Een God van levenden
1981-04-17
Andermans-doods-verachting- Jaargang 25
- nummer 15
Vijanden kunnen vrienden worden als zij een gemeenschappelijke tegenstander hebben. De haat van de Farizeeën paart zich aan de spot van de Sadduceeën als het erom gaat Jezus te "vangen". De Farizeeën pretenderen een gewetensprobleem te hebben met belasting betalen. De Sadduceeën komen de verrijzenis belachelijk maken, drijven er de spot mee. Twee of drie dagen voor Jezus' dood.
En met het vaste voornemen Hem te doden. Stel u voor: herders die bij een ten dode opgeschrevene de spot drijven met het enige dat een mens in doodsnood overblijft als troost. Die met uitgestreken gezichten en een beroep op Mozes even heel fijntjes laten voelen, hoe krankzinnig het gelóóf aan de opstanding der doden is, en achter hun hand staan te schudden van het lachen. . . eens even zien hoe Hij zich dáár uitredt! Deze vrijdenkers, deze ruimdenkende hoog gecultiveerde ambtsdragers zien er geen been in, iemand die met één been in het graf staat meesmuilend zijn doods-troost te ontroven. Sterf gelukkig!
Met het niet helemaal theoretische probleem van het zwager-huwelijk proberen deze priesterzonen hun gelijk te bewijzen. Ze wekken overigens de schijn van "echt gebeurd te zijn": Meester, Mozes heeft gezegd: indien iemand sterft zonder kinderen, zal zijn broeder diens vrouw trouwen nu waren er bij ons zeven broeders ... zij stierven allen het laatst van allen stierf de vrouw - van wie van de zeven zal zij in de opstanding de vrouw zijn?
Wetten ten leven
Een echt probleem is 't voor hen niet meer. Dan hadden ze niet zeven broers ten tonele gevoerd: "twee" was genoeg om het probleem te stellen in verband met het leviraatshuwelijk (Deut. 25 : 5-10).
Klaarblijkelijk ging dit terug op een oude gewoonte, zoals blijkt uit de geschiedenis van Tamar (Gen. 38 - hier betreft het zelfs drie mannen: Er, Onan, Sela). Naomi kent de wet van Mozes en zo trouwt Ruth na de dood van Machlon met Boaz; zij krijgen de zegen mee: ... uw huis worde als het huis van Perez, dien Juda aan Tamar baarde! (Ruth 4: 12).
De bedoeling van zo'n huwelijk wordt uitdrukkelijk genoemd: ... verwek voor uw (gestorven) broeder nakroost (Gen. 38: 8); ... opdat diens naam uit Israël niet worde uitgeroeid (Deut. 25 : 6); ... om de naam van de gestorvene op zijn erfdeel in stand te houden (Ruth 4 :10).
M.a.w.: God wil een geslacht niet laten uitsterven, door nakroost zal de naam van de gestorvene blijven voortleven mèt de aanspraak op het erfdeel. Om het leven, om de overwinning van de dóód is het God van meet af aan begonnen.
Om levenstroost in stervensnood. Jezus de "zoon"
van Ruth en Tamar (Mt. 1 : 3, 5) is daar het levende bewijs van. God keert de dood door het leven, door "wetten ten leven". Geen kind van God raakt in het vergeetboek als hij zonder nageslacht is gestorven. In het boek des levens schrijft God de naam van de gestorvene.
Mensenmaat
De Sadduceeën (Zadokieten - Aärons zonen) gebruiken "Mozes" echter niet tot een levende troost voor Gods volk.
Ze misbruiken hem en de Schriften ter verdediging van hun ongeloof in de opstanding. "Mozes" wordt de basis voor hun schijnbaar sluitend betoog - de Schrift moet hun gelijk bewijzen.
Ogenschijnlijk is er geen speld tussen te krijgen. Je hóórt de triomf in hun stem (wie van de zeven ... ?) en dat is een kwaad ding voor mensen die bezig (zeggen te) zijn de Schriften uit te leggen aan de hun toevertrouwde kudde.
De liefde is radicaal zoek als je Gods woorden misbruikt om iemand theoretisch schaakmat te zetten. Oók wanneer je die ander collega (Meester) noemt.
Het is geen wonder, dat Jezus hen bestraft. Of is dat geen afstraffing als leraar te horen: gij dwaalt ... dwaalleraar!
Met de toevoeging: jullie kennen de Schriften niet noch de kracht Gods ...
Maar Jezus laat het daar niet bij: als een rabbi geeft Hij onderwijs. Het eerste deel betreft het "hoe" van de opstanding.
Wie niet in de opstanding gelooft, kan alleen maar rekenen met de mogelijkheden van deze wereld (ongeloof loopt makkelijk uit op materialisme). Die rekent niet met Gods kracht, maar meet met mensenmaat. Jezus laat hun zien dat hun probleem geen echt probleem is: in de opstanding is van huwelijken geen sprake meer: (op dat punt) zijn de mensen dan als engelen in de hemel. Bij de engelen is óók geen sprake van huwelijk. Op dat punt is het leven na de opstanding anders dan het leven hier en nu. Krachtens Gods scheppingsordinantie (vermenigvuldigt u) kon het menselijk geslacht worden (uit)gebouwd. Daardoor wordt in de gegeven omstandigheden het menselijk geslacht voor uitsterven bewaard. Maar in de opstanding der doden is de dood overwonnen: "want zij kunnen niet sterven" (Luc. 20: 36). Geen náám wordt daar meer bedreigd door uitroeiing.
Het leven staat voor de deur, eeuwig: er is altijd tijd, tijd genoeg!
Tot een levende troost
Dan het tweede deel van Jezus' onderwijs: hebt gij niet gelezen wat door God tot u gesproken is, toen Hij zei (Ex. 3: 6): Ik ben de God van Abraham ... Izak ... en Jacob?
Zo hebben de Israëlieten het beleefd toen zij levend uit Egypte trokken - wordt dat over twee, drie dagen niet gedacht op het Pascha, toen de engel des doods hun huizen voorbijging?
Wat een evangelie - goed en groot nieuws! God verbindt zijn naam aan mensen: de God van Abraham. . . Israël ... en ook van ons, die. op zijn naam gedoopt zijn. Door zijn naam leeft onze naam voort. Jezus zegt: God is niet de god van een doden-rijk, een graf-gemeente, een kerkhof.
Hij is de God van zijn gemeente, zijn kerk, zijn volk.
Hij is niet een God van doden, maar van levenden: want voor Hem leven zij allen (Luc. 20: 38).
Dat was Jezus' leer voor mensen die Hem trachtte te doden!
Zo las Hij de Schriften, zo sprak Hij vlak voor zijn eigen dood. In dát geloof kon Hij in het uur van Zijn sterven als een kind in het avondgebed zeggen: Vader, in uw handen beveel Ik mijn geest (leven). Want Hij had de Schriften geloofd, en geleerd als rabbi dat de Messias moest lijden en sterven en na drie dagen opstaan uit de doden.
Nu - de Heer is waarlijk opgestaan: zijn én onze troost - onze God is een God van levenden!