Humor in de woordkunst (3)
1980-05-30
De tweede bundel van Toon Hermans draagt ook de naam van een gedichtje dat er in te vinden is: "Fluiten naar de overkant".- Jaargang 24
- nummer 22
Fluiten naar de overkant
de tuinman dacht voortdurend aan de dood
toch zou hij zioh er nimmer over uiten
en steeds als hij hem vóór zich zag
dat was soms twee, drie keer per dag
begon hij zacht te fluiten
De dichter heeft in het fluiten van de tuinman iets meer gehoord dan alleen maar wat geluid maken. De zieke man is in zijn hart al bezig met de laatste overtocht. Het opschrift typeert dat heel knap. Dat is juist het mooie in de woordkunst, het biedt de mogelijkheid om de diepste geheimen, de laatste gevoelens heel voorzichtig te uiten. Maar soms schieten woorden te kort. De schoonheid van Gods schepping is zo geweldig, dat woorden daarvan het laatste niet zeggen kunnen
Geen woord
o als ik toch eens zeggen kon
wat ik gewaarword als de zon
mij aanraakt in het open veld
ik heb nog nooit één woord verteld
dat ook maar enigszins omsohrijft
't gevoel dat in mijn hart verblijft
en mij de dingen in haar licht
laat zien met beide ogen dicht
Uit dit gedicht, dat vol verwondering is over de zon die God schiep, komt ook het schilderkunstenaarschap van de schrijver naar voren. Hij ziet met zijn ogen dicht nog onuitsprekelijk mooie dingen die de zon bij hem heeft opgewekt.
Maar naast zijn bewondering voor de natuur, heeft hij ook een diepe eerbied voor het leven, Was er in het vorige gedicht nog de milde humor van het kijken met gesloten ogen, het volgende gedicht, dat over de eerbied voor het leven gaat, ook voor het ongeboren leven, is één en al ernst.
Gebed
U bent geven
álle geven
in Uw wijn
en 10 Uw brood
U bent leven
álleleven
zonder U
is alles dood
Luister Heer
vertel ons even
waar haal ik
de moed vandaan
een eind te maken
aan een leven
als U het leven
doet ontstaan?
Tot nog toe, zult U mogelijk denken, was er van humor nog niet zoveel sprake. En daarover ging het toch eigenlijk, gezien het opschrift. Daarom nu eerst een milde typering van karakterverschillen.
Zon
daar gaat ie weer, zegt John
hij is weer weg die zon
maar Marjolein zegt elke keer
kijk, kijk, die zon, daar issie weer
Nu dan nog maar eens een grappige woordspeling:
Tandarts
hij had het vulsel in z'n hand
en stond met me te praten
voordat ik 't in de gaten had
had ik 't al in de gaten
Tot slot nog een kort verhaal.
Wandeling
"Wie is dat?"
"Dat is Van Ginneken".
"Ja, er zijn er twee: Jan en Han".
"Dit is Han, de jongste. Heb ik wat mee afgelachen".
"En die daar?".
"Dat is Nijssen. Bertus Nijssen. Is een poosje burgemeester geweest ergens
in Friesland. Knappe vrouw had ie".
"Jij kent ze zowat allemaal",
"De meeste wel, ja".
"En die daar, wie is dat?".
"Dat is Fontein, de dichter, heel begaafd. Ze noemen 'm Pluimpie, vanwege
het fazantenveertje op z'n hoed. Kijk, daar heb je Annie Stikkelbroek.
Prachtige meid. 'k Heb d'r de laatste jaren niet meer zo meegemaakt,
maar ik weet nog goed dat ik tegen d'r zei: Vat geen kou, meid, met al
dat bloot...".
"Hoezo?".
"Nou, toen ze een jaar of twintig was, liep ze altijd met geweldige blote
blouses. Mooi spul hoor."
"Wie is dat?"
"Die daar bij die boom?"
"Nee, daar naast.'"
,,0, dat is die jongen van Dirks. Een heel knappe kop hoor: een chirurg.
Hij heeft veel in Amerika gewerkt. Zoon van een slager, tussen twee
haakjes."
"Hoe bedoel je, tussen twee haakjes?"
"Nou ja, ik bedoel gewoon eh. hij is de zoon van een slager. Koos, hete
z'n vader".
"En hij?"
"Dat is Rob. Wil je nog meer weten?"
"J a, 't is gek, ik kèn de mensen niet en tóch vind ik het fijn om te weten
wie het zijn."
"Zie je hem daar?"
"Ja".
"Die noemen ze in het dorp Pakkerdje" .
"Bakkertje?"
"Nee, Pakkerdtje. Hij is zes keer getrouwd geweest. En al die vrouwen
zijn aan de drank gegaan".
"Dronk ie zelf ook?"
"Pakkerdje? Nee, geen druppel!"
We hadden een uur samen gewandeld toen we bij de poort kwamen, stond er een vriendelijke oude man met een opvallend grote sleutel. Hij zei: "Heren, als U er geen bezwaar tegen hebt, 't kerkhof gaat dicht." Ik zei nog "Dank U wel" alsof we iets heel moois gezien hadden.
Wonderlijk knap verhaal, nietwaar? Had U het direct door? Ik niet.