Pinksteren en de verkiezingen
1981-06-05
Een van de meest opvallende resultaten van de laatste verkiezingen is de plotselinge opkomst van de R.P.F. U zult zeggen: zo bijzonder is het niet, dat er ná het opgaan van de oude A.R. in het C.D.A. nu ter rechterzijde minstens twee zetels afbrokkelen die in de lijn van de oude A.R. verder willen gaan.- Jaargang 25
- nummer 22
Zo lijkt het tenminste.
Toch klopt dit niet helemaal - want het opvallende verschijnsel doet Zich voor dat de R.P.F. geen enkele voorman uit de oude A.R. partij op hun kandidatenlijst had en in de tweede plaats dat zij hun twee zetels dit keer duidelijk melde te danken hebben aan hun openheid voor de evangelische beweging in ons land.
Over dit laatste nu wil ik in dit artikel graag wat zeggen in verband met Pinksteren.
Het is een feit dat de R.P.F. zich sinds de vorige verkiezing - toen zij bijna één zetel veroverden meer heeft opengesteld vóór en verbonden heeft met wat ik noem de evangelische beweging in ons land: Meindert Leerling is zelf gereformeerd van huis uit, maar zó stond hij niet bekend: hij stond bekend als medewerker van de E.O.
en op de kandidatenlijst van de R.P.F. prijkte verder nog een naam als die van de heer Frinnsel, die leider is van het werk "Tot heil des volks", en die zichzelf een gematigd Pinksterman noemt.
Ook in haar verkiezingscampagne heeft de R.P.F. er Wijk van gegeven graag de steun te willen ontvangen van alle evangelische christenen, die in ons land - los van de reformatorische kerken - actief zijn in allerlei bewegingen en groepen.
De verbinding tussen de RP.F. en deze groepen was zelfs zó sterk dat de R. van de R.P.F. minstens om een aanvulling vraagt. Je zou op zijn minst van een E.R.P.F. moeten spreken - een evangelisch reformatorische politieke federatie, Hier raken wij nu het punt waar ik graag de aandacht op wil vestigen: opnieuw zien wij hier 'n verbinding plaatsvinden in ons land, van stromingen die elkaar voorheen links lieten liggen, nl. de orthodox-reformatorische christenen uit de geref. gezindte die stoelen op de reformatie - èn de evang, christenen die uit de opwekkingsbewegingen afkomstig zijn: ik denk aan alle evangelisatie-groepen, zoals Youth for Christ, de Navigators, het Instituut voor Evangelisatie, de E.Z.A. (een zendingsorganisatie), In de Ruimte, het blad Reveil, Brandpunt en vele andere min of meer losstaande groepen en gemeentes. Deze laatste groepen gaan terug op de een of andere "opwekking" en ik noemde dat bewust een andere "traditie" dan die,die teruggaat op de reformatie.
De verbinding tussen deze twee stromingen zagen wij al eerder in ons land plaatsvinden op het gebied van de omroep (in de E.O.) en op het gebied van het onderwijs, de E.H. (Evangelische Hogeschool).
Ook kerkelijk is er een steeds meer toenemende eenheid - ik verwijs nu naar het feit dat bijv. Youth for Chris; ook in onze kerken veel aanhang heeft en ook naar de bekende oprichting van de E.A.
(Evangelische Alliantie) waar de gereformeerde gezindte even sterk vertegenwoordigd is als de opwekkingschristenheid.
Wat nieuw is is de nu uitgebreide samenwerking ook op het politieke vlak en dat Is bij mijn weten een novum, iets geheel nieuws: dat ons land een steeds krachtiger wordende politieke partij rijk is waarin voor het eerst christenen uit de opwekkingsbewegingen en reformatorische christenen broederlijk naast elkaar staan en kunnen samenwerken.
Dit is m.i. een verheugende ontwikkeling.
Ik hoop dat ze zich doorzet op nog breder niveau. Wij hebben elkaar nodig, Daarom ben ik blij met de twee zetels voor de R.P.F.
Nu zullen ze moeten latenzien waarvoor zij staan en ik ben zeer benieuwd, Toch gaat het mij in dit artikel niet allereerst om politieke beschouwingen.
Waar het mij om gaat is een verschijnsel te signaleren dat de laatste jaren heeft plaatsgevonden en dat m.i. nog onvoldoende is doordacht nL de vermenging van twee rivieren die 'Voorheen gescheiden stroomden, noem het kortweg: reformatie en opwekking - in het engels nog mooier gezegd: reformation en revival.
De reformatie is ons allen welbekend: het is een europees gebeuren in de zestiende eeuw, dat niet in de eerste plaats "van onderop" was gegroeid, maar moor "van bovenaf" d.w.z. via-ambt en verkondiging de middeleeuwse kerken bewoog en veranderde, De reformatie, geleid door predikanten en ambtsdragers leidde tot andere structuren 'Van de keI1k,andere ambtenveen andere liturgie, een andere kerk. Natuurlijk: het hart van de beweging was een herontdekt evangelie.
De opwekkingsbewegingen - in de wijdste zin van het woord - gaan allen terug op een of andere opwekking.
Deze "opwekkingen" waren meer een buiten-europees gebeuren, ook al zijn graaf von Zinzenderf en Darby Europeanen. Toch zijn deze opwekkingen het sterkst geweest in de Amerikaanse christenheid: The Great Awakening 1734 e.v. en The Secend Awakening met mensen als Spurgeon en Moody in de 19e eeuw.
Opwekkingen zijn er meer op gericht om de lelden van de gemeente van onderop tot een nieuwe geloofstoewijding te brengen - zij hebben zich nooit zozeer geïnteresseerd in de structuren van de kerk en de ambten.
Uit deze laatste vooral Amerikaanse opwekkingen ris een stroom van zending en evangelisatie de wereld ingegaan - zózeer dat het een bekend feit is dat de "evangelicals" zoals zij heten, méér zendelingen uitzenden dan alle kerken van de Wereldraad van Kerken samen. Ik denk nu aan Wicliff, Campus Crusade, Youth with a Mission, The Navigators, Billy Graham, Youth for Christ, Operatie Mobilisatie etc.
Deze korte beschrijving van de twee "rivieren" is totaal ongenoegzaam om beide recht te doen.
Toch heb ik even deze schets wilgeven om een diepere bezinning deze twee geloofswijzen op gang te brengen.
Te snel elkaar omarmen leidt volgens mij tot oppervlakkigheid in het kontakt. Anderzijds blijkt het steeds dat er tussen beiden nog talvooroordelen bestaan, die echte gemeenschap onmogelijk maken die werkelijk nergens op slaan. beiden een enkel woord: snelle omarming, zei ik, leidt tot oppervlakkigheid. Een eerste herkenning - op het punt van geloof in het Evangelie en het gebed - leidt tot een wederzijds spontaan kontakt - maar het kontakt blijft toch ergens steken en wordt niet totaal omdat men het vermijdt om dieper liggende verschillen hardop te zeggen: zoals: de cultuurmijding bij de één en "cultuur-optimisme" bij de ander. Of: de verantwoordelijkheid van de mens t.o. het geloof in de krocht van gebed, of: het verschil in beoordeling van de eindtijd, het verbond, etc. Deze onderwerpen zouden in een echte ontmoeting tussen de twee "rivieren" niet vermeiden moeten worden.
Anderzijds bestaan er nog allerlei verkeerde vooroordelen tussen beide bewegingen die de gemeenschap blokkeren zoals: opwekkingschristenen zijn alleen bezig met hun eigen gevoel en geloofsbeleving en reformatorische christenen zijn toch heel vaak maar naamchristenen, die hun geloof baseren op hun doop, zonder zelf gekozen te hebben.
over wedergeboorte en de plaats van het gemeenschappelijk gebed en de noodzaak van gemeenschap en de betrouwbaarheid van Gods Woord heb ik nog nooit een echt verschil bespeurd tussen beiden.
Ook niet over "de wedergeboorte".
Opwekkingschristenen worden vaak een "wedergeboortebegrip" opgedrongen wat reformatorische christenen op hen projecteren vanuit hun oude banden met de oud-gereformeerde mystiek. Gelukkig is dat ten onrechte. Want wat velen daar drijft op dit punt is, een volkomen gezonde en bijbelse nadruk op het belang van de persoonlijke keus voor Christus.
Hoe ook: voor dit moment heb ik alleen maar wat punten aangestipt die in het gesprek tussen berden een rol spelen.
De reden waarom ik dit artikel het opschrift gaf: Pinksteren en de verkiezingen is gelegen in het feit dat deze verkiezingen ons een verschijnsel hebben doen zien wat nauw met Pinksteren verband houdt. Want het samenstromen van wat ik de twee rivieren noemde van "reformatie" en "revival" is iets wat direct met Pinksteren te maken heeft. Want de Geest van God is ten diepste de bron van beide rivieren en waar de Heilige Geest krachtig werkt daar drijft het deze beide stromen bijeen tot één beweging die krachtig is in de Here.
In dat samenstromen spelen mensen een belangrijke rol. Daarom is het nadenken over de achtergronden van beide tradities erg belangrijk.
Daaraan hoop ik volgende week een tweede artikel te wijden onder het opschrift: Opwekking en reformatie: twee benen van één lichaam.