Met de blik van Hans Werkman
2008-08-15
Het is niet gemakkelijk Wachten bij Brug 8 te karakteriseren. Hans Werkman heeft er een aantal eerder gepubliceerde stukjes in samengebracht: reisbelevenissen, portretten, (jeugd)herinneringen, ontmoetingen, voorvallen tijdens congressen en lezingen. Het kan over van alles gaan: een universitaire promotie, of de kinderstrip Flipje; van de uitreiking van een literaire prijs tot een schets over een Zuid-Afrikaans hondje.- Jaargang 52
- nummer 16
Literair vorm gegeven
Een bont geheel, maar gemeen hebben ze dat ze prachtig literair vormgegeven zijn. En geschreven door een auteur met een scherpe blik, met oog voor details. In enkele zinnen kan hij een situatie weergeven of een karakter tekenen. Neem het hoofdstuk Maarten en Maarten. Tijdens de presentatie van een nieuw boek van Maarten ’t Hart begeleidt deze zijn collega Maarten Biesheuvel die op overtuigende manier ‘Beveel gerust uw wegen’ zingt. Geen van beide ex-gereformeerden toont een zweem van lacherigheid. Maarten en Maarten ruiken weer het oude geloof, dat ze weliswaar de deur uit hebben gedaan, maar waarvan de geur het niet laten kan door de kieren weer binnen te glippen.
Ontroerend
Uiteraard lopen er veel meer schrijvers en dichters in de stukjes van de letterkundige Hans Werkman rond. Je komt Wolkers tegen. En Siebelink, Achterberg, Ida Gerhard en vooral Willem de Mérode.
In hetzelfde genre maakt het hoofdstuk Wijdeveld indruk: over een dichter die in de oorlog ‘fout’ was, maar het schitterende Er is een Lam dat bloedt schreef. Ontroerend is het gedicht van Kees van den Brink, waarover je leest in Dood en leven.
Flipje
Werkman zet helder de weerbarstige existentialist W.F. Hermans neer, maar karakteriseert ook knap de wereld van Tielse Flipje: een slim en handig geslachtsloos ventje van framboos. In ieder stukje kom je wel mooie gedachten tegen, filosofische mijmeringen, prachtige beelden. Soms doen ze aan Carmiggelt denken. In University bijvoorbeeld, waarin Werkman – gewoon leraar tussen de professoren - zijn angst beschrijft voor de vraag ‘aan welke universiteit hij doceert’.
Wachten bij Brug 8 is een bundel met veel moois. Met zijn ‘Afrikastukken’ had hij wat zuiniger mogen zijn, maar er staat veel tegenover. Over het graf van Jacqueline van der Waals bijvoorbeeld; of over het ongelijk van de Catechismus als die spreekt over ‘stomme beelden’. Het is niet een boek om in een keer uit te lezen, wel zijn veel van de stukjes het herlezen waard. Een fijne, rijke bundel. Wie een geschikte tekst zoekt om voor te lezen, moet het ontroerende Gil een proberen.
Hans Werkman, Wachten bij Brug 8. Zoetermeer, 2007. 192 pag. € 15,90.
Jan Lakerveld is neerlandicus en redacteur van Opbouw.