Lezen in 1 Joh. 1:1-4 - (IV) de gemeenschap
1979-03-23
In elke religie staat het streven naar gemeenschap met God - het goddelijke, het transcendente centraal. Daar is religie dan ook voor: om te verkondigen dat gemeenschap met God mogelijk is en om te leren hoe dat mogelijk wordt.- Jaargang 23
- nummer 12
In dit opzicht is christelijk geloof ook voluit religie!
Maar verder gaan de wegen tussen het christelijke geloof en alle andeore religies uiteen. Trouwens, binnen dat geloof zelf gaan de wegen uiteen, wanneer de vraag beantwoord moet worden: hoe krijgen we gemeenschap met God?
De weg naar God die Johannes wijst loopt via hem en de andere oog- en oorgetuigen. Geen gemeenschap met God dan door geloof in hun getuigenis over Jezus Christus, het Woord des levens.
Verderop in zijn brief komt Johannes nog te spreken over de zalving die de gelovigen ontvangen hebben en die hen leert over alle dingen, 2: 20, 27. We mogen dan wel denken aan het Woord van God, het evangelie, zoals dat door het werk van de Geest tot geloof en gehoorzaamheid brengt, "wijs maakt tot zaligheid".
Ook de uitdrukking als in 3 : 9 "het zaad Gods" wijst hierop. Waar het voor Johannes dus op neerkomt is: gemeenschap met God komt er alleen door geloof in het getuigenis van de apostelen, in de verkondiging van het evangelie.
Voor vandaag mogen we dat ook zo formuleren: gemeenschap met God komt er door geloof in het Woord des levens zoals dat in en door de Schrift aan ons betuigd wordt.
Buiten de Schriften om lopen de wegen naar God dood! Dit snijdt iedere mystieke weg naar God af.
Het snijdt ook alle andere wegen af, zoals niet-christelijke religies die leren. Buiten Christus om, buiten het Woord van God om zoals dat in en door de Schrift op ons toekomt is er geen gemeenschap met God mogelijk. Wanneer dit in de hedendaagse diskussies over de verhouding tussen verkondiging en dialoog wordt vergeten, komt men maar niet in konflikt met de particuliere theologie van Johannes, maar met de universele waarheid zoals ons door God geopenbaard.
Uiteindelijk leidt niet de dialoog tot gemeenschap met God, maar de verkondiging van Jezus Christus, het Woord des levens.
Wat moeten we trouwens denken bij zo'n uitdrukking als "gemeenschap met God"? Johannes formuleert dat ook wel zo: Hij blijft in ons en wij in Hem, 4 : 13.
Het gaat niet om een relatie waarin op de een of andere manier de eigenheid van de mens geweld wordt aangedaan. Het is niet een soort mystieke unie, bijvoorbeeld in deze zin dat het "ik" van de mens wordt vervangen door Christus of de Geest. Hoe nauw de relatie tussen God en mens ook mag zijn, nooit wordt de zelfstandigheid van de mens als mens geschapen naar het beeld van God opgeheven.
Juist in de relatie met God mag de mens voluit mens zijn.
Wellicht kunnen we het beste de werkelijkheid van de gemeenschap met God omschrijven met een ander bijbels woord, het woord "verbond".
Dit woord wijst op de blijvende distantie tussen de oneindige God en de eindige mens; houdt ook in dat de liefde hierin bestaat niet dat wij God lief gehad hebben, maar dat Hij ons eerst heeft liefgehad en Zijn Zoon heeft gezonden als een verzoening voor onze zonden, 4 : 10. Het initiatief gaat van Hem uil: genade!
Maar anderzijds wijst juist ook deze uitdrukking op de onlosmakelijke verbondenheid tussen deze God en ons mensen. Juist door de verzoening van onze zonden ontvangen we vrijmoedigheid, het recht om God te naderen in gebed, 3 : 21, en te vertrouwen op Zijn luisterende en verhorende aanwezigheid, zonder vrees voor de naaste en de laatste toekomst, 4: 17.
Gemeenschap met God wil zeggen: geloven in Jezus Christus en het liefhebben van de medemensen, te beginnen bij de mede-gelovigen.
Opvallend hoe in 1 : 7 gemeenschap met God verbonden wordt aan gemeenschap met elkander.
Wie gemeenschap heeft met zijn broeder, wie echt liefde betoont, wandelt in het licht en doet de Waarheid, handelt betrouwbaar.
Gemeenschap met God, leven in het verbond met de Heere is een heel konkrete aardse aangelegenheid, maar waar het licht overheen valt van Gods vriendelijk aangezicht.