KERK-TURKEN
1979-06-15
Zij waren enige weken in het nieuws: een groepje christen- Turken, die zich in de Sint-Jan in 's-Hertogenbosch hadden teruggetrokken.- Jaargang 23
- nummer 24
Zij zetten daarmee klem bij aan hun verzoek om als vluchteling in Nederland te worden aangenomen.
Wie zijn deze christen-Turken?
De Turken die in de Sint-Jan hun wijkplaats zochten zijn allen syrisch-orthodoxe christenen uit Oost-Turkije. Het Oostelijk deel van Turkije is sinds de eerste eeuw overwegend christelijk geweest. Trouwens: van héél Turkije was aan het einde van de vorige eeuw nog éénderde deel van de bevolking christelijk.
Zij zijn globaal in twee groepen te verdelen: de Armeense christenen in het verre Oosten rondom de grens met Perzië en de Syrischorthodoxe christenen in het meer naar het Westen gelegen Oost-Turkije.
Om verschillende redenen leek het ons - de beide ondertekenaars van dit stuk - belangrijk om de aandacht te vestigen op deze groep mede-christenen.
In de eerste plaats: wist u dat dit de christenen zijn die hun geschiedenis kunnen terug voeren tot op de vroegste tijden van de kerkhistorie?
En dat deze christenheid die Je de voortzetting kunt noemen van de eerste gemeenten, in onze eeuw door een reeks vervolgingen getroffen is, die zijn weerga niet kent in de geschiedenis van de kerk?
Dit is nagenoeg ongemerkt gebeurd en er zijn weinig kerken in het Westen die hier mee hebben meegeleefd.
Het wordt tijd dat dit verandert.
Hieronder laat ik u de kroniek volgen van verschrikkingen die met name de Armeense, maar ook de Syrisch-orthodoxe christenen zijn overkomen:
1. In augustus 1894 komt het in het bergland Sassun voor het eerst tot een bloedbad, omdat de Armeniërs weigeren belasting te betalen aan de Turkse regering die weigert hen te beschermen tegen de invallen van de Koerden. In onlusten door heel
Turkije worden meer dan 88.000 Armeniërs vermoord en 328 kerken worden in Moskeeën veranderd.
2. In 1896 vinden nog 20.000 Armeniërs de dood. Vooral christen-vrouwen worden in deze tijd belaagd en naar nauwkeurige schatting zijn er tussen de 95.000 en 100.000· vrouwen en meisjes naar mohammedaanse harems gesleept.
3. Na nog een golf van vervolgingen in 1909 komt er een soort Armenische Holocaust in 1916 waarbij bijna het hele volk van de Armeniërs door Turkse mohammedanen wordt uitgemoord. Niet minder dan 1.396.350 Armeniërs worden gedeporteerd, waarbij er ongeveer één miljoen onder de jammerlijkste omstandigheden sterven. Eén miljoen!
(Gegevens uit K. D. Schmidt 'Kirchengeschichte, blz. 543).
4. Ook de Syrisch-orthodoxe christenen worden door deze razzia's en vervolgingen getroffen (cijfers zijn mij niet bekend).
Sindsdien leven er in Turkije, waar één-derde deel van de bevolking christelijk was, nog ongeveer 160.000 christenen op een bevolking van 40 miljoen. Nog minder dan een half procent. Het is aan de meesten van ons totaal onbekend dat de christen-vervolgingen in onze eeuw in Turkije de verschrikkingen van alle voorgaande christen-
vervolgingen in de geschiedenis verre heeft overtroffen. Wat heeft de rest van het lichaam van Christus gedaan, toen dit deel getroffen werd?
Ik weet het niet. Niet veel. Maar er moet bij gezegd worden dat dit zich meestal voltrok zonder dat de buitenwereld ervan af wist.
De bekende .kerkhistoricus K. D. Schmidt noemt mede om deze Turkse bloedbaden de twintigste eeuw de eeuw van de christen-vervolgingen.
Maar - en nu komen wij tot ons' eigenlijke punt: moge het lot van onze mede-christenen in Klein-Azië uit de tijd van de eeuw-wisseling ons onbekend zijn, door het optreden van de christen-Turken in ons land kunnen wij dát nu moeilijk meer zeggen. Zij hebben zich aan ons gepresenteerd en ons met hun lijden in aanraking gebracht. Hun verhalen hebben in alle kranten gestaan.
Zeker: mevrouw Haars heeft gelijk: officieel is er in Turkije godsdienstvrijheid en in de grote steden - zoals Istanboel - leven veel christenen anoniem en ongestoord, maar in de praktijk van het leven in Turkije worden nog steeds de christen-Turken geplaagd, gediscrimineerd, gehaat en zelfs bij tijden vermoord.
Duizend jaar lang hebben christenen zich onder Mohammedaanse overheersing weten te handhaven in Klein-Azië. In onze eeuw is Klein-Azië - vanwaar de christelijke kerk zich uitzaaide - "waar het allemaal begon"; ontkerstend: het heeft zich nagenoeg van zijn christenen ontdaan!
Schmidt noemt dit een teken, dat te denken geeft (a.w. blz. 544).
Het is echter meer: dit teken geeft niet alleen te denken, ook te bidden, en te doen.
Want hier zijn in ons land 700 christen-Turken (Armeniërs en Syrisch-orthodoxen) en zij hebben tot ons land de toevlucht genomen om hier in vrijheid te kunnen leven.
Zouden wij dan niet alles moeten doen om deze mede-christenen te helpen?
Een soort ere-schuld inlossen, om nog iets goed te maken van het verzuim in het verleden?
U kunt dat doen door een gift over te maken op het gironummer van de diakonie van de Ned. Geref. Kerk te Eek en Wiel. Gironummer: 2809960.
Wij sturen het voor u door naar de Stichting Vluchtelingenwerk Nederland SVN - uitsluitend voor ondersteuning van de kerk-Turken.
Voor adhaesie-betuigingen bereikte ons ook nog het adres: Aktie-centrum, Papenhulst 3e, Den Bosch.
Maar ook deze betuigingen willen we graag eerst verzamelen op het adres l'Abri, Eek en Wiel en daarna, met dit artikel, doorsturen.
Intussen vallen mij wel een paar dingen op: Kerk-Marokkanen zijn voor sommige bladen en ook christenen interessanter dan kerk-Turken!
Russische vervolgde christenen on dervinden steun uit heel de wereld - via foto's en beïnvloeding van de wereldopinie, waarom kan zoiets niet ook plaatsvinden ten behoeve van de vervolgde Turkse christenen?
Tenslotte: wie verder nog vruchtbare ideeën heeft: hij wende zich tot ondergetekenden.
Slotvraag: waarom is er nu opeens zo'n stilte gevallen in de publiciteit rond deze Turken. Ik hoop dat geen bericht goed bericht betekent.
W. G. Rietkerk
Van harte stem ik in met dit artikel.
Onlangs heb ik in dit blad in verband met de marxistische antithese geschreven, dat wij, 'rijke' christenen van Europa, in alle opzichten zijn toegerust om onze mond open te doen ten bate van de stommen, ten behoeve van het recht van allen die wegkwijnen (Spr. 31 : 8). Welnu, men mag dit artikel en de instemming ermee zien in dit licht.
Het steekt mij meer dan ik zeggen kan, dat wij rondom het verschijnsel van de kerk-Marokkanen in de 'Duif' in Amsterdam allerlei protest-geluiden van kerkelijke vertegenwoordigers hebben kunnen beluisteren, die nu, waar het gaat om mede-christenen in nood, zijn verstomd "Laten wij dan, daar wij de gelegenheid hebben, doen wat goed is voor allen, maar inzonderheid voor onze geloofsgenoten", schrijft Paulus in Galaten 6. Als men nu wèl doet wat goed is voor allen, maar de geloofsgenoten in de steek laat, dan vind ik dat dat eerste, van christelijk standpunt bezien, ook ongeloofwaardig wordt.
Onze identiteit als christelijke kerk is hier weer eens in het geding. Ik ben als kerkmens niet tegen het opkomen voor de rechten van nietchristenen, zelfs niet wanneer deze niet-christenen vijanden zijn van het kruis. Maar wanneer tegelijkertijd op het hulpgeroep van vervolgde christenen gezwegen wordt, dan blijkt mij, dat sommigen bij het opsporen van de 'armen' toch meer Marx en andere humanisten naar de ogen zien dan Jezus Christus ook al dekt men zich met zijn naam.
Is de kerk de bruid van Jezus Christus of het liefje van Karl Marx - en vul verder maar in?