Eerste NGK met predikant wordt opgeheven - ‘Het is een geweldige domper’
2008-08-15
De NGK Baarn is gestopt. Op 29 juni hield de gemeente de laatste reguliere samenkomst; op zondagochtend 28 september 2008 om 10.00 uur vindt een afscheidsdienst plaats onder leiding van ds. Piet Busstra (Bunschoten-Spakenburg) en ds. Rolie Barth. ‘Het is heel pijnlijk allemaal, maar alle alternatieven zijn bedacht.’- Jaargang 52
- nummer 16
BAARN - Begin juni behandelde de regiovergadering Utrecht het besluit van de kerkenraad van de NGK Baarn/Soest en omstreken om te stoppen. Gestreefd wordt naar een samengaan met de NGK Amersfoort-Noord. Hoeveel gemeenteleden er daadwerkelijk meegaan is nog onbekend. Iets minder dan de helft, schat de kerkenraad in. De meesten oriënteren zich nog op de mogelijkheden die variëren van een plaatselijke kerk in Baarn of Soest, de NGK Amersfoort-Zuid, Utrecht of Zeist.
Afkeuring
‘We bevinden ons nog midden in een rouwproces’, aldus kerkenraadsvoorzitter Dick Koning. Zelf wil hij zich aansluiten bij de NGK Amersfoort-Noord. Erover nadenken doet hij eigenlijk nog weinig; hij heeft zijn handen vol aan de afwikkeling die ingewikkeld is. Dat heeft vooral te maken met de situatie van de predikant die aan de gemeente verbonden is: ds. Rolie Barth. ‘Het is wrang, maar wij zijn de eerste NGK met een predikant die besluit te stoppen.’ De situatie is uniek binnen de Nederlands gereformeerde kerken. Barth, die sinds eind 2004 als parttime predikant aan Baarn is verbonden, werd vorig jaar ernstig ziek. Inmiddels is hij gedeeltelijk hersteld, maar voor een groot gedeelte afgekeurd. Af en toe gaat hij weer in een dienst voor, maar daarmee zijn zijn mogelijkheden wel genoemd. Zijn bewegingsruimte is namelijk ernstig beperkt door de stevige vermoeidheid waarvan hij last blijft houden. Autorijden lukt nog niet en fietsen slechts korte afstanden. Ook vergaderingen en pastorale activiteiten kan hij lichamelijk niet aan. Zijn fysieke afkeuring is nog niet definitief, maar herstel van zijn gezondheid ligt menselijkerwijs niet voor de hand. Wat de fusie voor zijn persoonlijke situatie betekent, is nog niet helemaal duidelijk, maar zoals het er nu uitziet, is het het einde van zijn net begonnen loopbaan als gemeentepredikant. Barth is op latere leeftijd predikant geworden en Baarn was zijn eerste gemeente.
Domper
‘Het is een geweldige domper’, aldus ds. Rolie Barth (57). ‘Het verlies van een droom. Dat doet pijn. Toen de stap definitief was, ben ik daar af en toe wel een beetje depressief van geweest. Toch heb ik het vertrouwen dat de Heer nieuwe wegen opent. Hoe, weet ik nog niet. Ik hoop iets met jonge mensen.’ Of de gebeurtenissen van het afgelopen jaar zijn geloof hebben aangetast? Verbaasd: ‘Nee, integendeel. Mijn geloof is gegroeid. Er zijn natuurlijk wel vragen. Grote vragen zelfs. Maar ik weet dat God mijn leven draagt en dat ik geborgen ben in Christus. Ik vertrouw op Hem.’ In het laatste Baarnse kerkblad schrijft hij daarover: ‘Overwegend dat ik nog maar tweeënhalf jaar als predikant in Baarn aan het werk was, is dit alles (het besluit om te stoppen, red.) best moeilijk. Temeer omdat ik moest revalideren in een periode waarin de gemeente langzaam teneinde liep. Er zijn vragen, er is veel verlies, soms ben ik terneer geslagen en verdrietig. Dwars door alles heen hebben wij het vertrouwen dat onze hemelse Vader met ons meegaat en wel wegen zal vinden waarlangs onze voet kan gaan.’
Ademhalen
Dick Koning is evenals veel gemeenteleden bijzonder aangeslagen door het proces. Bijna tien jaar geleden leerde hij de gemeente kennen. ‘Ik heb een heel gereformeerde, solide opvoeding gehad en ik voel me niet thuis bij de PKN.’ Toen hij naar Soest verhuisde en voor het eerst een dienst bezocht van de NGK Baarn in de Waldheimmavo aan de Vondellaan voelde hij zich direct thuis. ‘Door de wijze waarop het evangelie werd gebracht, de ruimte voor discussie en de manier waarop de liturgie werd vormgegeven. Er was hier ruimte waarin je geloof kan ademhalen, zo voelde ik dat. Bovendien was het een goed georganiseerde en zeer gastvrije kerk. Je kon hier, ook toen de dienst nog redelijk gevuld was, niet als
buitenstaander ongezien een dienst bijwonen en zonder een praatje te maken weer vertrekken.’
Strohalm
Waarom kon het dan zo misgaan? Dat heeft allereerst een puur praktische oorzaak, aldus Barth en Koning. ‘De demografische setting is ongunstig.’ Immers, Baarn is geen groeigemeente en wordt wel gekscherend ‘het groene graf van Nederland’ genoemd. Zo woonden de laatste jaren vrijwel alle kaderleden buiten Baarn, namelijk in Soest en omstreken. Een andere belangrijke oorzaak waren de spanningen tussen evangelischen en klassiek-gereformeerden, zoals Koning het noemt. ‘Er waren twee vleugels en daartussen was een redelijk grote kloof; een generatiekloof die niet helemaal door de generaties liep. In de periode dat we vacant waren voordat ds. Barth kwam, is een aantal gezinnen met kinderen weggegaan. En als die tendens er eenmaal is, is het heel moeilijk het tij te keren. Wij zagen de komst van ds. Barth als onze laatste strohalm. Maar hij heeft niet genoeg tijd gehad; het brokkelde te hard af.’ Na even nadenken weet hij wel een eigenschap van de Baarnse gemeente die niet goed was: het negatieve zelfbeeld van de gemeente. Koning: ‘De verwachtingen waren heel laag. Er was weinig vertrouwen.’
‘Verantwoordelijk en loyaal’
Ook ds. Mark Janssens (NGK Utrecht) gaat het verdwijnen van de NGK Baarn aan het hart. Hij stond er van 1995 tot 2002. ‘Bijzonder tragisch en spijtig voor de gemeenteleden die dit moeten meemaken. Maar ook voor de omgeving. Er zou in die omgeving toch plaats moeten zijn voor een Nederlands Gereformeerde kerk.’ Janssens leerde Baarn in zijn jaren kennen als ‘een warme, bijzonder hartelijke club’, ‘verantwoordelijk’ en ‘heel loyaal’. Janssens: ‘De gemeente paste haar kerktijden aan na overleg met de gemeente in Loosdrecht om mij daar te kunnen laten voorgaan. Ook in de regio en op de Landelijke Vergadering (Baarn stemde ooit tegen het AKS, had bezwaar tegen de getrapte afvaardiging naar de driejaarlijkse LV en liet zich daarom jarenlang door een gemeentelid rechtstreeks op de LV vertegenwoordigen, red.) en in bijvoorbeeld de Raad van Kerken nam de gemeente zijn verantwoordelijkheid. De gemeente had er altijd een goede en positieve inbreng. Baarn had een eigenzinnig geluid, met een orthodox-gereformeerd fundament.’
Janssens: ‘Toen ik wegging in 2002 was de groep klein en kwetsbaar, maar ik had alle vertrouwen in de toekomst. We hebben geen moment gedacht dat de gemeente zo snel zou afbrokkelen en zou worden opgeheven.’
Humor
Bij al het verdrietige en bij de vragen die we hebben, is er natuurlijk ook grote dankbaarheid, benadrukt ds. Barth. Voor het vele goede dat hierook de laatste jaren - is geweest. Zoals de catechisaties die ook door een aantal jongeren van andere kerken werden bezocht, de gastdiensten, de muziek die we met elkaar maakten, de humor, de hartelijkheid en de hartverwarmende liefde die onderling en aan buitenstaanders werd betoond, geeft hij aan. ‘Er is een abrupt einde gekomen aan veel dingen en mijn ziekte is daarin een katalysator geweest. Maar naast de vragen die we hebben en het verdriet dat het zo is gelopen, is er een grote dankbaarheid voor wat we hier mochten ontvangen. Dat geldt voor veel gemeenteleden.’
Zie www.ngkbaarn.nl.