het verleden niet te vergeten, stelt Fountain. In zijn boek Leven als een volk van hoop, dat geheel over dit thema gaat, schrijft hij: 'Als we vergeten wat God in het verleden gedaan heeft, vergeten we wat Hij opnieuw kan doen in de toekomst'.
'Er zijn verschrikkelijke dingen gebeurd in de kerkgeschiedenis en dat kunnen we niet uitwissen', vertelt Fountain. 'Maar we moeten niet vergeten dat het evangelie de belangrijkste bron van Europa is geweest.' Hij pakt er een kaart van Utrecht bij in de tijd van de reformatie. Zonder moeite wijst hij talloze kloosters aan in de stad; 28 waren het er in totaal.
'Zij deden al het sociale werk, ze waren het fundament van de stad, de ziel', vertelt Fountain. 'Wat is de ziel van Europa en wanneer kreeg Europa die ziel? Dat is toen het evangelie gebracht werd. Dat veranderde alles.
Dus als het verhaal van Jezus veruit de grootste invloed is geweest op het vormen van het verleden van Europa, waarom zou hetzelfde verhaal dan niet de grootste invloed zijn op het vormen van de toekomst van Europa?'
Dat het aantal christenen drastisch afgenomen is de afgelopen decennia, maakt Fountain niet minder hoopvol.
'Als ik naar de geschiedenis kijk en zie wat de Heilige Geest heeft gedaan, zie ik een verhaal van hoop. De gelovigen waren vaak een minderheid, maar wát een impact hebben ze gehad. Je hebt geen meerderheid nodig, een creatieve minderheid is genoeg. Laat de rest maar over aan de Heilige Geest.' 'Het christendom is een verhaal van dood en opstanding. Ook in de geschiedenis.
Er zijn tijden van droogte en tijden van opwekking. Dat betekent dat we mogen geloven dat de Heilige Geest wat fris zál gaan doen in Europa. Neem als voorbeeld China. Daar is iets gebeurd wat niemand voor mogelijk had gehouden.
Het is de Heilige Geest die aan het werk is. Dat is waarom ik hoop heb.'
Tekenen
Ook in het heden zijn er vele 'tekenen' van een hoopvolle toekomst te ontdekken.
Fountain noemt er een aantal in zijn boek en gelooft – ondanks dat het boek al een jaar of zeven oud is – dat ze nog steeds volop waar te nemen zijn. De opkomst van gemeentestichting bijvoorbeeld. 'Twintig jaar geleden was het een vloek, nu komen er steeds meer initiatieven. De kerk werd lange tijd gezien als een statisch gebouw, nu dringt het besef door dat het een lichaam van mensen is. We beginnen te beseffen dat ons eigen land en Europa een zendingsveld is en dat we ons als kerk telkens moeten vermenigvuldigen om dat veld te bereiken.' Fountain wijst verder ook op de explosieve groei van christenen in Afrika, Azië en Zuid-Amerika. En het feit dat veel immigranten uit die gebieden hun geloof meenemen naar Europa. 'In Londen zijn er inmiddels meer zwarte christenen die zondags naar de kerk gaan dan blanke. En in Rotterdam bespaart de gemeente 130 miljoen euro per jaar aan sociale hulp omdat de christelijke gemeenschap dat op zich neemt. De helft daarvan wordt gedaan door migrantenkerken...' En zo kan Fountain doorgaan met het noemen van hoopvolle ontwikkelingen.
De nieuwe geestelijke honger in de samenleving bijvoorbeeld. Of de toenemende oecumene tussen kerken.
Of tal van creatieve gebedsinitiatieven.
Allemaal prikkels om een pessimistische blik op de toekomst te laten varen en te gaan 'leven als volk van hoop'.
Netwerk
Maar 'leven als volk van hoop', hoe doe je dat? Wat kan een lokale kerk met die boodschap? Volgens Fountain moet de kerk zijn omgeving herinneren aan de boodschap van hoop. 'Het concept van hoop heeft nooit buiten de Bijbel bestaan. Het christendom leerde de mensheid hoop. Als we de hoop verliezen, is er niets meer om voor te leven dan enkel voor het hier en nu. De kerk moet dat laten zien.
De lokale kerk is een soort “pilot project” van Gods komende koninkrijk.' 'Maar de lokale kerk bestaat niet op zichzelf of in zichzelf. Samen met alle kerken moeten we overal aanwezig zijn, als een soort sociale lijm van de samenleving. We moeten een klimaat van hoop scheppen.' Dat kan echter alleen als er een overkoepelende visie komt en we elkaar als christenen in Europa opzoeken, stelt Fountain. Oftewel: als we ook echt leven als volk. En daar schort het volgens Fountain aan. 'Ik zie veel positieve dingen in kerken, maar we schieten tekort als het gaat om grote Europese thema's. In tegenstelling tot de katholieken leiden wij sinds de reformatie alleen christelijke leiders op om ergens lokaal dominee te worden.
Het zijn allemaal kleine “winkelbewaarders”.
Maar waar is de big picture?
Waar is onze grote visie voor wat de kerk in Europa moet doen? En waar is ons netwerk over de grenzen heen? Iedereen heeft een netwerk tegenwoordig.
Politiek, industrie, sport, media, de maffia. Maar wij niet. Wij hebben “territoriale” kerken en hebben onderling maar weinig contact.' Als wij als christenen een rol willen spelen in het 'nieuwe Europa', is het volgens Fountain essentieel om over de grenzen te gaan kijken. 'De lokale kerk moet verbonden zijn met stad, land en Europa. We zouden als christenen in Europa op zoek moeten gaan naar wat we samen hebben, naar onze gezamenlijke wortels.' Of, zoals hij zijn boek Leven als volk van hoop besluit: 'Durven wij samen te werken – plaatselijk, landelijk en over de grenzen – totdat de Kerk van Jezus Christus als een pijl in elk dorp en elke stad naar Gods toekomst wijst? Zo ja, dan zullen de volgelingen van Jezus weer bekend worden als volk van hoop.' Christenen moeten en kunnen op alle gebieden van de samenleving een rol spelen, is de overtuiging van Fountain.
'Het is bijvoorbeeld onze taak om bruggen te bouwen. Wij zijn de enige groep die het netwerk en de filosofie heeft om spanningen weg te nemen, bijvoorbeeld met moslims.
Onze “zachte” krachten als liefde en barmhartigheid kunnen de “harde” krachten in de samenleving overwinnen.
Wij kunnen het verschil maken.'
Het is noodzakelijk, vindt Fountain.
Dringend zelfs. 'Europa is een huis dat schoongeveegd is. Het communisme, het fascisme: alle “isme's” zijn verdwenen.
De vraag is: wat gaat het huis nu vullen? Het Europa van gisteren is voor een belangrijk deel door christelijke brengers van hoop bepaald.
Waarom zouden christenen dan ook niet een boodschap hebben voor het Europa van morgen?'
| Meer lezen... Fountain, J. (2004), Leven als volk van hoop. Geloof, hoop en visie in de 21e eeuw. 200 p. Christelijke Uitgeverij Initiaal, Doorn. € 12,50. Fountain, J. (2010), Deeply rooted. The forgotten vision of Robert Schuman. 136 p. InitialMedia Global. € 7,50 (bestellen via info@schumancentre.eu) Websites Hope for Europe: www.hfe.org, www.hopetalks.eu en www.hopemagazine.eu Website Schuman Centre for European Studies: www.schumancentre.eu. |