Polemiseren
2008-11-07
Wie niet polemiseert, is niet bekeerd.- Jaargang 52
- nummer 22
Een bekend aforisme van de meer en meer onbekende K. Schilder. Het woord polemiseren klinkt nogal strijdlustig.
In de gereformeerde traditie werd er dan ook volop strijd geleverd, haast oorlog gevoerd, wanneer er gepolemiseerd werd. Dat gebeurde in de kerkelijke pers. De stellingen rond een bepaald thema werden betrokken; en men beschoot elkaar wekelijks in de kerkelijke bladen met theologisch zwaar geladen geschut.
Geestelijke schade was het gevolg, kerkelijke scheuringen niet minder.
Het was echter een heilige roeping: de Waarheid moest verdedigd worden.
Mensen die de Waarheid tekort deden waren ook geen achting waard (Ps 15:4). Dat kwam tot uitdrukking in de bewoordingen waarmee men de aanranders van de Waarheid geestelijk te lijf ging. Er is trouwens een lange traditie, teruggaande tot op Calvijn, van haast rauw taalgebruik in kerkelijke polemieken. Binnen onze NGK is er sinds 1967 weinig animo voor polemiek. We zien er geen enkel bewijs van bekering in. Ook binnen de GKV wordt er steeds minder gepolemiseerd.
Op websites vinden we de vrijgemaakte polemisten van het oude stempel.
Er blijft wel een vraag over. Is er ruimte voor het robuuste gesprek over relevante zaken binnen onze kerken?
Een gesprek waarin de dingen helder worden geformuleerd, de zaken goed uitgespit, conclusies voorzichtig getrokken. En we verachten onze gesprekspartners niet, zelfs niet als ze dingen schrijven die volgens ons niet kunnen. Zolang ze ontzag hebben voor de Heer, hebben ze recht op onze achting. Het kan zo maar gebeuren dat we elkaar maar laten praten.
Zo kunnen we elkaar niet tot een hand en een voet zijn in de geestelijke strijd waarin we als kerken en gelovigen nu eenmaal betrokken zijn in deze wereld. Er zijn wel enkele vuistregels voor het robuuste gesprek (Psalm 15:3). We zijn er op uit om onze gesprekspartners niet te benadelen met onze woorden. Ze moeten zorgvuldig gewogen worden. Spot en laster, zegt de Psalmist, komen dan in ons woordenboek niet voor.
Verdachtmaking is taboe. Wie zo het gesprek voert, komt niet ten val, geleid als hij wordt door de Geest.
Bob Wielenga
Dr. Bob Wielenga woont in Zuid-Afrika en is emeritus-predikant van de NGK van Kampen