Werk en werkloosheid
1980-01-11
Prof. dr P.J. Roscam Abbing, Uitg. J.N. Voorhoeve, Den Haag.- Jaargang 24
- nummer 2
178 blz. Prijs f 19,90.
Dit boek geeft een pastorale en ethische benadering van het vraagstuk werk en werkloosheid. Het is een breed opgezette studie, omdat getracht wordt in dit 178 pagina's tellende boek heel dit complexe probleem te behandelen. Wat is de zin van beroepsarbeid?
Wat is de zin van het leven als werkloze? Is er niets meer tegen die werkloosheid te doen? Kan niet het totale arbeidsbestel gaandeweg zuivering ondergaan?
Bij deze vragen blijft ook de aanwezige sociaaleconomische orde niet buiten beschouwing. Deze wordt kritisch doorgelicht. Dit alles wordt dan besproken vanuit algemeen menselijke ethische noties en in het tweede deel bij het licht van het Evangelie, Interessante problemen worden aan de orde gesteld. De schrijver zegt zelf, dat hij veel hooi op zijn vork genomen heeft.
Dat is juist. De lezer krijgt heel wat voorgeschoteld. Hij krijgt waar voor zijn geld. De brede opzet brengt de schrijver er soms wel eens toe zijn opvattingen te weinig te onderbouwen.
Slechts één voorbeeld hiervan. Op blz. 45 schrijft hij, dat arbeidsstructuren zo behoren te zijn, dat de wil om anderen met eigen arbeid te dienen, zoveel mogelijk tot zijn recht kan komen. Onder "dienen" verstaalt hij dan het dienen van consument, cliënt, patiënt etc., maar met het dienen van een eventuele werkgever.
Je wilt dan graag weten, waarom die werkgever hier buiten valt, maar het antwoord wordt niet gegeven.
Soms wordt het ook duidelijk, dat de schrijver erg veel vertrouwen heeft in het ingrijpen van de overheid. Dit zal wel met zijn politieke overtuiging verband houden.
Hoewel ik dit boek met veel waardering gelezen heb, heb ik tegen de opzet toch één groot bezwaar, nl. dat hij het vraagstuk eerst bespreekt vanuit een algemeen menselijke benadering van ethische vraagstukken.
En dan op blz. 123 wordt de bijbel opengeslagen, en wordt gezocht naar een evangelische visie op werk en werkloosheid. Roscam Abbing concludeert dan dat 't niet nodig is de algemeen menselijke ethische visie te corrigeren vanuit de evangelische visie op werk en werkloosheid.
Wel is het zo, dat de bijbelse visie tal van wit gebleven plekken invult. Ik geloof, dat de schrijver hier aan het goochelen is. Hij haalt het konijntje uit de hoed, nadat hij zelf eerst het beestje erin gestopt heeft. In die algemeen menselijke visies heeft de schrijver zelf al heel wat christelijke noties ingestopt. Bovendien wat is een algemeen menselijke visie? Het is gelukkig in Nederland nog zo, dat christelijke visies ook nog invloed hebben op niet-christenen. Deze kritiek neemt niet weg, dat de studie van Roscam Abbing naar mijn opvatting ons veel materiaal geeft om ons te bezinnen over de problematiek van werk en werkloosheid.