De Islam
1980-01-18
"Een boog van crises strekt zich uit langs de oevers van de Indische Oceaan. Een gebied met kwetsbare sociale en politieke structuren, een gebied dat voor ons van vitaal belang is, wordt door verbrokkeling bedreigd. De politieke chaos die hieruit kan voortkomen, zou wel eens veel elementen kunnen bevatten die onze waarden vijandig zijn en onze tegenstanders in de kaart spelen."- Jaargang 24
- nummer 3
Zbiginiew Brzezinski
Deze woorden van president Carters persoonlijke adviseur, gesproken vóór de volle omvang van het Iraanse en het Afghaanse conflict bekend werd, geven aan hoe het Westen plotseling weer met het "Islamitisch probleem" geconfronteerd wordt.
Vele eeuwen lang heeft de Christenheid - Rooms èn Protestant - de Islam als een 'anti-christelijke macht ervaren. Veelal heeft de relatie tussen de twee godsdiensten in conflictsituatie plaatsgevonden. De Kruistochten, die met tussenpozen twee volle eeuwen hebben geduurd, zijn ontstaan naar aanleiding van de houding van Moslims tegenover het Heilige Graf. Zowel het uiterste westen, waar Spanje het slagveld was, alsook Oost-Europa, waar de Turken pas rond negentienhonderd hun invloed verloren, is er sprake van conflict geweest. Weinig bekend is het dat de Turken zelfs voor de poorten van Wenen hebben gestaan. De bedreiging, die men in de Islam meende te zien, is na 1700 nog al verminderd.
Vanaf die tijd zijn veel traditioneel Islamitische streken onder westers (koloniaal) beheer gekomen. De dekolonisatie, die na 1945 allerlei gebieden onafhankelijk maakte, heeft voor een opmerkelijke groei van Islamitisch zelfbewustzijn gezorgd. De laatste radicalen en conservatieve regeringen willen gelijkelijk teruggaan naar de bronnen van de Islam. De Mohammedaanse wetgeving, met zijn drastische strafmaatregelen, is in allerlei landen weer ingevoerd. De invloed van de geestelijkheid is ook in een aantal landen zeer toegenomen. Daarmee is ook de positie van de christelijke minderheid beïnvloed. Nu, zoveel eeuwen na de Kruistochten, lijkt aan moslimzijde weer het besef boven te komen dat de "Jihad", de heilige oorlog, moet worden gevoerd. Volgens kenners is de fel antiwesterse houding niet slechts te verklaren uit b.v. de relaties die met de Sjah onderhouden zijn; het zou ook wel eens een reactie kunnen zijn op de eeuwen, waarin de "ongelovigen" het volk van Allah geknecht hebben. In de artikelen, die in de komende weken zullen verschijnen, willen we daarom een poging doen om wat meer over de Islam aan de weet te komen. Uiteraard is dit een veel te groot onderwerp dan dat men dit op enkele pagina's voldoende aan de orde kan stellen. Niettemin is het zinnig om in een land, waar honderdduizenden Moslims wonen, meer te weten van hun geloof en hun levensverwachting. Bovendien moeten we als Christenen ons steeds weer opnieuw op de hoogte stellen van wat er in de Kerk, ook in Moslimlanden, gebeurt.
Achtereenvolgens hopen we aandacht te schenken aan:
- Ontwikkeling op politiek en religieus gebied. Omdat de Islam een totalitair stelsel is, waarin politiek en godsdienst onontwarbaar verstrengeld zijn, is voor ons begrip van de wereldpolitiek kennis van de godsdienst onontbeerlijk. Juist in de zeventiger jaren hebben zich nieuwe ontwikkelingen voorgedaan, die we aan het begin van de serie kort moeten noemen.
- Achtergrondgegevens betreffende de profeet Mohammed en zijn religieuze ontwikkeling.
- Informatie over de Islam als godsdienst, met geboden en plichten. De inhoud van de Koran en de plaats die gegeven wordt aan Issa (Jezus) en aan de "volkeren van het Boek", de Joden en de christenen. Er blijkt n.l. over de andere godsdiensten wel een bepaald oordeel te worden uitgesproken.
- Aandacht voor de positie van de christelijke minderheden in de Islamitische staten. Deze is niet in alle landen gelijk.
- Een poging te komen tot een "theologie van de Islam". Welke gedachten leven er over de relatie christelijk geloof - Islam?
- Een poging te doordenken welke opdracht we van de Here ontvangen t.a.v. "vreemdelingen in onze poorten". Hebben wij (een) visie voor de gastarbeiders in ons land?
Ongetwijfeld is dat een ambitieus programma, dat voor niet-Islamoloog te hoog gegrepen kan zijn. Daarom wil ik vooral naar allerhande boeken verwijzen die in ons taalgebied (en in het Engelse) verschenen zijn. Het is de bedoeling elke keer naar tenminste één werk te verwijzen, opdat zij, die zich nader oriënteren willen, informatie krijgen wat er allemaal op de markt verschenen is.
Als de belangstelling van sommigen gewekt wordt en er nadere studie van de "uitdaging van de Islam" gemaakt wordt, is het voornaamste doel bereikt.