Versterkte dijkbewaking om crisisgevolgen op te vangen
2012-02-04
ROTTERDAM – In financieel-economische zin zijn het zware tijden. Het Centraal Plan Bureau heeft aangegeven dat Nederland in een recessie zit en verwacht dat de werkloosheid zal stijgen. Consumenten zijn negatief over hun financiële situatie en door de verslechterde economische omstandigheden hebben de voedselbanken in de laatste maanden van 2011 een toename van de hulpvraag ervaren. Wat merken Nederlands Gereformeerde diaconieën van de financiële crisis en hoe reageren zij daarop?- Jaargang 56
- nummer 3
Bij de meeste diaconieën in het land loopt het nog niet storm met extra vragen om financiële hulp, zo blijkt uit een belrondje door NGK-land. Maar ze geven stuk voor stuk wel aan dat er alle aanleiding is om de ontwikkelingen scherp in het oog te houden. Zo constateert diaconievoorzitter Hessel Meinema van de NGK Enschede op dit moment geen stijging van het aantal mensen dat een beroep doet op de diaconie voor financiële ondersteuning, maar hij verwacht wel dat dat gaat gebeuren. ‘Op dit moment hebben we nog een redelijk positief saldo, maar dat slinkt in vergelijking met twee jaar terug. Dat baart ons wel zorgen en we volgen het kritisch.
Mocht deze tendens zich voortzetten, dan zullen we extra collecten moeten voorstellen of andere bronnen
aanspreken.’
Scherp krijgen
Ook volgens diaken René Klein heeft de financiële crisis nog niet geleid tot extra hulpvragen.‘ Maar dat kan snel veranderen.
Niet alleen vanwege de gevolgen van de crisis op langere termijn, maar ook door het toenemend aantal ouderen in onze gemeente. We bereiden ons daarop voor door scherp te krijgen waar de diaconie zelf kan inspringen en waar het begeleiden naar reguliere instanties en professionele ondersteuning meer voor de hand ligt.’ Ook de diaconie van de NGK Barendrecht ziet geen toename van aanvragen voor financiële hulp, zo meldt Anja Roukema. ‘Bovendien hebben wij nog enige reserve waaruit we kunnen putten.’ Uit de diaconieën in Den Haag en Haarlem komen vergelijkbare geluiden. Ook daar: nog geen toename van het aantal hulpvragen én het besef dat als de crisis zich verder verdiept, gemeenteleden over de ‘hoge drempel’ naar de diaconie heen zullen stappen.
Proactieve liefde
Dat de financiële crisis zich momenteel nauwelijks vertaalt in een stijgend aantal hulpvragen komt overeen met wat Derk Jan Poel van het Diaconaal Steunpunt van de GKv waarneemt. ‘Natuurlijk zijn er gemeenteleden binnen onze kerken die te maken krijgen met het verlies van een baan en met problematische schulden.
Toch heb ik op het Diaconaal Steunpunt nog niet veel geluiden gehoord over de gevolgen van de crisis. Zeker geen noodkreten of verontrustende berichten.
Soms hoor ik van een diaconie dat ze de gevolgen van de crisis kunnen voelen, maar de meeste diakenen geven aan dat ze er nog weinig van merken.
Dat kan gedeeltelijk verklaard worden uit de samenstelling van onze kerken: de mensen die het zwaarst worden getroffen door de crisis zijn veelal geen lid van onze kerken, en dan kan de crisis zomaar vrij geruisloos aan ons voorbij gaan.’ Derk Jan Poel vindt alertheid wel nodig. ‘We moeten goed opletten op wat er om ons heen gebeurt in de levens van mensen. We kunnen deze doelgroepen heel gemakkelijk ontwijken, maar onze naaste is niet pas een naaste als we er echt niet meer omheen kunnen. Ik denk dat Christus proactieve liefde van ons vraagt. Dat betekent dat we bewust contact zoeken. We maar we behoren ons als kerk ook in te zetten voor de zwakkeren in onze samenleving, omdat we onze naaste liefhebben en hij of zij waardevol is en geschapen is naar het beeld van God. Deze diaconale essentie van de kerk moeten we serieus blijven nemen, zeker in een tijd van een zich terugtrekkende overheid. Als kerk zijn we geroepen om Gods evangelie in woord én daad te verkondigen.
En hoe kunnen we onze dienende en Zichzelf gevende Koning overtuigender presenteren dan door een dienende en zichzelf gevende kerk? Dat kan best kostbaar zijn. Want het evangelie vraagt meer van ons dan een keertje “diaconaal doen”. Diaconaat is ook dat we iets van de last van de ander gaan ervaren door er in te delen. Voor ons in
onze westerse cultuur voelt dit al snel ongemakkelijk.’
Extra collecten
Niet overal is het zo dat de effecten van de financiële crisis niet of nauwelijks te bespeuren zijn. In de NGK Voorthuizen/ Barneveld zijn ze namelijk wél duidelijk merkbaar. Harry Gutter van de plaatselijke diaconie geeft aan dat in de afgelopen twee jaar de verleende financiële ondersteuning met 50% is toegenomen. ‘In 2011 is grofweg de helft meer aan steun verleend dan in 2009. Je moet daarbij denken aan in totaal ettelijke duizenden euro’s die we ten opzichte van twee jaar terug extra via schenkingen en renteloze leningen ten goede laten komen aan mensen die het nodig hebben.’ Volgens collega-diaken Wilma Takken kwamen de hulpvragen in het afgelopen jaar steeds vaker voort uit situaties die te maken hebben met de financiële crisis. ‘Het gaat bijvoorbeeld om baanverlies en tijdelijke arbeidscontracten die niet verlengd worden. Ook door verlaging van huursubsidie en verhoging van het eigen risico bij zorgverzekeringen hebben mensen soms aanzienlijk minder te besteden. Wij verwachten dat deze situatie in de komende tijd niet zal veranderen.
Doordat de diaconale kas leeg dreigde te raken, zijn er gedurende een aantal weken extra diaconale collecten gehouden.
We hebben de gemeente er bewust van gemaakt dat de nood bij sommige mensen echt hoog is. Dit heeft tot prachtige acties geleid. Zo kwamen mensen spontaan hun kerstpakketten brengen, die wij dan konden uitdelen. Ook zijn er veel extra giften geweest. Wij zijn erg dankbaar voor al deze goede gaven en danken God voor zoveel liefde.’
Samenwerking
Het Diaconaal Steunpunt van de GKv, waarmee de Centrale Diaconale Commissie van de NGK zoveel mogelijk samenwerkt, heeft diverse adviezen om de waakzaamheid van diakenen zo groot mogelijk te laten zijn. Derk Jan Poel: ‘Laat je informeren over de bezuinigingsplannen en weet welke mensen in onze samenleving het hierdoor moeilijker gaan krijgen. Zorg dat gemeenteleden alert zijn en sta open voor signalen van anderen binnen en buiten de kerk. Onderhoud als diaconie contacten met de voedselbank en buurtcentra.
Zo kun je proactief signalen opvangen waar je dienstbaar kunt zijn. De problemen die op de samenleving afkomen, zijn te groot om alleen op te pakken.
Daarom is het verstandig om lokaal de krachten van diaconieën te bundelen en samen te werken in een diaconaal platform.’ Verschillende Nederlands Gereformeerde diaconieën geven aan dat de meerwaarde van samenwerking wordt erkend. Hessel Meinema: ‘Wij hebben ons aangesloten bij het Diakonaal Platform in Enschede en hebben daar zitting in met meerdere regionale kerken. Daar kunnen we problemen aan voorleggen en vervolgacties mee bespreken.’ De diaconie van de NGK Voorthuizen/Barneveld participeert in het Diaconaal Netwerk dat door een aantal kerkgenootschappen gezamenlijk is opgezet in Voorthuizen en Barneveld. Wilma Takken: ‘In dit netwerk zijn vrijwilligers vanuit de diverse kerken actief die mensen helpen op juridisch en administratief terrein. Deze ondersteuning is beschikbaar voor alle inwoners van onze regio, dus niet alleen voor kerkmensen. In 2011 is het aantal aanvragen voor hulp verdubbeld.’ Ook de diaconie van de NGK Barendrecht kiest voor samenwerking met anderen om de gevolgen van de financiële crisis het hoofd te bieden. ‘Om bijstand te kunnen verlenen in financieel zwaardere tijden, gaan we meedoen met het landelijke “Schuldhulpmaatje”,’ meldt Anja Roukema.
‘We doen dit samen met diaconieën van verschillende kerken in Barendrecht. Daarbij gaat het er om steun en toeverlaat te zijn voor mensen binnen en buiten de kerk die in financiële problemen dreigen te raken of al met dergelijke moeilijkheden te kampen hebben.
Doel is om mensen schuldenvrij te krijgen door hen praktische handreikingen te doen zodat ze meer controle over hun financiën krijgen.’
Voor meer informatie: www.diaconaalsteunpunt.nl.