Christen, bewapening, demonie
1980-03-07
Uit de vele reacties, die ik de afgelopen weken mocht ontvangen, is mij duidelijk 'geworden, dat door mijn wijze van zeggen en handelen ik soms mensen in verwarring heb gebracht. Vooral geldt dat voor de manier, waarop ik sinds 'kort over het bewapeningsvraagstuk spreek en schrijf.- Jaargang 24
- nummer 10
Zit daar toch niet een toegeven aan het dodelijk gevaar van een oprukkend communisme in verscholen? En is het daarom niet eveneens dodelijk gevaarlijk, om te zinspelen op een mogelijk ingaan tegen de NAVO-plannen?
Dat zijn de vragen waar veel mensen mee rondlopen. En uit hun herinnering puttend, verwijzen ze dan naar degenen 'die, 'in de tijd van een toenemende oorlogsdreiging uit nazi-Duitsland, in Nederland het parool aanhieven van het gebroken geweertje - daarmee een Nederlandse defensie verzwakkend.
Toen was het de demonie van het nazisme waartegen we ons moesten keren. Nu is het de demonie van het communisme, dat ons tot een doeltreffende verdediging verp1icht.
We mogen toch niet 'blind zijn voor de 'lessen van de geschiedenis? Uit sommige brieven lees ik tussen de regels door, dat mede-christenen in het CDA en de ARP moeite hebben mij nog persoonlijk te volgen en ook te herkennen. Want in het verleden heb ik in spreekbeurten en artikelen nooit onder stoelen of banken gestoken, dat het communisme een dodelijk gevaarlijke ideologie is, waarmee we nooit op enigerlei wijze mogen heulen. Is dat besef er niet meer? Ben ik als gereformeerd christen misschien een prooi geworden van een moderne vorm van theologie?
Ik besef dat er wel het een en ander uit te leggen is. Ik wil proberen dat op een heel persoonlijke wijze ook te doen. Want wanneer dit in niet weinige brieven aan mij te lezen valt, is dat een teken ervan dat er nog veel mensen in het land met soortgelijke gedachten rondlopen.
Rode en zwarte gevaar
Misschien mag rk beginnen met het communisme. Het klinkt u misschien vreemd in de oren, maar nooit te voren ben ik zelf zo diep overtuigd geweest van het demonische karakter ervan. Het communisme is de leer van de menselijke zelfverlossing. Dat deelt het met vele andere niet-christelijke ideologieën. Maar het voegt daaraan toe, dat die zelfverlossing van de mens bereikt 'kan worden en moet worden door revolutionaire strijd. En al &s die strijd klassenstrijd, dat neemt niet weg, dat ook andere vormen van strijd (bij voorbeeld de mogelijke conflictstof tussen rassen) overeenkomstig de communistische doctrine mogen en moeten worden gebruikt om de overwinning van de arbeidersklasse te behalen, waarbij de communistische partij de voorhoede vormt. Vele zogenaamde bevrijdingsbewegingen in Afrika, Zuid-Amerika en Azië zijn door dit denken geïnfiltreerd en 'soms zelfs geheel bepaald.
Het rode gevaar is niet dood, het leeft. Het suggereert leven en bevrijding, maar brengt dood en verslaving met zich, Wereldbevrijding door het bloed heen - is dat niet de meest gruwelijke imitatie die ooit van het Evangelie van Christus in de wereld gegeven is? Ik geloof van wel. Daar schuilt klinkklare demonie achter. Van belang is ook, dat het Marxisme-Leninisme de idee van een totale oorlog - dat wil zeggen een oorlog, die niet alleen militaire wapens bezigt, maar ook de wapens van een heel economisch stelsel, en van een pers, van een televisie, van wetenschap en kunst, van opvoeding, om op alle fronten de tegenstander te kunnen aanvallen en vernietigen - van huis uit in zijn bagage heeft. Het heeft in zijn geschiedenis weliswaar de doctrine van de "vreedzame coëxistentie"- het vreedzaam naast elkaar leven van volken - ontwikkeld, maar daarbij nooit de gedachte van een noodzakelijke wereldrevolutie laten schieten. Die wil bestaat nog steeds, zij het dat het accent bij tijd en wijle wat meer valt op de ideologische, niet-militaire strijd, waarbij het Westen zal worden verslagen op het front 'Van de wetenschap, de techniek en de economie. Want wanneer een communistisch systeem kan aantonen op die drie fronten - de opmars van de wetenschap, van de techniek en de economiesuperieur te zijn aan het kapitalisme, dan zal dat de westerse mens op de knieën brengen, en hem alle nog resterende wapens uit de handen slaan. Dan is de wereldrevolutie gekomen.
Hoe vecht een christen tegen demonen? Hij weet, dat mensen in de greep daarvan kunnen komen. Hij weet ook, dat dat voor hele samenlevingen gelden kan. Ook al geldt steeds, dat mensen en menselijke samenlevingen altijd méér zijn dan pure producten van demonie - omdat mensen mensen blijven, met angst en vrees, met hoop en bezorgdheid. Ook een communist is meer, als mens, dan een stukje vleesgeworden communistische ideologie. Hoe vecht een christen tegen demonen?
In het kader van de Bergrede zegt Jezus daar iets 'van. Daar valt het ontzagwekkende woord: "Gij hebt gehoord dat er gezegd is: Oog om oog en tand om tand. Maar ik zeg U, de boze (mens) niet te weerstaan" (Mattheüs 5: 38 v.v.). En dan 'Volgt: "Doch wie U een slag geeft op de rechterwang, keer hem ook de andere toe." Wat moeten we met zo'n bijbelwoord aan? Zou het alleen voor personen gelden, en op geen enkele manier voor overheden?
Maar als dat ook in een bepaald opzicht voor overheden zou gelden, leidt zo'n bijbelwoord ons dan niet tot een politiek van volstrekte weerloosheid? Dat is toch duidelijk in strijd met andere bijbelgedeelten, bij voorbeeld met Rom. 13, waarin staat dat de overheid het zwaard niet tevergeefs draagt?
Ja, dat is zeker zo. Maar de volstrekte weerloosheid is dan ook niet de kern van wat Jezus in zijn Bergrede van ons vraagt. "De boze niet weerstaan" houdt niet in: volledig passief blijven - maar: betaal hem niet met gelijke munt terug!" Verval niet in de stijl waarmee hij U bejegent! Jezus vraagt in dit gehele bijbelgedeelte van ons, dat we een zodanige stijl van omgaan met onze boze tegenstander ontwikkelen, dat hij niet vastgehecht wordt aan zijn eigen kwaad, vastgepind op de demonie die hem in de greep heeft, maar dat de mèns achter dat masker in verlegenheid wordt gebracht.
We mogen nooit en te nimmer de stijl van onze boze tegenstander imiteren, omdat hij ons dan meetrekt in het kwaad.
Beeld klopt niet
In het voorgaande is er niet alleen sprake van een rood 'gevaar, maar ook van een zwart gevaar. Sommigen hebben zich aangewend om ten overstaan van de communistische dreiging het beeld op te voeren en te huldigen van een blank Westen, dat van geen kwaad weet. Maar dat beeld klopt niet. Er is ook een zwart gevaar, dat we vooral in de Tweede Wereldoorlog goed hebben leren kennen: een uit het Westen opkomende kracht van militarisme en fascisme. En het is niet dood.
Het is springlevend! Het zwarte gevaar zegt tegen ons, dat we communisten niet alleen moeten haten als de pest zelf, maar ook dat tegenover communisten alle wapenen, zonder enige uitzondering, geoorloofd zijn. We moeten hen dan ook in alles wat zij doen, met gelijke munt terugbetalen. En dat niet alleen - we moeten hen voor zijn.
Het merkwaardige van het zwarte gevaar is, dat het ogenschijnlijk het volstrekte tegendeel is van het rode gevaar, maar er in feite als twee druppels water op lijkt. Het zijn ,in feite dezelfde methoden die worden gebruikt. Elk wapen dat de tegenpartij uitvindt, moeten wij proberen eerder dan zij uit te vinden - hoe afschrikwekkend het ook moge zijn. En we moeten ook bereid zijn het daadwerkelijk te gebruiken, als het nodig is. En ook hier is er diezelfde idee van de totale oorlog. "Zij proberen ons te overtroeven met hun wetenschap, economie en techniek - wij zullen hetzelfde doen, en hén overtroeven."
De imitatie is compleet. En een nooit eindigende bewapeningswedloop het gevolg. Wij zijn gezamenlijk gevallen in de strik van onze tegenstander.
Militaristisch
Een vermaard politicus in Nederland 'heeft mij onlangs verzekerd, zelf geschrokken te zijn van de militaristische geest die momenteel in de NAVO heerst. Alles moet, zelfs opnieuw een voorsprong nemen in een bewapeningswedloop, die nu al beslag legt op zes procent van de wereldbronnen, -en waarin het vermogen is opgebouwd de wereld veertigvoudig te vernietigen. Op wiens voorstel? Op voorstel van de Heer, waarvan we 's zondags in de kerk zingen, dat "heel het aardrijk zijn wettig eigendom is"? Nee, kennelijk veeleer op voorstel van zijn grote tegenstander, die in zijn demonenrijk beurtelings speelt op rood èn zwart, om ze met elkaar en met de wereld als geheel in de afgrond te kunnen jagen. In Oost en West zijn wij gezamenlijk gevallen in de strik van onze eigenlijke Tegenstander. Met onze bewapeningstechniek, met onze wetenschap, met onze economie. En we razen maar voort, onder zijn geleide.
Rood en zwart zijn elkaars kunstmatige tegendelen. Maar ze houden verband met elkaar. Ze spelen elkaar in de kaart, de krachten van rood en zwart. Er zitten Amerikaanse computers in de Russische wapens. De Verenigde Staten leveren oorlogstuig aan China - het meest militante land van communistische oorsprong dat er is.
En in Amerika zoeken in bepaalde kringen (zoals Kissinger en de zijnen) de militaristen van deze eeuw contact met elkaar.
Het Verbond geldt nog
Als christenen moeten we niet vertrouwen, dat de westerse democratieën ons uiteindelijk zullen kunnen redden, HitIer had binnen een tiental jaren de hele Duitse democratie naar zijn hand gezet om zijn militaristische plannen te kunnen volvoeren. Ik sluit het geenszins uit, dat nog eens in de Verenigde Staten een havik opstaat die als eerste de kernwapens daadwerkelijk zal gaan gebruiken; waarbij de hele ladder van het zogenaamde aangepaste antwoord als in een kettingreactie zal worden afgelopen en een daadwerkelijke wereldvernietiging dreigt. De olievoorraden van het Midden-Oosten zijn voor de Verenigde Staten en voor ons zo cruciaal, dat we er "alles" voor over zullen hebben om die in onze handen te houden. Er is een rood gevaar, maar ook een zwart gevaar, en ze spelen elkaar in de kaart.
Maar welk verbond zal ons dan steun kunnen geven? Stel eens, dat we "nee" gaan zeggen tegen een bepaalde vorm van bewapening, omdat deze het karakter draagt van een massaal vernietigingswapen; geen enkel onderscheid meer kent tussen militairen en een weerloze burgerbevolking; en gevolgen heeft voor het ongeboren Ieven van ook toekomstige geslachten (wie zijn er tegen abortus - laten ze meeluisteren!)?
Dan verliezen we toch mogelijk de steun van de NAVO en zonder die steun van dat verbond kunnen we toch niet leven?
Ik geloof op dit cruciale moment van onze geschiedenis in een ander verbond, dat meer houvast heeft, en waaraan de levende God van Israël zelf zijn naam gegeven heeft - een Verbond, waarin Hij de Naam draagt van de Heer van de Legerscharen, die te hulp kan komen die naar Hem roepen. "De Heer, de God der legerscharen, is met ons, hoedt ons in gevaren". Een pacifistisch verhaal? Vergeet het maar. Echte, conventionele verdedigingsmiddelen zullen we moeten blijven houden, tezamen met actieve, uiterst uitgekiende vormen van geweldloze weerbaarheid. Want dat zijn wapens, die nog een rechtvaardige inzet tegen een tegenstander mogelijk maken.
Maar wanneer er wapens - aanvalswapens - ontstaan, die geen rechtvaardige inzet meer mogelijk maken, zullen we tot geen prijs onze tegenstander, hoe "boos" hij ook is en hoezeer hij denkt in termen van een totale oorlog,
met gelijke munt mogen terugbetalen. Dat betekent een vergrote kwetsbaarheid - ongetwijfeld. Maar we mikken dan wel op het hart van onze menselijke tegenstanders, achter zijn masker, waar zich ook vrees en bezorgdheid verbergt over de massale vernietiging die ons gezamenlijk lot kan zijn.
En wat meer is - in zulke omstandigheden, in tijden van vergrote kwetsbaarheid, mogen we de Heer van het Verbond aan zijn gebleven beloften herinneren. Hij is er ook nog. Hij komt te hulp in de grootste benauwdheid, omdat Hij een Man van zijn Woord is. Wanneer we het maar met Hem durven wagen, liever dan ons renteloos te laten inhuren door Rood en Zwart.
We moeten in deze gespannen tijd weer leren de oude psalmen te zingen. "Gods wagens boven 't luchtig zwerk zijn tien en tienmaalduizend sterk, verdubbeld in getale". Dat is nog eens wat anders dan honderden SS 20's of een paar kruisraketten. We zullen weer terug moeten naar het simpelste geloofsvertrouwen dat er is, in plaats van restIoos te steunen op de wagens en strijdmachten van anderen (Jesaja 31).