Fijne Bijbelverklaring in losse deeltjes
2012-03-03
Alweer een paar jaar geleden heb ik in Opbouw een lans gebroken voor de serie Bijbelstudieboekjes van Tom Wright, de in het Engelse taalgebied zeer populaire ‘voor iedereen’-reeks.- Jaargang 56
- nummer 5
Dat was toen het deeltje in een Nederlandse vertaling verscheen: Matteüs voor iedereen. Uitgeverij Van Wijnen komt nu met vier nieuwe deeltjes1, waarvan Marcus voor iedereen er een is. Ook over dit deel kan ik alleen maar met enthousiasme schrijven.
Aantrekkelijke formule
Prof. N.T. Wright is bisschop van de Anglicaanse kerk in Engeland. Hij is een vermaard nieuwtestamenticus die diverse wetenschappelijke werken op zijn naam heeft. Daarnaast schrijft hij onder zijn roepnaam Tom Wright voor ‘gewone christenen’ heel toegankelijke, goed leesbare boeken, waaronder deze reeks Bijbelverklaringen.2 De boekjes hebben een aantrekkelijke formule. Ze geven geen vers-voorversverklaring, de auteur behandelt de Bijbelgedeelten in afgeronde gehelen van zo’n 15 verzen. Dat resulteert bij Marcus in ruim 60 hoofdstukjes van drie à vier bladzijden. Lekker behapbaar.
Heel praktisch, is bij elk gedeelte de Bijbeltekst (NBV) mee afgedrukt. Iedere studie begint met een – meestal eigentijdse – ingang, die gevolgd wordt door een uitleg van het tekstgedeelte in verhaalvorm met aan het eind een toespitsing naar de lezer van de eenentwintigste eeuw.
Joodse wereld
Het bijzondere van Wrights uitleg is het perspectief van waaruit hij schrijft.
Hij kent de wereld waarin Jezus al predikend en genezend rondtrekt door en door. Hij weet hoe het leven in die tijd in elkaar stak, hij kent het joodse gedachtegoed en de politieke situatie in Palestina en laat zien welke uitwerking Jezus’ woorden en daden in die wereld gehad moeten hebben. Want onze Heer spreekt niet in de eerste plaats tot mensen uit onze tijd, maar tegen de joden uit de eerste eeuw. Dat heeft tot gevolg dat verschillende uitspraken van Jezus in een heel ander licht komen te staan en betekent soms een forse verschuiving ten opzichte van de verhalen zoals ze ons verteld zijn.
Tegelijkertijd laat Wright zien hoe betrouwbaar de Bijbelverhalen zijn; hij wijst op details die nooit verzonnen kunnen zijn, maar afkomstig moeten zijn van mensen die er zelf met open oren en ogen bij aanwezig waren.
Tekstverband
Al werkt de auteur met kleine afgeronde gehelen, hij verliest het tekstverband nooit uit het oog. Integendeel: bijvoorbeeld, als hij laat zien hoe de zalving van Jezus door Maria als het ware het middenpaneel vormt van een drieluik. Met het overleg van het sanhedrin als het ene en Judas’ deal met dat gezelschap als het andere zijluik.
En natuurlijk is die volgorde niet willekeurig (Marcus 14:1-11).
Hij merkt op hoezeer de verhalen over het dochtertje van Jaïrus en de vrouw met het chronische bloedverlies bij elkaar horen. Bij zowel Jaïrus als de vrouw zorgt Jezus ervoor dat hun angst plaats maakt voor geloof. Prachtig is Wrights opmerking dat het geloof van de vrouw het kanaal was waardoor de kracht van Jezus kon werken: in het gedrang raakten velen Hem aan, maar alleen zij werd genezen. En passant maakt Wright duidelijk waarom hier ineens de Aramese woorden talita koem staan.
Evangelie van het Koninkrijk
De rode draad die door alle stukjes heen loopt en dus uit heel het evangelie van Marcus naar voren komt, is Jezus’ boodschap dat met zijn genezingen en woorden het Koninkrijk van God zichtbaar geworden is. Hij is de Messias, de beloofde koning die, aan het kruis de grootste demon zal verslaan.
Die laat zien hoe zijn Vader de mens bij de schepping bedoeld heeft.
Die daarom ook macht heeft over de natuur en dus de storm bedwingt en over het water loopt. Het water dat voor joden een demonische macht was.
En zo is er zoveel. Van jongs af aan is ons verteld dat tollenaars gehaat waren. Wright gaat verder: hij maakt vanuit onze tijd duidelijk hoe groot die haat was en steekt vervolgens af naar de diepte als hij stelt dat Levi overging van het dienstverband met koning Herodes (Antipas), die zich koning van de joden noemde, naar dat van de ware Koning van de joden. Om vervolgens in zijn huis het feest van het Koninkrijk te vieren.
Met studiegids
In vergelijking met de Matteüsdeeltjes heeft de reeks een zinvolle aanvulling gekregen. Achter in het boek is namelijk een studiegids voor Bijbelkringen en bijbelstudiegroepen opgenomen.
Dat is precies wat kringen die Matteüs waren gaan gebruiken, misten. De gids bestaat uit twintig sets met vragen, die de afzonderlijke stukjes hanteerbaar maken voor groepsbespreking. Elke schets heeft betrekking op drie of vier hoofdstukjes. Hoewel de studiegids het boek bruikbaar maakt voor groepen, vind ik het in de eerste plaats toch vooral geschikt voor persoonlijke dagelijkse Bijbellezing, Bijbelstudie of stille tijd.
Kortom, ik ben onverminderd enthousiast over de serie boekjes. Ze bieden zo veel, je krijgt zo veel meer doorzicht; details waar je altijd overheen las, komen aan het licht, moeilijke teksten worden helder (zonde tegen de heilige Geest). Jezus’ woorden krijgen nog meer betekenis voor je eigen leven. Koop en gebruik!
Wright, T. (2011), Marcus voor iedereen.
Met Bijbelstudiegids. Van Wijnen Franeker. 340p. € 17,50.
Noten:
1 De andere delen zijn: Romeinen (2 delen) en Paulus’ gevangenisbrieven voor iedereen.
2 In Engeland loopt ook de serie over het Oude Testament.
Geschreven door John Goldingay.
Jan Lakerveld is neerlandicus en lid van de NGK Emmeloord.