De weg naar de bron
2012-04-28
Onlangs verscheen in de serie ‘Woord en Wereld’ het boekje De weg naar de bron, Geboden in islam en christendom van de hand van drs. L.W. de Graaff. Eerder schreef hij in dezelfde serie een vergelijking van christelijke en islamitische geloofsleer, aan de hand van het Apostolicum. In De weg naar de bron wordt opnieuw de vergelijking gemaakt, maar dan op het gebied van ethiek. De letterlijke betekenis van de islamitische religieuze wet, de sjarie’a, is ‘de weg naar de bron’. Ook christenen zeggen die weg te kennen: Christus zelf noemt zich de weg en nodigt ons uit bij Hem te komen en te drinken (Johannes 7:37). Het boekje is voor christenen geschreven, maar de eerlijke weergave van islamitische standpunten maakt het zeker ook geschikt om met moslims te bespreken.- Jaargang 56
- nummer 9
Goede werken
In de eerste twee hoofdstukken krijgt de lezer een overzicht van de bronnen van christelijke en islamitische ethiek, de manier waarop deze vorm krijgt in het dagelijks leven in rechtsscholen, fatwa’s en de botsing met de westerse cultuur.
Daarnaast biedt De Graaff een genuanceerde kijk op de plaats van goede werken in de islamitische verlossingsleer. Het is niet zo, zoals sommige christenen menen, dat de moslim denkt zijn zaligheid te kunnen verdienen. ‘Wel kan hij zich door het doen van goede daden binnen de lichtkring van Gods genade werken.’ Vanuit de Heidelbergse Catechismus, die hij herhaaldelijk laat antwoorden op vragen van moslims, klinkt het christelijke antwoord: goede werken als vruchten van dankbaarheid.
De aandacht voor de antwoorden uit de belijdenisgeschriften maakt het boekje nog bruikbaarder voor de (voorbereiding van) catechisatie waarbij ingegaan wordt op vragen vanuit de islam.
Geboden
De rest van het boek bestaat uit een bespreking van de tien geboden, vergeleken met twaalf geboden uit de Koran, die voor moslims een centrale plaats innemen in de ethiek. Hierbij wordt duidelijk dat de schrijver uitgaat van wat moslims zelf over de oorsprong van hun religie en ethiek geloven en vertellen. Daarom baseert hij de uitleg over de oorsprong van het islamitisch monotheïsme bijvoorbeeld sterk op de islamitische overlevering over het leven van Mohammed.
Een vruchtbare insteek, aangezien de schrijver zich tot doel stelt een bijdrage te leveren aan een eerlijke dialoog, met ‘echte’ moslims.
In zo’n gesprek neem je immers de overtuiging van je (potentiële) gesprekspartner serieus, zelfs als westerse geleerden de betrouwbaarheid van dat verhaal betwijfelen.
Ander perspectief
Bij de uitwerking van de tien geboden blijkt de vergelijking met de islam een heel spannende. Het denken van de christen wordt hier als het ware op scherp gesteld; in de ethiek lijken moslims ons soms zeer na te staan en in de islamitische geboden lijkt een echo van de Bijbelse ethiek door te klinken. Tegelijkertijd ontdekt de lezer gaandeweg dat de verlossing in Christus alles in een ander perspectief plaatst. Zo komt bijvoorbeeld onder ‘Spot niet met God’ naast een verbod op vloeken en spotten, ook het loochenen van die verlossing aan de orde. ‘U zult niemand onrechtmatig doden’ gaat in op de beteugeling van wraak in de religieuze wetgeving, maar ook op het toekeren van de andere wang. De rustdag getuigt van onze positie als kinderen van God en bij ‘Steel niet’ komt naast rentmeesterschap, barmhartigheid en het verbod op (woeker)rente ook het loon voor de gelovige ter sprake.
Waar ligt het verschil tussen de beloning van Allah, waar moslims over spreken, en het loon waar Christus in Openbaring 22:12 ons mee troost en aanspoort om vol te houden?
Waardering
Jammer is dat de onduidelijke indeling en de brede behandeling van zaken kunnen maken dat de lezer verdwaalt in een veelheid aan informatie.
Toch is het boek zeer de moeite van het lezen waard: het geeft voor christenen én moslims een prachtig overzicht hoe ten diepste Christus zelf voor elke dag de Weg en de Bron is van het goede leven voor het aangezicht van God.
Graaf. L.W. de (2011), De weg naar de bron. Woord en wereld. Bedum. 120p. €10,75.
Annemarie Krijger-van der Esch is als theologe werkzaam bij Het Kruispunt (www.hetkruis.org), een studie- en ontmoetingscentrum voor christenen om met moslims in gesprek te gaan. Vanuit dit centrum worden activiteiten en projecten georganiseerd en ondersteund die gericht zijn op de studie van christendom en islam en de ontmoeting van christenen met moslims.