Vieze voeten onder de feesttafel
2012-03-03
Er loopt vandaag heel wat vast. Mondiaal, economisch en ook dicht bij huis. Dan klinkt de roep naar mensen die ‘out of the box’ kunnen denken en door een onorthodoxe benadering oplossingen zien waarvoor anderen blind zijn. Is het niet juist volgelingen van Christus gegeven om ‘out of the box’ te denken? Zij leven immers van een boodschap ‘die in geen mensenhart is opgekomen’. De Heer gaf hiervan in de voetwassing een voorbeeld.- Jaargang 56
- nummer 5
Het was een vies probleem, waarmee ze aan tafel lagen: ongewassen voeten.
Wasgerei lag klaar, maar er was niemand om het werk te doen.
Wij kunnen dat niet meer zo goed begrijpen in onze geëmancipeerde samenleving.
Wij hadden onder enige hilariteit onszelf en elkaar de voeten wel gewassen.
Maar toen in die bovenzaal was het echt een probleem waarvoor de leerlingen geen oplossing zagen. Dus gingen ze maar aan tafel met vieze voeten. Geen knecht, geen voetwassing. Sommige dingen zijn nou eenmaal niet anders.
Lesje nederigheid?
Kinderbijbels vertellen hoe de een de ander wat schurftig had aangekeken. Tenslotte deed de Heer wat de rest hoogmoedig had vertikt. Een lesje nederigheid. Maar is dat de boodschap? Ik lees wat anders. Toen Jezus ieders voeten ging wassen, deed Hij niet iets wat vanzelf sprak en wat de leerlingen gewoon zelf hadden moeten doen. Hij maakte geen moralistisch gebaar, maar deed iets wat buiten de orde was en dit optreden ‘out of the box’ betekende een doorbraak naar iets nieuws.
Viezigheid, die erger is
Eerst maar eens alle aandacht voor de Heer en hoe Hij ‘out of the box’ optrad: Hij die wist dat de Vader Hem alle macht had gegeven, dat Hij van God was gekomen en weer naar God terug zou gaan, werd de slaaf die de voeten ging wassen (vs. 3).
Hij weet van viezigheid die erger is dan stoffige zweetvoeten: de etter van het verraad aan diezelfde tafel, de zwakte van zijn leerlingen en hun falende vriendschap, de beerputten van de zonde die de mensen gebonden houden.
Hij kwam bij ons
Maar Hij weet ook dat Hij juist daarvoor gekomen is, omdat zijn Vader zich het probleem heeft aangetrokken van onze vieze voeten en de beerputten, waarmee wij mensen ons hebben verzoend. Hij weet dat wat bij mensen onmogelijk is, mogelijk is bij God.
Niet eens zozeer omdat God veel sterker en machtiger is dan mensen. Jezus laat zien dat God deze wereld niet gaat redden door een overdosis aan goddelijke kracht. Wij zoeken het vaak in die richting. En omdat we maar klein en beperkt zijn, laten we het erbij zitten. Maar Jezus niet. Hij kwam niet met goddelijk machtsvertoon. Hij kwam bij ons heel gewoon, de Zoon van God als Mensenzoon, die met hart en ziel bovenal dit wist: ‘Zo, zoals het nu gaat, is niet de wil van de Vader. En daarom accepteer ik het onvermijdelijke niet: ik wil geen vieze voeten onder een feesttafel!’
Liefde tot het einde
Hij kwam met het grootste geheim achter alle dingen.
Want Hij kwam met liefde die in onvoorstelbare creativiteit ongekende wegen kiest en niet ophoudt voordat het doel is bereikt. Zó heeft Hij ons liefgehad tot het einde.
(Johannes 13:1) Want toen het nodig bleek dat hij zichzelf overgaf om te worden gekruisigd, toen God-die-liefde-is Hem op die weg riep, TOEN GING HIJ! Liefde die de macht van het kwaad doorbreekt door een weg te gaan die in geen mensenhart was opgekomen.
Daarvan gaf Jezus tijdens de maaltijd een voorbeeld aan de verblufte discipelen: Hij ging hun vieze voeten wassen.
Niet maar een lesje in nederigheid, maar een teken dat Hij kwam doen wat voor ons ondenkbaar en ondoenlijk is. Hij kwam om de oorzaak van al onze ellende en vastgelopen situaties aan te pakken. Onze zonde, onze diepingevreten ik-gerichtheid, onze schuld bij God en bij elkaar en de ganse schepping.
Een nieuwe weg
Ik denk dat we net als Petrus moeten leren om telkens weer zijn liefde in ons toe te laten.
En dat is niet vrijblijvend. Het is zelfs een voorwaarde om bij Jezus te horen. Jezus navolgen in zijn dienende liefde is een weg die door Jezus zelf geopend moet worden. De Heer die onze vieze voeten wil wassen en ons zo in staat stelt en bemoedigt dat ook naar elkaar toe te doen.
Gedrongen door zijn liefde, die onbedwingbaar en verrassend creatief is in het benoemen én doorbreken van wat hopeloos vast zit.
Jezus is Heer
Ingebakken misstanden en blinde vlekken, zou dat niet voor alle tijden gelden? De zendingsman Lesslie Newbigin zei: Elke tijd kent zijn eigen dominante gedachtegang – je mag alles denken en doen, maar één ding is onbespreekbaar.
In de wereld van de jonge kerk was dat de positie van de Romeinse keizer. De tolerantie was groot, de mensen waren vrij om van alles te geloven, alleen het goddelijk gezag van de keizer (de kurios) had je te eerbiedigen. Juist op dit punt kwamen de christenen met een belijdenis van slechts twee woorden ‘Jèsous Kurios’ – waarmee ze het systeem doorbraken. Gehoorzame burgers als ze waren, aanbaden ze alleen Jezus als de Kurios. De prijs was hoog, maar de eeuwige stad Rome werd daardoor wel uit haar voegen gelicht.
Doorbraken?
Het is uitdagend om ook zo naar ons eigen leven, maatschappelijk, kerkelijk en persoonlijk, te kijken.
Wat is daar ingesleten en onbespreekbaar aan foute patronen die ons binden en de navolging van de Heer in de weg staan en ons de blijdschap van het evangelie ontnemen?
Wat zijn onze vieze voeten die de Heer gewassen wil hebben?
In de verwachting dat zijn evangelie dat niet ván deze wereld is, maar wel ín deze wereld ook bij ons doorbraken kan geven naar Gods rijk van gerechtigheid, vrede en blijdschap door de Heilige Geest.
Ton Vos is predikant van de NGK Assen.