Een leven lang leerling van de Meester
2012-03-17
Een paar maanden geleden verscheen het boek Altijd leerling, een basisboek voor de catechese. Bij dat woord ‘catechese’ moet je dan niet denken aan een bepaalde leeftijdscategorie van kinderen en jongeren. De auteurs – werkzaam aan de CHE, PThU en TUA – zien catechese namelijk terecht als geloofsleren, en dus als iets wat de hele gemeente ‘levenslang’ aangaat. Een gemeente die niet (meer) leert, verleert het om gemeente te zijn. Het gaat dus niet alleen om catechese en jeugdwerk, maar ook om allerlei kringwerk en de kerkdiensten (in het bijzonder de leerdiensten).- Jaargang 56
- nummer 6
Intergeneratief
Deze opvatting brengt ook met zich mee, dat de auteurs pleiten voor een intergeneratief leerproces. Dat wil zeggen dat de verschillende generaties voortdurend aan en van elkaar kunnen leren om christen te zijn in de hedendaagse maatschappij. Het gaat niet om geloofsoverdracht, maar om het geloofsgesprek waar zowel jongeren als ouderen profijt kunnen hebben (vgl. Romeinen 1:12).
Praktijk: nu en vroeger
Het boek bestaat uit vier delen. Het begint met een beschrijving van de praktijksituatie in drie verschillende gemeentes, waarbij ook heel verschillende methoden gebruikt worden. Het gaat om een gemeente in de Randstad, een plattelandsgemeente in het oosten en een gemeente in een groeistad in het midden van het land. Boeiend om overeenkomsten en verschillen in de catechesepraktijk te lezen.
Leren noodzaak
Vervolgens wordt uitvoerig geschreven over wat de Bijbel en de geschiedenis laten zien over catechese. Ook is er een apart hoofdstuk opgenomen over leren binnen het jodendom. Hele fundamentele noties komen hierbij aan de orde en je snapt dan ook dat een gemeente waar niet meer geleerd wordt eigenlijk onbestaanbaar is.
Dit deel van het boek eindigt met een korte beschrijving van huidige vormen van catechese, veel meer dan de oudere generatie vroeger gekend heeft. Om maar eens wat te noemen: basiscatechese, huiscatechese, mentorcatechese, doopcatechese, keuzecatechese, intergeneratieve catechese, levensloopcatechese en missionaire catechese.
Pedagogiek
In het derde deel volgen een paar hoofdstukken met pedagogischdidactische en godsdienstpedagogische handreikingen. Dat zijn voor de doorsnee catecheet niet de makkelijkst leesbare hoofdstukken, ook vanwege allerlei technische termen. Ik denk dat je daarbij iemand moet hebben die je bij de hand neemt om te laten zien waarom deze theoretische reflectie belangrijk is en alles te maken heeft met de praktijk van de catechese.
Pastoraal
Het vierde deel sluit af met een aantal praktische handvatten voor de catecheet en de lerende gemeente. Inzicht wordt gegeven in groepsdynamische processen, en de eigen didactische omgeving van de catechese. De relatie tussen leraar en leerling binnen de catechese heeft een pastoraal karakter.
Een catecheet is niet alleen leraar, maar ook herder en zelf ook altijd schaap van de goede herder Jezus Christus.
Dit boek is niet flitsend of vluchtig, maar vooral grondig. Ook moet je niet verwachten er dat hele praktische tips gegeven worden. Of een bespreking van methoden, zodat je even snel weet welke je moet kiezen. Maar een gemeente die serieus werk wil maken van haar lerende functie, kan hier uitstekend terecht!
Kock, J. de en W. Verboom e.a. (2011), Altijd leerling. Basisboek catechese.
Boekencentrum Zoetermeer.
328 p. € 27,50.
Roel Venderbos is predikant van de NGK Kampen.
| Hoe maak je dit boek productief binnen je gemeente? Ik vind het boek Altijd leerling typisch een boek dat je gemeentelijk zou moeten bespreken. Niet alleen om verder na te denken over de catechese en de manier waarop die vormgegeven wordt, maar ook wat het betekent om ‘lerende’ gemeente te zijn. Zo’n gemeentebreed gesprek zou je moeten voorbereiden met een werkgroep, bestaande uit: predikant, ouderlingen met bijzondere verantwoordelijkheid rond catechese, jeugdwerk, Bijbelkringen en leerdiensten; jongerenwerkers en catecheten; leerkrachten uit het onderwijs. Deze werkgroep bespreekt op drie avonden een aantal onderwerpen uit het boek: 1. Wat zijn Bijbelse en historische wortels voor catechese en leren binnen de christelijke gemeente? (hfd 3, 4 en 5) 2. Wat is onze visie op catechese en leren binnen de gemeente? (hfd 1, 2 en 6) 3. Hoe vertalen we onze visie naar een concrete vormgeving van catechese en andere vormen van leren binnen de gemeente? (hfd 11) Vervolgens wordt een en ander gepresenteerd aan en besproken met de gemeente. Daarna wordt een plan gemaakt voor aanpassingen binnen gemeente en catechese. De hoofdstukken 7–10 worden gebruikt om concrete vormen van catechese te bespreken. |