De waarde van een kerkverband
1980-02-15
Je kunt over het kerkverband of een kerkverband op verschillende manieren spreken en schrijven. Dat is in de loop van de jaren dan ook wel gedaan. Er is heel wat gediscussieerd over de betekenis van een kerkverband. over wat wèl en wat niet moet worden vastgelegd in een kerkorde. Tijdens die discussies is gebleken dat er nogal verschil van mening is. Dat dateert niet van een paar jaar geleden, die verschillen waren er in de twintiger jaren ook al.- Jaargang 24
- nummer 7
Ook tijdens de conventsvergaderingen is dat verschil in denken weer aan het licht gekomen. Dat is niet ZlO erg, als we er maar niet opgewonden door raken en niet menen dat 1981 het jaar van de waarheid moet worden. Volgend jaar gaan , de kerken zich immers weer met allerlei kerkrechterlijke vragen bezig houden. 't Is te hopen dat ieder die geroepen wordt aan die discussies mee te doen bedenkt dat we ook een kerkverband moeten bezitten als niet-bezittende.
Discussies rondom het kerkverband hebben in het verleden veel verwijdering gebracht. Dat is jammer, want het gaat in het samen hebben van een kerkverband juist om het gemeenschappelijke en het is belangrijk dat gemeenten die samen een kerkverband vormen van dat gemeenschappelijke iets laten zien. Voor de werfkracht van een groep kerken is het van levensbelang dat van die kerken kan worden gezegd dat Gods zegen te zien is omdat er liefde woont (Psalm 133).
Een kerkorde is in de kerkgeschiedenis vaak geworden tot een kerkelijk-juridisch document waarbij kerkelijke uitspraken over een bepaald K.O.-artilrel zijn gaan fungeren als arresten van de Hoge Raad die b.v. een eind moeten maken aan verschillende interpretaties van belastingwetteksten. Op deze manier heeft het kerkverband - ik heb er al eens eerder op gewezen - polariserend gewerkt.
Wanneer we er geen blijk van weten te geven dat we iets geleerd hebben zullen ook in de toekomst allerlei kerkrechterlijke discussies de gelovigen uiteen drijven in plaats van dichter bij elkaar brengen.
Het kerkverband is echter méér dan een min of meer afgerond juridisch geheel maar een zaak van geestelijk leven. Ik denk aan wat C. Huizinga hierover heeft geschreven in Opbouwen Verkenning. Uit het laatstgenoemde blad neem ik enkele zinnen over (nummer oktober 1979, blz. 154):
'De christelijke omgang van zusterkerken... heeft continuïteit. Zustergemeenten komen elkaar niet maar zo af en toe tegen, zij zijn bij de voortduur samen. Want samen hebben ze deel aan Christus, Die belijdenis vormt het concentratiepunt van hun één zijn.'
Als we dit nu onthouden kan het duidelijk zijn dat een kerkverband niet bestaat bij de gratie van een kerkorde, maar zijn waarde heeft doordat die kerken gezamenlijk wat doen en laten zien dat ze solidair zijn. Na de laatste kerkelijke breuk zijn er een aantal samenwerkingsvormen tot stand gekomen of voortgezet terwijl we "buiten verband" waren. Toch was er een bánd, er was verband. Het zendingswerk werd voortgezet en daar waar mogelijkheden wegvielen werden andere mogelijkheden gevonden. Er werd hulp verleend aan gedupeerde ambtsdragers, aan hulpbehoevende studenten. Er kwam een nieuwe stichting voor emeritaatsvoorziening waarbij de kerken gezamenlijk een richting kozen en zich aan elkaar verbonden.
Er kwam een stichting voor maatschappelijk werk, er kwam een commissie voor het begeleiden van theologische studenten. Zo is er meer te noemen: allemaal vruchten van het samen-iets-hebben.
Een kerkverband wordt niet herkenbaar door wat er in allerlei artikelen na veel wikken en wegen op papier wordt gezet (hiermee ontken 'ik niet de betekenis van een kerkorde), maar door wat alsvrucht van samen-van-de-Here-zijn, als vrucht van de Geest, openbaar wordt. De gemeenschap der heiligen laat zich niet omschrijven in een kerkorde, je bènt solidair met een ander of je bent het niet! De continuïteit van de omgang van zusterkerken is afhankelijk van het sámen blijven doen van dingen waaraan je sámen bent begonnen. Een roepende kerk voor zendingswerk kan niet zonder de zekerheid dat een aantal zusterkerken blijft samenwerken. Datzelfde geldt uiteraard van allerlei andere activiteiten. God beware ons ervoor een voortdurende blijven bezig zijn met b.v. artikel 34 van een kerkorde hóger te stellen dan het praktisch met elkaar doen van allerlei dingen die de komst van Gods koninkrijk kunnen bevorderen.